Άρθρο του Σπύρου Δελέγκου: «Modality vs. Chordal Harmony: Hybrid Aspects of Rebetiko During the Interwar Period»

Πρόσφατο αξιανάγνωστο paper του και συμφορουμίτη Σπύρου Δελέγκου:

«Modality vs. Chordal Harmony: Hybrid Aspects of Rebetiko During the Interwar Period»

http://ejournals.lib.auth.gr/smb/article/view/7945

3 Likes

Μπράβο!

Θα το μελετήσω με την ησυχία μου, αλλά με το πρώτο ξεφύλλισμα βλέπω ότι ο ίδιος έχει κάνει και διπλωματική, με το εξίσου ενδιαφέρον (συναφές βέβαια) θέμα: «Η εκ των συνθηκών σκλήρυνση των μαλακών διαστημάτων και το ίσα συγκερασμένο μακάμ: δύο αλληλένδετες μορφές εκσυγχρονισμού στον χώρο της ελληνικής αστικής λαϊκής μουσικής του Μεσοπολέμου».

https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2819617

…Το ίσα συγκερασμένο μακάμ! Πόσες φορές δεν έχουμε συζητήσει γι’ αυτό το φαινομενικά οξύμωρο! Σίγουρα θα ενδιαφέρει πολλούς.

Μία απ’ αυτές ήταν η ημερίδα μας.

1 Like

Το διάβασα σήμερα το πρωί με τον καφέ και το χιονάκι. Στρωτή παρουσίαση της σταδιακής εισόδου της αρμονίας στο ρεπερτόριο με καθαρά και κατανοητά παραδείγματα.
Δεν είναι ούτε απλοϊκό ούτε και υπερβολικά πολύπλοκο, ότι πρέπει δηλαδή για διδασκαλία.

Νομίζω ότι μια σωστή και ολική αντιμετώπιση του θέματος πρέπει να πάει πέρα από τις ηχογραφήσεις και να δει τι γίνεται και σε άλλα είδη τροπικής μουσικής προσαρμοσμένα και εναρμονισμένα για συγκερασμένα όργανα, τα «δημώδη» τραγούδια ή τους ελληνικούς χορούς που κυκλοφορούν σε παρτιτούρες για πιάνο και φωνή, ή για βιολί/μαντολίνο και κιθάρα, ή και για σόλο κιθάρα από πριν τη δισκογραφία, και παράλληλα με τα πρώτα βήματα του μπουζουκιού στη δισκογραφία. Ας δούμε τι μπάσα μπαίνουν στην κιθάρα στα αυτοσυνοδευόμενα σόλα, τι συγχορδίες όταν συνοδεύει, ή στο αριστερό χέρι του πιάνου, με τι οπλισμό γράφεται το κομμάτι, πόσο «σωστά» αποδίδονται οι διέσεις/υφέσεις στη μελωδία κλπ.
Οι ηχογραφήσεις μας λεν για το πως η προϋπάρχουσα πρακτική συνοδείας τροπικής μελωδίας με κιθάρα πέρασε και στο ρεμπέτικο.

1 Like

Ναι, αλλά αυτό είναι κάτι που αδύνατον να το χειριστεί ένας μόνο άνθρωπος. Μόνο μία πανεπιστημιακή έδρα θα μπορούσε να καταστρώσει κάποιο κατάλληλο πλάνο εργασιών και να αρχίσει, με στοχευμένη πρόσκληση σε συνεργασία φοιτητών επί πτυχίω και ενδιαφερομένων για διδακτορικές διατριβές, να μαζεύει το αναγκαίο υλικό πεδίου και πρωτογενούς έρευνας. Και αργότερα, βεβαίως, να προγραμματίσει τα αναγκαία μελλοντικά βήματα και να έρθει σε συνεννόηση με ενδιαφερόμενους χορηγούς για την εξασφάλιση των απαραίτητων κεφαλαίων.

(ζητάω πολλά;….)

Γενικά μιλώντας (δηλαδή ανεξαρτήτως …Σπύρου, γιατί το άρθρο δεν το διάβασα ακόμη) νομίζω ότι για έναν άνθρωπο που να μπορεί να αφιερώσει απερίσπαστος όλο του τον χρόνο και το δυναμικό σε μια τέτοια έρευνα δε μου φαίνεται και τόσο ακατόρθωτο.

1 Like

Ε, εντάξει τώρα, αλλά θα πρέπει ακριβώς να το βάλεις αποκλειστικό στόχο ζωής και μάλιστα αρκούντως νωρίς, και αυτό δεν είναι και το καλύτερο, γενικότερα…

Πραγματικά, δε μου φαίνεται τόσο απέραντο. Να αφιερώσει όλο του τον χρόνο, δεν εννοούσα όλη του τη ζωή! Απλώς να μπορεί να το έχει κύρια ασχολία για μερικά χρόνια.

Δεν ξέρω, μπορεί να πέφτω και πολύ έξω. Δεν το ‘χω προσπαθήσει ούτε απ’ έξω απ’ έξω. Εκτιμώ απλώς συγκρίνοντας την περιγραφή του emc με εμπειρίες από άλλα πρότζεκτ. Η συλλογή υλικού π.χ. περιλαμβάνει αρκετά μεγάλα κεφάλαια για τα οποία δε χρειάζεται καν να βγεις από το σπίτι σου, και άλλα για τα οποία δε θα χρειαστεί να αλλάξεις πολλές πόλεις, ούτε για πολύ διάστημα την καθεμία.

Είναι πιο εύκολο για έναν Αθηναίο: βιβλιοθήκη Λίλιαν Βουδούρη, ΙΕΜΑ, ψάξιμο στο κατάστημα Κοκονέτση-Γαϊτάνου, ίσως και σε προσωπικά αρχεία π.χ Μαυραγάνη, παλαιοβιβλιοπωλεία/δημοπρασίες. Έχω χαρτογραφήσει κάπως το τοπίο για την κιθάρα, από ότι βρίσκω στην Κύπρο ή στο εξωτερικό, 1-2 επισκέψεις στην Αθήνα και ψάξιμο στο διαδίκτυο. Όταν είχα την ευκαιρία να αγοράσω κάτι, οι τιμές ήταν γελοίες. Είναι 4 κιθαρίστες με προσβάσεις σε 3 εκδότες, θα μπορούσε κάποιος να μελετήσει αντιπροσωπευτικό αριθμό παρτιτούρων στη διάρκεια ενός διδακτορικού.

1 Like

Το παλιότερο σολίστικο κομμάτι για κιθάρα με εναρμονισμένη τροπική μουσική από αυτά που βρήκα είναι η διασκευή του Χορ Χορ αγά που είχα βάλει πολύ παλιά και στο φόρουμ, να την παλιά μου ηχογράφηση πιο κάτω. Ο Χορ χορ αγάς νομίζω είναι το ξεκίνημα για σοβαρό πάντρεμα τρόπων και αρμονίας, με σοβαρή επίδραση στην ελληνική μουσική. Με κιθαριστικά κριτήρια είναι ίσως το πιο ενδιαφέρον τροπικό κομμάτι αυτού του ρεπερτορίου, οι διασκευές δημοτικών είναι μικρότερες σε διάρκεια και με πιο απλή προσέγγιση. Από άποψη συγγένειας με το ρεμπέτικο, αυτό εδώ είναι πιο κοντά στην κλασσική κιθάρα, οι διασκευές δημοτικών πιο κοντά στον Κατσαρό, και οι παρτιτούρες όπου η κιθάρα συνοδεύει μαντολίνο είναι ίσως οι πιο σχετικές με το θέμα του άρθρου του Σπύρου.

Την παρτιτούρα πρέπει να τη βρήκα ψηφιοποιημένη στην ιστοσελίδα της βιβλιοθήκης Λίλιαν Βουδούρη, είναι από τις πρώτες συλλογές των εκδόσεων Γαϊτάνου για κιθάρα, αποκλειστικά από τον Ν. Ξανθόπουλο, πριν μπει και ο Γ. Τυρταίος που θα ήταν νεότερος στην ομάδα των διασκευαστών. Είχα βρει αναφορά σε χειρόγραφη παρτιτούρα διασκευής του Χορ χορ αγά για κιθάρα στον κατάλογο του αρχείου ΙΕΜΑ από τις αρχές της δεκαετίας του 30, δεν έχω δει την ίδια την παρτιτούρα οπότε δε ξέρω αν είναι αντιγραφή της διασκευής Ξανθόπουλου που είναι σίγουρα παλιότερη.

2 Likes