Ψηφιακό υπολογιστήρι τάσης χορδών (ανά χορδή, είδος, υλικό κτλ.) από την D' Addario

Μουσικά όργανα Οργανοποιία
, , , ,
1

Καλησπέρα ρεμπέτισσες και ρεμπέτες,

Αναζητώντας πηγές πληροφόρησης για την τάση που χρειάζεται μια χορδή σε μπουζούκι για να χορδιστεί στον επιλεγόμενο τόνο ανάλογα με το μήκος της, το υλικό της, ακόμα και το όργανο κ.α., βρήκα αυτό το πολύ χρήσιμο ειδικό ψηφιακό εργαλείο με την ονομασία “String Tension Pro Beta”, που ίσως κάποιοι εξ υμών να μη γνωρίζουν. Με τον υπολογιστή αυτόν, μπορεί κάποιος π.χ. να δει και να αθροίσει την τάση των χορδών (και μάλιστα ανά σημείο του μάνικου) που έχει τοποθετημένες σήμερα στο οργανάκι του, εν σχέσει με τον τύπο και τη διατομή των χορδών που επιθυμεί να βάλει, ούτως ώστε να αποφύγει εκατέρωθεν υπερβολές που μπορεί έως και να βλάψουν το όργανό του.

Κατά την ταπεινή γνώμη μου, ΠΡΙΝ από κάθε σημαντική αλλαγή χορδών προς μεγαλύτερες αλλά και μικρότερες διατομές (άρα και τάσεις), θα πρέπει πρώτα κανείς να συμβουλεύεται τον οργανοποιό του οργάνου του ή τέλος πάντων τον οργανοποιό που ξέρει και εμπιστεύεται.

Ο υπολογιστής τάσης χορδών που βρήκα είναι της εταιρείας D’ Addario, εγνωσμένου κύρους στον κόσμο της μουσικής κάθε είδους, με παραγωγή χορδών και αμέτρητου αριθμού εξαρτημάτων και παρελκομένων για σχεδόν όλα τα μουσικά όργανα εδώ και μισόν αιώνα. Τα επισημαίνω αυτά, θεωρώντας πως μια τέτοια εταιρεία λογικά θα έχει τη σοφία και την υπευθυνότητα να προσφέρει διαδικτυακά έναν υπολογιστή τάσης χορδών αξιόπιστο και αρκετά ακριβή, καθώς σε αντίθετη περίπτωση θα διακινδύνευε τη φήμη της, που με τόσο κόπο και καινοτομίες έχει χτίσει διαχρονικά.

Ο υπολογιστής τάσης χορδών προσφέρει μεταξύ άλλων την επιλογή ξεχωριστά για μπουζούκια 6χορδα, 8χορδα και μπαγλαμάδες στην ενότητα οργάνων Western European Instruments (Θου Κύριε). Επιλέγεις πρώτα το όργανο και μετά πατάς το κόκκινο κουμπί (και όχι, δεν παίζει τραγούδι της Μοσχολιού) “Let’s Get Started”. Μετά την επιλόγή του οργάνου, στη νέα σελίδα που ανοίγει επιλέγεις κατά σειρά και ανά χορδή: Μήκος ταλαντευόμενης χορδής, χόρδισμα, είδος άκρου, τρόπος κατασκευής χορδής, υλικό κατασκευής, αν έχει περιέλιξη ή όχι και βεβαίως τη διατομή της. Στη δεξιά-δεξιά στήλη (μπορεί να χρειαστεί να μετακινήσετε τον πίνακα αριστερότερα για να τη δείτε) διαβάζετε την τάση της. Στο τέλος, βολικά σάς κάνει αυτόματα και το άθροισμα των τάσεων όλων των χορδών και έτσι βρίσκετε πόσο “τραβάνε” σήμερα οι χορδές που έχετε, αυτές με τις οποίες θέλετε να τις αντικαταστήσετε κτλ..

Αν δεν απατώμαι - ας με διορθώσει ένας οργανοποιός - οι ρεμπέτες πρέπει να έχουν τον νου τους (και πρώτα να ρωτήσουν τον οργανοποιό τους) και στις περιπτώσεις στις οποίες αντικαθίστανται όλες οι χορδές από χορδές με σημαντικά μικρότερη συνολική τάση στο μάνικο, καθώς και τότε - όχι μόνον σε μεγαλύτερης διατομής, άρα και τάσης - πρέπει να ληφθεί υπ’ όψιν η συμπεριφορά του οργάνου, καθώς δεν αποκλείονται ακόμα και τασταρίσματα αν “παραϊσιώσει” το μάνικο, σμίκρυνση της απόστασης χορδής-ταστιέρας (action) ιδιαίτερα στο πρώτο τρίτο της ταστιέρας, ακόμα και δομικές βλάβες από τη μεγάλη διαφοροποίηση της τάσης κ.α..

Ιδού ο ηλεκτρονικός σύνδεσμος του String Tension Pro Beta για όσους επιθυμούν ακρίβεια στις χορδικές τους αναζητήσεις: Guitar String Tension Calculator | String Tension Pro | D'Addario

Ευχαριστώ

3 «Μου αρέσει»
2

Σοβαρά μιλάς; Δεν είχα ιδέα ότι υπάρχει τόσο χρήσιμο -απαραίτητο θα έλεγα- εργαλείο. Άμα δεν ξέρεις την τάση, τότε το μήκος και η διατομή της χορδής είναι εντελώς άχρηστες πληροφορίες.

1 «Μου αρέσει»
3

Ευχαριστούμε πολύ! Είχε ξαναμπεί κάπου αλλά ψάξε βρες το, έτσι με δικό του θέμα το βρίσκει πιο εύκολα κανείς.
Αν θυμάμαι καλά υπολογίζει με βάση συγκεκριμένα σετ της ντανταριο, ενδεχομένως άλλες μάρκες με αλλά κράματα να έχουν διαφορετικές τάσεις.

1 «Μου αρέσει»
4

Βεβαίως είναι εξαιρετικά χρήσιμο εργαλείο, τω όντι. Πρόσφατα το ανακάλυψα και ήθελα να το μοιραστώ μαζί σας, διαβάζοντας πληθώρα θεμάτων στο φόρουμ αναφορικά με ζητήματα και προβλήματα χορδών.

Στο ψηφιακό εργαλείο αυτό μπορεί κανείς π.χ. να θέλει να διατηρήσει την ίδια διατομή χορδών - όλων ή μέρους των χορδών - και να “πειραματιστεί” ψηφιακά με αλλαγή υλικού κατασκευής αυτών ή τρόπου κατασκευής, να διορθώσει/εξηγήσει ενδεχόμενα προβλήματα συμπεριφοράς του οργάνου του και εν τέλει να καταλήξει σταδιακά σε ένα βέλτιστο ηχητικό αποτέλεσμα.

Μακάρι να βοηθάω κάποια από τα μέλη εδώ, που έχουν παρόμοιες αναζητήσεις, γι’ αυτό μοιράζομαι την πληροφορία.

5

Όμως δεν παίζουν ρόλο στην τάση και οι γωνίες; Γιατί κάνουν την τσάκιση στα μαντολίνα και στα μαντολινοειδή μπουζούκια; Μπορεί να λάβει υπόψη του κι αυτή την παράμετρο;

2 «Μου αρέσει»
6

Τις αντοχές του καπακιού - και του τσακισμένου - μπορεί κανείς να τη συζητήσει με τον οργανοποιό του ή/και από τις ενδεδειγμένες χορδές (διατομή και υλικό) που εκείνος συνέστησε αρχικά όταν αγοράστηκε το όργανο. Ή απλά πηγαίνοντας και ρωτώντας σε έναν οργανοποιό αξιόπιστο.

Έτσι, βρίσκεις τη συνολική τάση - και την κατανομή της στο μάνικο - που ο οργανοποιός θεωρεί “ασφαλή”. Μετά, μπορείς να αλλάξεις και να πειραματιστείς στον ψηφιακό υπολογιστή τάσης λαμβάνοντας υπ’ όψιν αυτό το δεδομένο.

Καλύτερα όμως να εμπλέκεται στη διαδικασία και ένας οργανοποιός εμπιστοσύνης, ως προείπα. Είπαμε να βελτιώσουμε τα οργανάκια, μακριά από εμάς οι ακούσιες βλάβες σε αυτά. Σεβόμαστε το όργανο και την οργανοποιία, δεν είμαστε ξερόλες.

7

Αναφέρει κάπου σετ D’ Addario, αλλά μπορείς απλά να επιλέξεις θεμελιωδώς υλικό, μέθοδο κατασκευής, μήκος, διατομή κτλ. - άσχετα από D’ Addario - και να καταλήξεις σε ένα αποτέλεσμα τάσης. Λογικά θα είναι πολύ κοντά στις αληθείς τάσεις κάθε κατασκευαστή που φτιάχνει χορδές των εκάστοτε συγκεκριμένων προδιαγραφών.

Άλλωστε, ένα όργανο σωστά φτιαγμένο και σε καλή κατάσταση, έχει κάποιες λογικές ανοχές τάσης προς τα άνω και κάτω.

8

Α, αυτό σημαίνει ότι η τάση είναι η ίδια αλλά αλλάζει η αντοχή του καπακιού;

9

η κλίση δίνεται για να έχουμε σταθερότητα στην τονικότητα.

οι χορδές ολισθαίνουν λιγότερο ετσι(με την κλίση, αυξάνεται η “κοντρα” στο κόκαλο, με κέρδος το καλύτερο “κράτημα “ του τόνου.

10

Ο ψηφιακός υπολογιστής τάσης χορδών υπολογίζει την τάση χορδής σε κάθε συγκεκριμένο συνδυασμό μήκους χορδής, τόνου, διατομής, υλικού, μεθόδου κατασκευής χορδής κτλ., πολύ κοντά στην τάση που λογικά θα μετρούσες αν τοποθετούσες ειδικό όργανο απ’ ευθείας στη φυσική, κουρδισμένη χορδή των ανωτέρω προδιαγραφών και χαρακτηριστικών που θα είχες κουρδίσει μεταξύ δύο καρφιών.

Η αντοχή του καπακιού, οι τάσεις που ανέχεται κτλ., αποτελούν ζητήματα οργανοποιίας και προφανώς διαφέρουν από όργανο σε όργανο. Με γνώμονα όμως ένα σετ χορδών που ο οργανοποιός μας θεωρεί κατάλληλο και ασφαλές στο συγκεκριμένο όργανο, καβαλάρη και ζυγό, μπορούμε να βρούμε από τον υπολογιστή τάσης τη συνολική τάση χορδων που ο οργανοποιός θεωρεί πως “μεταφράζεται” σε ασφαλή κάθετη πίεση στο καπάκι (μέσω του καβαλάρη), όποια και αν είναι αυτή.

Γνωρίζοντας τη συνολική αυτή “ασφαλή” τάση χορδών, μετά πειραματιζόμαστε ψηφιακά στον υπολογιστή τάσης με το υλικό, τη μέθοδο κατασκευής και τη διατομή χορδών που δεν ξεπερνούν σε σύνολο τάσης την εκ του οργανοποιού ενδεδειγμένη.

Αυτό κάνω εγώ.

11

Βασικά η ερώτησή μου εννοούσε:

Αν σε δύο όργανα με ίδιο μήκος κλίμακας, το ένα ίσιο και το άλλο με τσάκιση, βάλω την ίδια χορδή και την κουρδίσω στον ίδιο τόνο, η τάση θα είναι ίδια;

Ναι μωρέ, μην ανησυχείς. Δε θα πάω να κάνω καμιά ζημιά. Το θεωρητικό σκέλος προσπαθώ να καταλάβω.

1 «Μου αρέσει»
12

Εγω για τη λύρα έχω χρησιμοποιήσει κάτι τέτοιο στο παρελθόν το οποίο υπολογίζει την τάση/διάμετρο απλού/κανονικού εντέρου ανάλογα με το μηκος χορδής και κούρδισμα

3 «Μου αρέσει»
13

Η υπολογισθείσα τάση της χορδής δεν αλλάζει ανάλογα με το καπάκι, καθώς δεν εξαρτάται από αυτό. Η ασφαλής αντοχή του καπακιού στο σύνολο της τάσης των χορδών - όπως αυτή μετατρέπεται σε κάθετη πίεση μέσω του καβαλάρη - βρίσκεται από τον υπολογισμό της εκ του προτεινόμενου από τον οργανοποιό ενδεδειγμένου σετ συγκεκριμένων χορδών.

14

Η ερώτηση του Περικλή είναι εύστοχη και ανοίγει και γενική συζήτηση. Ο υπολογιστής χορδών αν καταλαβαίνω καλά υπολογίζει μόνο οριζόντια τάση σε βάρος (κιλά συνήθως).

Έχω ένα μαντολίνο με τσάκιση απο αρχες του 1900. Όπως και πολλά άλλα, η ταστιέρα του ήταν σαν καπλαμάς με ελάχιστο πάχος. Σε πρόσφατη επισκευή μπήκε νέα ταστιέρα με άλλο πάχος για να παίρνει σύγχρονο τάστο. Μαζί με την ταστιέρα ανέβηκε και το ύψος του καβαλλάρη άρα και και το break angle προς τον χορδοστάτη. Οπότε πλέον με ένα στάνταρντ σετ χορδών έχω υψηλότερη πίεση στο καπάκι απο οτι με την παλιά ταστιέρα. Έχω πολύ καλύτερη ακουστική απόδοση αλλά προφανώς υπάρχει μια δόση ρίσκου.

15

Δεν πολυκατάλαβα…

Από το κλειδί μέχρι την άλλη άκρη της, η χορδή διαγράφει ένα σχήμα τεθλασμένης ευθείας με δύο γωνίες ενδιάμεσα: ξεκινάει από το κλειδί, ακουμπάει στο μαξιλάρι (τον πάνω καβαλάρη) όπου κάνει την πρώτη γωνία, μετά είναι το ωφέλιμο τμήμα της μέχρι τον κάτω καβαλάρη, εκεί κάνει τη δεύτερη γωνία, και τέλος από εκεί μέχρι που δένει στη χορδιέρα.

Εγώ λοιπόν ρωτάω: αν αλλάξουν αυτές οι γωνίες επηρεάζεται η τάση ή μένει ίδια;

16

Έχω την εντύπωση πως όσο μεγαλώνουν οι γωνίες τόσο μεγαλώνει η τάση. Γι’αυτό τα παλιά όργανα με την τσακιση μπορούσαν αν έχουν κλίμακα 61-64 εκ. και να παίζουν σαν μπουζούκια και όχι σαν τζουράδες.
Αυτό που σίγουρα αυξάνεται, είναι η κάθετη δύναμη που πιέζει τον καβαλάρη στο καπάκι. Στα σκυλομπούζουκα που έρχονται οριζόντια οι χορδές στην χορδιέρα ο καβαλάρης πηγαινοέρχεται με το παραμικρό, καμία σχέση με το βεντουζαάρισμα όταν η γωνιά είναι μεγάλη.

1 «Μου αρέσει»
17

Λοιπόν, να το απλοποιήσω: Ο υπολογιστής τάσης χορδής ορθώς δεν ασχολείται με καπάκια, γωνίες, κλίσεις, καβαλάρηδες κτλ., επειδή δεν επηρεάζεται από αυτά όλα.

Πάντα όταν μιλάμε για “μήκος χορδής” - μία από τις μεταβλητές που επιλέγουμε στον υπολογιστή τάσης - μιλάμε για το “ελεύθερο”, το ταλαντευόμενο μήκος χορδής, δηλαδή μετρημένο από την έσω πλευρά του ζυγού έως την έσω πλευρά του καβαλάρη, με το άκρο του 12ου (προς 13ο) να αποτελεί βεβαίως το ήμισυ του μήκους, αλλάζοντας οκτάβα. Στα σύγχρονα λαϊκα μπουζούκια αυτό το μήκος χορδής είναι περί τα 67-68 εκατοστά.

Αν π.χ. βάζαμε στο μπουζούκι μας έναν καβαλάρη υψηλότερο δίχως να πειράξουμε το χόρδισμα, βεβαίως και θα αυξανόταν η τάση των χορδών, κατά συνέπεια οι χορδές θα ήταν κουρδισμένες πάνω από το Ρε-Λα-Ρε σε τριχορδάκι. Θα ξεκουρδίζαμε για να επανέλθει το κούρδισμα στους επιθυμητούς τόνους. Πόσο θα ξεκουρδίζαμε; Μα, τόσο ώστε να επανέλθει η ΤΑΣΗ της χορδής εκεί που ήταν (σωστά κουρδισμένη) με τον χαμηλότερο καβαλάρη.

Για κάθε χορδή, υλικό, παλλόμενο μήκος κτλ., το κούρδισμα σε συγκεκριμένο τόνο απαιτεί συγκεκριμένη τάση του ταλαντευόμενου μήκους. Την τάση αυτή μάς αποκαλύπτει ο υπολογιστής τάσης.