Άκουσα το “Νύχτες της Σταμπούλ” του Μητσάκη (α’ ερμηνεία: Γεωργακοπούλου) από τους Μιλάνους, αλλά μόνο την πρώτη στρόφη.
Ξέρει κάποιος τους υπόλοιπους στίχους;
Επίσης σε ποιόν δίσκο ήταν η α’ ερμηνεία;; Γιατί από εδώ δεν αντλώ και πολλές πληροφορίες.
(Αρκετά δυσεύρετο κομμάτι μου φαίνεται!)
Πολύ ωραίο τραγούδι!
Γεωργακοπούλου και Περπινιάδης μαζί, του 1947.
Οι στίχοι:
Νύχτες στην ξακουσμένη τη Σταμπούλ
βράδια που μια στιγμή δεν τα ξεχνώ
όσο κι αν ζήσω.
Πάντα γλυκιά Σταμπούλ σε νοσταλγώ
μέσα από το νου στʼ ομολογώ
δεν θα σε σβήσω.
Πώς να ξεχάσω τέτοια μεράκια
τα γραφικά σου παλιά σοκάκια
κάθε δική σου γειτονιά
δεν έχει ταίρι στο ντουνιά.
Τα ζηλεμένα τα χανουμάκια
που κατοικούνε μες στα κονάκια
γλυκιά Σταμπούλ αληθινά στο λέω
είσαι στολίδι του ντουνιά.
Η ετικέτα του δίσκου και το τραγούδι από το sealabs
http://rebetiko.sealabs.net/display.php?recid=9831 (Νύχτες της Σταμπούλ)
Οι “Νύχτες της Σταμπούλ” είχαν ανέβει στο παρελθόν. Ανεβαίνει και η άλλη πλευρά του δίσκου με το γνωστό και αγαπητό “Το καπηλειό” με την Ι.Γεωργακοπούλου και τον Γ.Μητσάκη στα φωνητικά.
Τυχαία έπεσα και σε τούτο το άσμα του Μπέζου.
Μου έκανε εντύπωση το “Σταμπούλ”. Εννοείται Ισταμπούλ φυσικά. Ενδιαφέρον.
Το Σταμπούλ προηγήθηκε, το ευφωνικό ι πρέπει να προστέθηκε αργότερα, αφού η τουρκική γλώσσα δεν δέχεται ξεκίνημα λέξεων με παράθεση δύο συμφώνων. Κατά τη δική μου άποψη, η λέξη Σταμπούλ είναι ό,τι μπόρεσε να συγκρατήσει ένα αφτί τουρκικό, μη ελληνομαθές, από το σιδηρόδρομο «Κωνσταντινούπολις». Πρέπει, στα τούρκικα, να γραφόταν «Stambl» με τον τονισμό να πέφτει στο b, χωρίς να ακούγεται «ου». Αυτά, για αντιπαράθεση με το πασίγνωστο «Εις την Πόλιν», που βεβαίως ούτε μισός μη ελληνομαθής Τούρκος δεν μπορεί να άκουσε ποτέ του να εκφέρεται, αφού δεν παρευρισκόταν σε συζητήσεις Ρωμηών που συζήταγαν μεταξύ τους, μιλώντας για την Πόλιν ή πηγαίνοντας εις την Πόλιν.
Να προσθέσω ότι υπάρχει ελληνικό επώνυμο Σταμπολής που βεβαίως, σημαίνει “Κωνσταντινουπολίτης”. Και να προσθέσω ότι και το δικό μου επώνυμο, αποδεδειγμένα, προήλθε από κάποιον Ελεαβούλκο, στρατωτικό της εποχής της κατοχής της Πόλης από τους Φράγκους, που εστάλη στην Καλαμάτα με στρατό και εγκαταστάθηκε οικογενειακώς εκεί, επονομασθείς “Λιαβούρκος ο πολίτης”. Έτσι, την εποχή που ο παπούς μου ήταν μικρό παιδί η οικογένειά του, το “Πολιτέικο” όπως λέγονταν, καθόταν τη Δευτέρα του Πάσχα, στο επίσημο κοινό γεύμα όλης της πόλης, στην “τάβλα των Λιαβούρκων”
Κι εμένα μου φαίνεται πιθανότερο. Το «εις την Πόλη» δε με πείθει, αν και η αλήθεια είναι ότι σε παρόμοιες συζητήσεις έχουν αναφερθεί και άλλες πειπτώσεις όπου ελληνικά τοπωνύμια προσέλαβαν, στα τούρκικα, τις άλλως αδικαιολόγητες συλλαβές «ισταν-» στην αρχή: θυμάμαι το Ιστάνκιοϊ (=Κώς), ήταν και καναδυό άλλα, και δεν ξέρω μήπως τελικά η έρευνα έχει επιβεβαιώσει αυτό που σ’ εμένα φαίνεται σαν τυχαία αυθαίρετη υπόθεση, ότι όντως ήταν «εις την».
___________________________
Νομίζω ότι το «Σταμπούλ», που δεν είναι ούτε γνήσιο τούρκικο (Ιστανμπουλ) ούτε βέβαια ελληνικό (Πόλη / Κωσταντινούπολη), στα ελληνικά λέγεται όποτε η πόλη χρησιμοποιείται ως σύμβολο ανατολίτικου εξωτισμού. Ως οτιδήποτε άλλο σύμβολο, ή ως πραγματικός τόπος, θα αναφερθεί σχεδόν πάντα με το κανονικό της ελληνικό όνομα ή, σπανίως, με το κανονικό τούρκικο.
Δεν γνωρίζω γρυ από Κώτικη ιστορία, όμως Ιστάνκιοϊ σημαίνει "τόπος (ή, χωριό) Ιστάν. Δίνοντας στο γκουγκλ τη λέξη, πράγματι μου μεταφράζει “Κώς”. Ακαταλαβίστικο δεν μου φαντάζει, από τη στιγμή που για συγκεκριμένους λόγους έχει υιοθετηθεί να αποδίδει το όνομα του νησιού στη συγκεκριμένη γλώσσα.
και η τυχόν επέκταση του εντελώς εκτός πραγματικότητος “Εις την Πόλιν” και στο νησί της Κώ, δεν ενδυναμώνει την προσπάθεια “ελληνοποίησης” του Ιστανμπούλ, , κατά την δική μου τουλάχιστο άποψη.
Α, και κάτι ακόμα, ενδιαφέρον, σχετικά με την πρόθεση του ευφωνικού i σε εκτουρκιζόμενες ξένες λέξεις: Διαβάζω στο λεξικό μου:
Islav = Σλαύος
Ispari = σπάρος (το ψάρι)
Ispati = σπαθί (της τράπουλας)
Ispirto = οινόπνευμα
Ispiyon =σπιούνος
Istatistik = στατιστική
Istavroz = σταυρός
Δε νομίζω ότι τίθεται θέμα ελληνοποίησης. Με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, κανείς δεν αμφισβητεί ότι η αρχική προέλευση του “Ιστανμπουλ” είναι από το ελληνικό τοπωνύμιο. Δε θα ήρθαν ξαφνικά οι Τούρκοι σε μια πόλη που ήδη είχε όνομα (και μάλιστα ξακουστό στα πέρατα του κόσμου, και γνωστό στους ίδιους αιώνες πριν την άλωση) για να το αγνοήσουν και να το αντικαταστήσουν μ’ ένα καινούγιο και άσχετο.
Φυσικά και δεν θα προσπαθούσαν οι Τούρκοι να εφεύρουν δική τους λέξη, για να αποδυναμώσουν το γεγονός ότι την πόλη αυτή δεν την έφτιαξαν αυτοί, απλά την παρέλαβαν. Αλλά το να ελληνοκεντρίζουμε, θεωρώντας ότι το Ιστανμπούλ προέρχεται από το «Εις την Πόλιν», είναι άλλο, και φυσικά εκτός τόπου.
Ναι οκέι, το ι- είναι ευφωνικό, υποχρεωτικό στα τούρκικα, και άρα δε χρειάζεται να το αναγάγουμε σε ελληνικό ι- (εις την…), αλλά αυτό δεν αποδεικνύει τίποτε. Και οι ξένες (μη τούρκικες) λέξεις που εξαρχής είχαν ιστ-, ισπ- κλπ., πάλι ίδια αρχίζουν και στα τούρκικα.
Αποδεικνύει, Περικλή μου. Αποδεικνύει ότι ΔΕΝ γυρίζει ολόκληρος ο κόσμος γύρω από τους Έλληνες και τη γλώσσα τους, όπως πάρα (μα πάρα…) πολλοί Έλληνες θα ήθελαν… (και νομίζουν!)
Το ότι μια πόλη που προϋπήρχε ως ελληνική με ελληνικό όνομα θα διατήρησε το ίδιο όνομα και στα τούρκικα, προσαρμοσμένο βέβαια στην τουρκική γλώσσα, δεν είναι ελληνοκεντρικός ισχυρισμός. Τώρα, αν υπάρχουν ελληνοκεντρικοί κύκλοι που προθωούν την ιδέα ότι ειδικά το «ι-» στο Ιστανμπουλ το χρωστάνε, κι αυτό, οι Τούρκοι σ’ εμάς, από το ελληνικό «εις», και χωρίς κανένα άλλο επιχείρημα υπέρ αυτής της άποψης, …ε, δεν το πιστεύω.
Πάντως , ό,τι υποστηρίζει κάποιος οσοδήποτε ελληνοβαρεμένος δεν είναι αυτόματα λάθος. Μπορεί να υπάρχουν επιστημονικά επιχειρήματα (που ο ελληνοβαρεμένος μάλλον θα αγνοεί) που, περίπου κατά σύμπτωση, να το αποδεικνύουν ή έστω να το υποστηρίζουν.
Αυτό λοιπόν που έλεγα είναι ότι, χωρίς να θυμάμαι λεπτομέρειες, νομίζω πως έχω διαβάσει επιχειρήματα που καθιστούν τη θεωρία «εις την…», αν όχι βέβαιη, πάντως πιο σοβαρή από τον κάθε ελληνοβαρεμένο που τη διατυμπανίζει μες στην άγνοιά του.
To πιστεύουν, όμως, πολλοί… Και μπορούν να σε χαρακτηρίσουν και ανθέλληνα, αν επιμένεις ότι δεν έχουν δίκιο.
Ενδιαφέρον πάντως θα ήταν, αν μπορούσες να θυμηθείς τα επιχειρήματα για τα οποία μιλάς στην τελευταία σου παράγραφο. Προσωπικά, δεν έχω τέτοια ενθυμήματα…
Βασικά, ότι το «ισταν-» εμφανίζεται και σε άλλα ελληνικά εκτουρκισμένα τοπωνύμια.
Ως πρόθημα φυσικά εννοώ, όχι ως κατάληξη, που είναι άλλη ιστορία.
Πολύ ενδιαφέρουσα ετυμολογική αναδίφηση εδώ:
Marek Stachowski-Robert Woodhouse, “The etymology of İstanbul: making optimal use of the evidence”
(Studia Etymologica Cracoviensia, 2015, Volume 20, Issue 4, s. 221-245)
τι κουραστικοί που ειναι μερικοι Ακαδημαϊκοί!
γράφουν και γράφουν (να γεμίζουν την σελίδα, με πληθώρα παραπομπών)..
συμπέρασμα δεν έδωσε. η πρέπει να διαβάσουμε και ολες τις παραπομπές.
όποιος κατάλαβε , ας μας βοηθήσει..
Υπάρχει και το στην, από το οποίο, χωρίς την παραμικρή αμφιβολία, προέκυψε το Σταμπούλ ("φατσούλα διαβόλου εδώ, που δεν τη βρίσκω να την προσθέσω…).
Το Σταμπούλ, εφόσον δε στέκει στα τούρκικα γιατί παραβιάζει τους φωνητικούς νόμους της γλώσσας, υποψιάζομαι ότι είναι ελληνική απόδοση του τούρκικου Ιστανμπουλ, δηλαδή κάτι σαν αντιδάνειο. Το έλεγαν ποτέ Τούρκοι;
