Ό,τι πείτε. Εγώ δεν ακούω μετά βεβαιότητος ούτε τη μελωδία με σιτάρ πίσω από το πνευστό ούτε συμπαθητικές πίσω από το τζαβάρι, αλλά αυτό δε σημαίνει πως δεν υπάρχουν.
Στο «Έλα Ήλιε μου» σιτάρ έπαιξε ο Σπύρος Μαυρογιάννης (εδώ σε άλλη φωτογραφία φαίνεται και το σιτάρ δίπλα του)
1 «Μου αρέσει»
Κοίτα να δεις! 13 ολόκληρα κομμάτια από το 1970 μέχρι το 1988. Στο #11 και το #12 (κατά χρονιλογική σειρά) εμφανίζονται ο Τσιαμούλης (σαν να λέμε οι Δυνάμεις) και ο Ρος Ντέιλι, άρα μπορούμε να υποθέσουμε ότι τα προηγούμενα 10 είναι πριν την ένταξη του σιτάρ στο συγκεκριμένο εκείνο ελληνικό μουσικό ρεύμα που εγκαινιάζουν αυτοί οι μουσικοί.
Διαβάζω δε, και βλέπω και με τα μάτια μου, και το εξής:
Οι Poll, στη φωτογραφία από τα «Επίκαιρα». Αριστερά ο Σπύρος Μαυρογιάννης και ακόμη πιο αριστερά - ίσα που φαίνεται - το sitar του
Είναι η ίδια φωτογραφία που είχα σχολιάσει παραπάνω, με το γιαϊλί ταμπούρ. Το σιτάρ πράγματι είναι άκρη-άκρη και δεν το είχα προσέξει.
Ουπς! Λάθος! Δεν είναι η ίδια!
Το ίδιο στήσιμο είναι, πάντως. Αν η ανάλυση είναι καλή, ίσως βρεις και δύο γόπες στο χώμα, που στην άλλην τις κράταγαν στο χέρι, η τρίτη και ο πέμπτος από αριστερά. Μετακινήθηκε λίγο το κάδρο και βγήκε εκτός το σιτάρ.
Στο 8 και 9 ο Γράψας.
Σωστά, ο Γράψας. Αυτόν είχα δει: αργότερα μού ήρθε η σκέψη, άρχισα να τα ψάχνω από το τέλος προς τα πάνω, και μόλις είδα τον Τσιαμούλη λέω «α, αυτό γύρευα»!
Υποθέτω ότι οι δυο τους θα έπαιξαν το ίδιο σιτάρ. Ο Ρος το δικό του. Όσοι δεν έχουν καμία σχέση μ’ αυτούς, τα δικά τους (μπορεί όμως κάποιοι από τους υπόλοιπους να είχαν σχέση μεταξύ τους και να δανείζονταν μεταξύ τους όργανα). Πόσα σιτάρ να υπήρχαν στην Ελλάδα εκείνα τα χρόνια, σε χέρια μουσικών που να είναι και επαγγελματίες (με πρόσβαση στη δισκογραφία); Πιθανολογώ, λίγα.
Εντάξει, γίνεται λίγο χαμός. Ξεκινά με ακουστική, ίσως δωδεκάχορδη κιθάρα, μετά μπαίνει η μελωδία στο σιτάρ και φλάουτο, μετά τα κρουστά (και τότε το σιτάρ και η ακουστική το γυρίζουν σε καθαρά ρυθμικό ρόλο), λίγο μετά το 0:40 ξεκινούν και αρπίσματα κλασικής κιθάρας.
Ο Παπαδόπουλος πότε έμαθε άραγε;
Μεγάλη καφρίλα μού φαίνεται.
Θα μου πεις, και στα ροκ; Και στους Μπιτλς; Ίσως εκεί το έχω συνηθίσει (πάλι θράσος βέβαια ήταν). Και ίσως παίζει ρόλο ότι εκείνα τα έχω ακούσει μόνο, εδώ βλέπω κιόλας.
Κι εμένα. Και η μεγαλύτερη θρασύτητα, στην δήθεν «τόλμη» να αγγίξει αυτό το όργανο, είναι το ότι το αντιμετώπισε σαν μπουζούκι με συμπαθητικές και ιδιόρρυθμα, γλιστερά τάστα που δεν βγάζουν τον ήχο που πρέπει. Τις ιδιαίτερες δυνατότητες του οργάνου, τις τρομερές πραγματικά, δεν τις δοκίμασε. Εδώ αναρωτιέμαι: Μα, πριν τολμήσει να πιάσει αυτό το όργανο στα χέρια του και να βγάλει ήχο, δεν άκουσε πρώτα Ράβι Σανκάρ; Στο Ηρώδειο, βρέθηκε; (εγώ βρέθηκα, και ανατρίχιασα με όλους, ακόμα και με το τάμπλα, που έβγαζε μελωδία, και το με το μέτρημα του μέτρου από τον τανπουρίστα, μέτρου που η διάρκειά του εκτεινόταν σε περίπου ενάμισυ λεπτό ).
Και εδώ, βέβαια, έρχονται για σύγκριση οι Μπήτλς. Δεν είναι ότι το έχουμε συνηθίσει, είναι ότι οι μέγιστοι αυτοί μουσικοί, όταν δέχτηκαν να πάνε στην Ινδία, δεν πήγαν σαν κατακτητές όπως οι Εγγλέζοι στρατιωτικοί. Πήγαν να συμμετέχουν σε ινδική εκδήλωση, είδαν, εντυπωσιάστηκαν και ενδιαφέρθηκαν για το σύνολο της κουλτούρας των ανθρώπων αυτών. Όχι μόνο για τη γιόγκα, για τα πάντα, φυσικά και για τη μουσική. Κάθησε ο Χάρισον και πήρε μαθήματα από τον Σανκάρ, και έμαθε. Έμαθε όχι να παίζει, αλλά την κουλτούρα πίσω απ’ το όργανο, γιατί απλά «τη βρήκε» με αυτά τα καινούργια γι αυτόν πράγματα. Ο Π. τί βρήκε;
Δεν κρίνω αν μ’αρέσει αλλα παντού βλέπουμε πρακτικούς-αυτοδίδακτους μουσικούς που ασχολούνται όπως μπορούν με βιολιά κλαρίνα κλπ και κρίνονται στο είδος που παλεύουν και όχι στο πόσο καλά ξέρουν να παίζουν κουαρτέτα μότσαρτ ( για τα οποία φτιάχτηκαν τα κλαρίνα και τα βιολιά)
Το να μας χαλάει ο μουσικός το αντιλαμβάνομαι…το όργανο που κρατάει όμως;
Εμένα πάντως μου φαίνεται ότι κατέχει κάποια θέματα τεχνικής του οργάνου, και στο αριστερό χέρι και κυρίως στο δεξί, δεν παίζει απλά σαν μπουζουξής. Μπορούμε να αντιμετωπίσουμε το «ψυχεδελικό σιτάρ» σαν διαφορετικό όργανο από το ινδικό, αφού και η μουσική είναι διαφορετική, και ο ρόλος του οργάνου στο σύνολο διαφορετικός.
Αν είναι κάτι που με ενοχλεί στη συγκεκριμένη εκτέλεση είναι ο καθαρά ηλεκτρικός ήχος του μπουζουξή, παίζει σε στούντιο τηλεόρασης και όχι σε κέντρο ή συναυλία, οπότε θεωρώ ότι ήταν συνειδητή επιλογή.
Ο Παπαδόπουλος μου αρέσει σαν τηλεοπτικός οικοδεσπότης, με τα όποια λάθη και παραλείψεις του, με καλύπτει αυτό το αρθρο που τα λέει λεπτομερώς
1 «Μου αρέσει»
Φυσικά, στο δικό μου σχόλιο στόχευα στον μουσικό, τον συγκεκριμένο, όχι στο όργανο που κρατάει. Α προπό όργανο που κρατάει: στο Ήλιε μου, ήλιε μου (με Παπαδόπουλο, 33.30), το όργανο που κρατάει και μοστράρει ο οικοδεσπότης, γιατί το κρατάει και το μοστράρει; Οι άλλοι όλοι, ιδρώνουν να βγεί το κομμάτι, εκείνος γιατί πρέπει να κρατάει το όργανο σαν να δήθεν συμβάλλει;