“Προπολεμικός ήχος” σε μπουζούκι, τζουρά, μπαγλαμά

αλλά του Καραμπά.Το Σκάφος του(τουλαχιστον σε αυτό που είδα εγώ) πολύ κοντα στα σημερινά δεδομένα,λεπτό μανίκι -'εξι κλειδιά.Γενικά τα όργανα του είχαν μεγάλο μήκος χορδής σχεδον ίσιο καπάκι και απίστευτη μα απίστευτη μαστοριά.

Φιλε Γιαννη,
Μιλας για αυτο το μπουζουκι?

1918 Karabas, New York

Ναι -φοβερό όργανο αλλά δυστυχώς παραμένει ανεπισκεύαστο

Σχετικά με το ηχόχρωμα θα θελα να ρωτήσω σε οργανοποιούς και μη αν παίζει ρόλο η κλίμακα των χορδών ( μήκος απο τον καβαλάρη ως πανω )? Βλέπω καποια παλια, ρεμπετικα μπουζουκια με διαφορετικό μανικι απο τα σημερινα

Μελος του φορουμ πωλουσε ενα 1911 ΝΕΑΥΟΡΚΗ ΘΕΟΔΟΡΟΣ ΚΑΡΑΜΠΑΣ μπουζουκι το οποιο ειχε επισκευασει στον κυριο Μουντακη.
Ως ιδιοκτητης του , θα ηταν ενδιαφερον να ακουσουμε απο πρωτο χερι. για τον ηχο αυτου του οργανου.
Αν θυμάμαι καλα το ιδο μελος ειχε στην κατοχη του και αλλα παλαια οργανα, οποτε η γνωμη του και τα συμπεράσματα του συγκρίνοντας διαφορετικά όργανα τις έποχης εκείνης θα είχε μεγάλη βαρύτητα


Ζητω συγγνώμη το μέλος έχει εκφράσει την γνώμη του για τον ηχο στο ίδιο “τοπικ” στην προηγουμενη σελίδα

Πιστεύω πως ακολουθώντας με προσοχή τα τεχνικά χαρακτηριστικά και την επιλογή του ξύλου κάποιου παλιού μοντέλου οργάνου, θα βρεθούμε πολύ κοντά και στο ηχητικό αποτέλεσμα. Βέβαια, η σύγκριση είναι αδύνατη. Εκατό χρόνια παλαιότητας και χρήσης, έχουν αλλάξει, σίγουρα, πάρα πολλά!!!

Το πρώτο βιολί μου, φτιαγμένο πριν 16 χρόνια, μέχρι πρόσφατα δεν είχε παιχτεί συνολικά πάνω από 10 ώρες. Τον τελευταίο μήνα, παίζεται καθημερινά περίπου 3 με 4 ώρες, δηλαδή συνολικά έχει παιχτεί πάνω από 100 ώρες για αυτό το διάστημα. Δεν μπορείτε να φανταστείτε την έκπληξή μου, όταν το άκουσα προχτές και διαπίστωσα την αλλαγή που είχε γίνει στον ήχο του !

1 «Μου αρέσει»

Και αντιστρέφω το ερώτημα: Δεν θα ήταν ενδιαφέρον να πάρει κάποιος “σημερινό” μπουζούκι (σε στυλ παλαιού βέβαια) να το ηχογραφήσει με τις τότε συνθήκες για να ακούσει πως βγαίνει ο ήχος?
Μια φορά, γύρω στο 2003, έπαιξα και ηχογράφησα όλο το “Μινόρε του τεκέ” στο cubase με ένα μικρόφωνο στο home studio, και στο τέλος χρησιμοποίησα ένα εφέ “ηχογράφηση 78 στροφών” που είχε το πρόγραμμα. Μάλιστα είχα τη δυνατότητα για κάποιες ρυθμίσεις του στύλ “ήχος ρεύματος”, “σκράτς”, παραμόρφωση" κτλ, τα οποία τα ρύθμισα σε δυνατά επίπεδα. Για την ηχογράφηση χρησιμοποίησα ταμπουρομπούζουκο του Θεόφιλου Μπρα και μια κλασική κιθάρα με νάυλον μάλιστα χορδές. Ε, την πάτησε κόσμος και κοσμάκης, πολύ γέλιο, τους έλεγα ότι ανακάλυψα την δεύτερη εκτέλεση του Μινόρε του Τεκέ κτλ… Ο ήχος του μπουζουκιού τελοσπάντων, έμοιαζε καταπληκτικά με παλαιό μπουζούκι.

Γνωρίζουμε λοιπόν τον προπολεμικό/μεσοπολεμικό ήχο του μπουζουκιού;
Διότι, από τις ηχογραφήσεις 78 στροφών έχω μια επιφύλαξη για το τί ακούμε σε σχέση με τον πραγματικό ήχο. Αν λοιπόν το ζήτημα είναι να αποκαταστήσουμε τον ήχο και όχι το όργανο (ως κατασκευή), μου φαίνεται αρκετά δύσκολο να γνωρίζουμε τί ακριβώς θέλουμε να πετύχουμε.

ΥΓ. Προς απογοήτευση όλων των ρεμπετόφιλων η… δεύτερη εκτέλεση του Μινόρε του Τεκέ χάθηκε μαζί με τον πύργο του τότε υπολογιστή μου, ο οποίος εκλάπη/χάθηκε στην μετακόμιση επιστροφής από Γαλλία…

1 «Μου αρέσει»

Πολύ ενδιαφέρον, Μπάμπη. Συνέκρινες (τότε) την “πειραγμένη” κόπια με την αρχική, πριν τις επεμβάσεις; Επίσης, ενδιαφέρον θα είχε να ηχογραφήσει κανείς φωνή και να την αλλάξει χρησιμοποιώντας “ήχο χωνιού” όχι ρεύματος, που σίγουρα θα είχε το πρόγραμμα.

Νίκο, η αρχική ηχογράφηση είχε τον ήχο… του μπουζουκιού μου και της κιθάρας μου! Η προσθήκη του εφέ άλλαζε τόσο πολύ την ηχητική ατμόσφαιρα, που πίστευες ότι πρόκειται για αυθεντική ηχογράφηση. Κάποιο αρκετά έμπειρο αυτί ηχολήπτη ή πολύ ψαγμένου ακροατή, πιθανότατα δεν θα την πάταγε. Όμως, ο ήχος του μπουζουκιού ήταν διαφορετικός, είχε αλλοιώσεις, κάποιες συχνότητες χανόντουσαν (πρίμα κυρίως αν θυμάμαι καλά…).

Παιδια κάπου είχα διαβάσει(δεν θυμάμαι που) οτι ο ήχος στις ηχογραφήσεις 78 στροφών ειναι αρκετά διαφορετικός απο τον πραγματικό.Ειδικά ο ήχος της κιθάρας.
Το ανέλυε ο τύπος με ορολογία.
Έχω παίξει ένα μπουζούκι του Τσισάνη προπολεμικό.Ο ήχος του δε διαφέρει πολύ απο τα σημερινά μπουζούκια.Η “πεταλούδα” έχει τον ίδιο ήχο που ακούμε στις σύγχρονες ηχογραφήσεις.Σε εγγραφές όμως που έγιναν στις 78 στροφές ακούγεται αλλιώς.

Ο Ραπακούσιος έχει κάνει ένα μπουζούκι παλαιού τύπου αλλά από ήχο μου φένεται πάρα πολύ καλό.Και από εμφάνιση λέει πολλά…

Το θέμα είναι, πέρα από το τι γίνεται με τις ηχογραφήσεις, πως όλες οι βασικές συχνότητες ενός οργάνου φτιαγμένου στα πρότυπα ενός παλιότερου μοντέλου, βρίσκονται εντελώς αλλού από ενός σύγχρονου.

Κύριε Νίκο μπορείτε να μας το εξηγήσετε λίγο αυτο;

Ο Ραπακούσιος έχει κάνει ένα μπουζούκι παλαιού τύπου αλλά από ήχο μου φένεται πάρα πολύ καλό.Και από εμφάνιση λέει πολλά…

Ομορφο οργανο και καταξιωμενος οργανοποιος ο κυριος Ραπακούσιος, αλλα ο ήχος πιστευω πως δεν θυμιζει προπολεμικου τριχορδου.
Ισως μιας και το ζητουμενο σε αυτο το τοπικ, ειναι ο [“Προπολεμικός ήχος” να αποσαφηνισουμε περισσοτερο ποιον ηχο ενοουμε,
Εγω μιλαω για τον ηχο οπως στο λινκ, μουντος, βραχνος, μουρμουρικος

Εννοώ τη βασική συχνότητα του σώματος του οργάνου, τη συχνότητα του αέρα (Helmholtz), τη βασική συχνότητα του καπακιού και τις αρμονικές της.
Για περισσότερες λεπτομέρειες, υπάρχει παλιότερο άρθρο μου στην Κλίκα.
Επίσης, με την τσάκιση, αλλάζουν και κάποιοι τρόποι δόνησης.
Όλες αυτές οι συχνότητες καθορίζουν, όπως είναι φυσικό και τον ήχο του οργάνου.

Εμένα πάλι μου θυμίζει ήχο μπουζουκιού από ηχογράφηση Καραπιπέρη. Κι άλλωστε όπως λέει ο ίδιος, το μοντέλο βασίζεται πάνω στο παλαιό μπουζούκι των Μιλάνων. Θα ήταν ενδιαφέρον να μάθουμε κατά πόσο έχει διατηρήσει ο Ραπακούσιος τα κατασκευαστικά χαρακτηριστικά του, ή απλά το εφτιαξε να μοιάζει εμφανισιακά. Τον γνωρίζει κανείς για να μάθει ?

Πράγματι, μοιάζει με μπουζούκι της πρώτης περιόδου, με πολλές επιρροές από το λαούτο : σχήμα σκάφους, επίπεδο καπάκι και στριφτάρια.
Δηλαδή, δεν έχουν ενσωματωθεί ακόμη τα στοιχεία του ναπολιτάνικου μαντολίνου : πιό στρογγυλό σκάφος στο πίσω μέρος, τσάκιση και μηχανικά κλειδιά.
Η προσθήκη βάρους στο ένα άκρο (καράολο) από τα μηχανικά κλειδιά, χαμηλώνει αρκετά στην -όχι ιδιαίτερα σημαντική- βασική συχνότητα του σώματος.
Η τσάκιση, ανεβάζει τις συχνότητες του καπακιού και αλλάζει αρκετά κάποιους τρόπους δόνησης.
Είναι από αυτά φανερό, πως το ηχόχρωμα θα είναι εντελώς διαφορετικό από το όργανο Σταθόπουλου του Δημητριανάκη (το οποίο, μάλλον, δεν έχει και το αρχικό του καπάκι).
Δυστυχώς, και στο στο πολύ παλιό και ιδιαίτερα ενδιαφέρον από οργανολογική άποψη μπουζούκι του Μιλάνου, όπως έχω μάθει, έχει γίνει κατά τα τελευταία χρόνια καταστροφική επισκευή, κατά την οποία άλλαξε το παλιό του καπάκι.
Για λόγους δεοντολογίας, δεν αλλάζουμε ποτέ το αρχικό καπάκι σε ένα τόσο παλιό όργανο (επέμβαση πολύ συνηθισμένη από τους παλιούς μάστορες), ακόμη και εάν το όργανο δεν έχει τη δυνατότητα να είναι λειτουργικό.

1 «Μου αρέσει»

Για την ιστορία:

Αφοί Μιλάνοι..jpg

Το μπουζούκι αυτο υπαρχει; Του μπαρμπα Στεφανου;
Ακουσα οτι το μπουζούκι του θαφτηκε μαζί του. Αλλο είναι αυτο;
Τι χρονολογίας είναι (ηταν) τα δυο αυτα οργανα; Αν προκειται για δυο διαφορετικά…
Ποιος το εχει; Ο Γιος του Καρολου (Νικος; ) . Ο Σταθης;
πολλες ερωτησεις εχω…

ΥΓ πολλά κιλά μπουζουκια στην φωτογραφία… :109:

Είχα κοπιάρει όργανο που κατασκευάστηκε το 1900 (ούτι) με αρκετή ακρίβεια θα έλεγα, νομίζοντας ότι θα καταφέρω το ίδιο ηχόχρωμα. Το αποτέλεσμα ηχητικά και κατασκευαστικά ήταν καλό, αλλά μακριά από το ηχόχρωμα του πρωτότυπου, που δεν νομίζω να άλλαξε τόσο πολύ μόνο από το πέρασμα του στον χρόνο.

Πιστεύω πως οποιοδήποτε νεώτερο δεν θα έχει την ίδια ηχητική χροιά με τα παλιότερα . Ίσως να είναι το επιθυμητό αλλά ο κάθε κατασκευαστής έχει τον ήχο του επομένως όσο και να κοπιάρω π.χ. έναν σταθόπουλο θα είναι ένα δικό μου που θα μοιάζει σχετικά με το πρωτότυπο.

Πιστεύω πως ακολουθώντας με προσοχή τα τεχνικά χαρακτηριστικά και την επιλογή του ξύλου κάποιου παλιού μοντέλου οργάνου, θα βρεθούμε πολύ κοντά και στο ηχητικό αποτέλεσμα. Βέβαια, η σύγκριση είναι αδύνατη. Εκατό χρόνια παλαιότητας και χρήσης, έχουν αλλάξει, σίγουρα, πάρα πολλά!!!

Τρεις οργανοποιοί απάντησαν σε αυτό το “τοπικ” , και οι τρεις διατύπωσαν την δυσκολία ακριβους παραγωγής του προπολεμικού ήχου.Μήπως τελικά είναι αυτός ένας από τους λόγους που δεν υπάρχει μεγάλο ενδιαφέρον για παραγγελιες οργανων στο παλαιικό στυλ?

Εάν είναι να παραγγείλω ένα μπουζούκι με πλατύ “δυσκολοπαιχτο” μανικό , σπαστό καπάκι, βαρύτερο οργανο, και στο τέλος να μην έχω τον ήχο του προπολεμικού μπουζουκιού, μπορεί η ιδέα να μην είναι πια τόσο ελκυστική σε καποιον ενδιαφερομενο.

Ποια είναι εκείνα τα στοιχεια ,που ακόμα και εάν κρατήσουμε τα ίδια τεχνικά χαραχτηριστικά κατασκευής, και χρησιμοποιήσουμε σχεδόν τα ίδια ξυλα, θα αλλάξουν το αποτέλεσμα(εκτος του παραγοντα:χρονος)?

O ηχος στις 78 στροφες εξαρταται απο πολλους παραγοντες ,Καταρχας οι περισσοτερες ηχογραφησεις του εμποριου ειναι πειραγμενες απο ηχοληπτες επεξεργασμενες με αποτελεσμα να μην ακους το αυθεντικο ηχο του δισκου μεγαλο θεμα αυτο
Εγω επειδη τυχανει να μαζευω 78 αρια διαπιστωνω αφου μ’ αρεσει να τα ακουω ανεπεξεργαστα οτι τα μπουζουκια τα παλια σαφως δεν ιδια με τα σημερινα .Για να ειμαι ειλικρινης πιστευω οτι η τεχνολογια των 78 στροφων αποδιδει μερικες φορες πιο πειστικα λεπτομερειες απο οτι μια σημερινη ηχοληψια σε ενα σημερινο στουντιο και δεν ειμαι μονος που το πιστευω ,χιλιαδες συλλεκτες σε ολο τον κοσμο λενε το ιδιο.
Εχω παιξει με διαφορα παλια προπολεμικα μπουζουκια και με Ζοζεφ του 50 αρχες σαν και αυτα που εγραφε ο Τσιτσανης και ο ηχος ηταν αυτος σιγουρα, ειδικα ο παλμος το σκασιμο και ορισμενα χαρακτηριστικα που φαινονται στις ηχογραφησεις ,αυτα ειναι η προσωπικοτητα του μαστορα που φαινεται σε μια αναλογικη ηχογραφηση δεν ξερω αν μπορω να πω το ιδιο και για μια ψηφιακη ,μπορω μαλιστα να καταλαβω τι οργανο παιζει ο Παπαιωαννου στο στουντιο αν εχει το Ζοζεφ η το Λαζαριδη ,αν τυχει και παιξεις με τετοια μπουζουκια εχουν τοσο εντονη προσωπικοτητα που μενουν μεσα σου και τα θυμασαι παντα.
Επισης αν καποιος θελει να δει την διαφορα μεταξυ οργανων ας προσεξει την περιοδο 1939 που ο Τσιτσανης αφηνει το παλιο του μπουζουκι και αρχιζει και γραφει με Ζοζεφ ,ενας ηχος που τον χαρακτηρισε ως το τελος.

1 «Μου αρέσει»