Ξαναπήρα το νήμα από την αρχή, κι έχω ορισμένα σχόλια:
Α.
Μην παραβλέπουμε την πιθανότητα οι ίδιες λέξεις, πράγματι, να σημαίνουν διαφορετικά πράγματα σε διαφορετικές περιοχές. Βέβαια το παράδειγμα που παρέθεσα αφορά την έννοια «μαέστρος», αλλά ακόμη και για το ίδιο το όργανο είδαμε παραθέματα σχετικά με Κέρκυρα, Ναύπλιο, Φλώρινα-Σιάτιστα, Αθήνα, Τρίκαλα, και δεν είναι αυτονόητο ότι σ’ όλα αυτά τα μέρη «κλαπαδόρα» σήμαινε το ίδιο όργανο. Τουλάχιστον για την περίπτωση των μακεδονικών πόλεων διαβάζουμε πώς έφτασαν εκεί τα χάλκινα, και πρόκειται για μια πορεία ανεξάρτητη από των άλλων περιοχών.
Αυτό μπορεί να είναι μια εξήγηση για τις περιπτώσεις όπου διαφορετικές πηγές διαφωνούν μεταξύ τους ενώ η καθεμιά τους δείχνει αξιόπιστη: δε σημαίνει κατ’ ανάγκην ότι κάποια απ’ όλες κάνει λάθος.
Β. Από την άλλη, έχουμε βέβαια και πηγές που δε φαίνεται να έχουν ιδιαίτερη αξιοπιστία, π.χ. η γελοιογραφία με τον Σουρή που παίζει κλαπαδόρα. Σ’ αυτές παρατηρώ ίσως μια τάση να ονομάζουν κλαπαδόρα κάποιο όργανο που ούτε οι ίδιοι δεν είναι πολύ σίγουροι τι είναι.
Αυτό είναι μια πληροφορία που πρέπει να την προσέξουμε λίγο. Ασφαλώς, ο κάθε μη-μουσικός μπορεί να έχει συγκεχυμένη εικόνα και να ονομάζει λάθος όργανα με λάθος ονόματα, αλλά νομίζω ότι με την κλαπαδόρα αυτό παραείναι συχνό. Ίσως λοιπόν η λέξη κλαπαδόρα να χρησιμοποιόταν και με την έννοια «κάποιο πνευστό που δεν ξέρω ακριβώς τι είναι». Η εντύπωση αυτή ενισχύεται και από τις περιγραφές του ήχου:
«…ήχοι κλαπαδόρας και κλαρινέτου […] Έπαιζον […] με τοιαύτην λυσσαλέαν ζωηρότητα, ώστε και χωρίς να βλέπω, εφανταζόμην αποπληκτικώς κόκκινα τα φυσίγναθα πρόσωπα των μουσικών, με τας καρωτίδας εξωγκωμένας, ως καλώδια.» ο ένας
«η μαλακιά μελένια κλαπαδόρα εξέρνα βακχικούς ήχους που απέπνεαν χασίς και όπιο», ο τρίτος
Υπερβολικά διαφορετικές αποτιμήσεις του ήχου. Οι συγγραφείς φαίνεται να είδαν και να άκουσαν αυτοπροσώπως αυτό που περιγράφουν, αλλά να μην ήταν σίγουροι πώς λέγεται το όργανο (που μάλλον ήταν διαφορετικό κάθε φορά).
Γ.
Το λινκ του 5 μπήκε κατά λάθος και στο 3, κι έτσι χάνουμε την περιγραφή.
Δ.
Παρά την ανασκευή της Κατερίνας, η παρατήρηση της Ελένης είναι σωστή. Η ελληνική έκδοση παραθέτει στο εξώφυλλο και τον αυθεντικό ιταλικό τίτλο, και είναι αλλοιωμένος. Μπορεί και το fliscorno να είναι δόκιμος τύπος, αλλά το ιταλικό βιβλίο λέει flicorno στον τίτλο. Όσο για τον Λαυράγκα, που έκανε τη μετάφραση, μπορεί να είναι υπεράνω υποψιών αλλά δε νομίζω να ήταν υπεύθυνος για το εξώφυλλο.
Αφού λοιπόν έγινε αυτή η αλλοίωση, κι αφού δεν έχουμε δει το βιβλίο από μέσα να δούμε αν κι εκεί συνεχίζεται η εξίσωση «φλισκόρνο=κλαπαδόρα» ή μόνο στο εξώφυλλο, πρέπει όντως να είμαστε επιφυλακτικοί.
Ε.
http://thesis.ekt.gr/thesisBookReader/id/24408#page/1/mode/2up