Πολλά ενδιαφέροντα έχουν τεθεί (αν και νομίζω εκτός θέματος-λαουτοκιθάρα). Ας πω και γω κάποια πράγματα από την εμπειρία μου από ένα Κυκλαδονήσι (Σίφνος)
- Οι οργανικοί χορευτικοί σκοποί έχουν το πλεονέκτημα ότι δεν υπάρχει ο κίνδυνος να αποσυντονιστεί κάποιος χορευτής από άχρονους τραγουδιστές. Μερικοί λοιπόν παραγγέλνουν επίτηδες τέτοιους σκοπούς στα όργανα. Παρεμπιπτόντως, κάποιοι σκοποί μπορεί να είναι καθαρά οργανικοί σε κάποια μέρη και σε άλλα όχι. Π.χ., στη Σίφνο ο Πολίτικος συρτός έχει λόγια: Στο “Θερμιώτικο”, στη Νάξο έχουν βάλει στιχάκια, στη Σίφνο πάλι όχι (εκεί ο σκοπός είναι γνωστός ως Κότερος).
- Στη Σίφνο ο βασικός χορός σε γλέντι (π.χ. στο χορό της νύφης) είναι ο συρτός και δεν καταλήγει κατʼ ανάγκη σε μπάλλο. Αν αυτό συμβαίνει, ο μπάλλος είναι επίλογος στο συρτό παρά ο συρτός πρόλογος του μπάλλου. Ο μπάλλος γενικά είναι λίγο υποτιμημένος στη Σίφνο. Υπάρχει ένας μόνο ιδιαίτερος σιφνέικος μπάλλος (από το 1:30 και πέρα. Στο πρώτο μέρος είναι ο οργανικός Ατζιδιές που στη Σίφνο λέγεται Σουλτανής).
- Στο video αυτό φαίνεται κατά σύμπτωση όλο το τελετουργικό. Στην αρχή η παρέα κάθεται και η κυρία που τραγουδά λέει ένα αυτοσχέδιο στο σκοπό που είναι γνωστός στη Σίφνο ως «Καναράκι». Το αυτοσχέδιό της είναι απάντηση σε άλλο αυτοσχέδιο που της είχε απευθύνει ενωρίτερα ο κύριος με το λευκό μύστακα δίπλα της. Στη συνέχεια ο συρτός αλλάζει σκοπό και σιγά-σιγά στήνεται ο χορός. Ο αριθμός των χορευτών είναι ακριβώς αυτός που προβλέπεται από το σιφνέικο τελετουργικό (5 και όχι 105) (αυτός που είναι ακίνητος στο κέντρο λέγεται «κάβος»). Σε αυτό βοήθησε μάλλον ο περιορισμένος χώρος του γλεντιού. Ο δεύτερος συρτός που ακούγεται είναι ο «Κότερος». Στο τέλος ο συρτός τελειώνει σε μπάλλο που επιταχύνεται στο Ρούσικο. Ο γρήγορος ρυθμός στη Σίφνο λέγεται «ξαπολυτός» ή «μόλα όξω».
- Για αποκριάτικο κυκλικό χορό χωρίς όργανα με τη φιλοσοφία που λέει ο Περικλής, και που ο στόχος είναι κυρίως η ανταλλαγή αυτοσχέδιων στίχων ένα παράδειγμα.
- Εάν υπήρχε τσαμπούνα στη Σίφνο αυτή έχει περιέλθει σε πλήρη λήθη. Δεν θυμάται κανένας τίποτα ούτε φαίνεται να έχει καταγραφεί κάτι. Το πιθανότερο, πριν την σαρωτική επικράτηση των βιολολάουτθων στα τέλη του 19ου αιώνα είναι να υπήρχε σουραύλι (έπαιζε για πάρτη του ο κτηνοτρόφος προπάππος μου μέχρι το 1950) που συνοδευόταν από τουμπί (πήλινο ή κάτι άλλο). Πρέπει να υπήρχε και λύρα. Ως μακρινή ανάμνηση της ύπαρξής της μάλλον, είναι η λέξη «λυριά» που υπάρχει και σήμερα και υπονοεί τα βιολιά («ηκούστηκε καμιά λλυριά;»)
- Όπως λέει ο Περικλής, για τα άλλα νησιά έτσι και στη Σίφνο οι οργανοπαίκτες προέρχονται από την τοπική κοινωνία (αγγειοπλάστες, αγρότες, ξυλουργοί, καφετζήδες, οικοδόμοι και τώρα τελευταία, όπως και στη Σίκινο, ιερεύς). Δεν έχει σημειωθεί κάποια άμεση αλληλεπίδραση με γύφτους. Πάντως στο βιβλίο του ο Σταύρος Σπηλιάκος λέει ότι οι γύφτοι είχαν κάποια επιρροή στα μουσικά της Νάξου.
- Στα συρτόμπαλα της Νάξου το ταξίμι έχει κεντρικό ρόλο για να ευχαριστηθούν οι χορευτές. Στη Σίφνο πάλι, πολλές φορές όταν ταξιμάρει ο βιολατζής σημαίνει ότι ο σκοπός που παίζει πάει προς φινάλε.
Ουφ…