Τρίχορδο μπουζούκι: Οι χορδές που δεν παίζονται πάλλονται ωσάν συμπαθητικές

Μουσικά όργανα Οργανοποιία
, ,
1

Καλησπέρα παιδιά,

Είμαι ένας παίκτης αρχάριος και μού αρέσει πέραν όλων των άλλων να παρατηρώ το τρίχορδο μπουζουκάκι μου όταν το παίζω, να βλέπω και να ακούω τη συμπεριφορά του. Δηλαδή πάντα με ενδιαφέρει να καταλάβω τί ακριβώς συμβαίνει και παίζει όπως ακούγεται κάθε φορά, πειραματίζομαι με τρόπους παιξίματος και γενικώς με ενδιαφέρει μεν να βελτιώνομαι ως παίκτης ρεμπέτικου, αλλά ταυτόχρονα μού αρέσει πάρα πολύ και η ακουστική πλευρά της οργανοποιίας, οι τρόποι με τους οποίους αυτή επηρεάζεται από διαφορές μεταξύ των οργάνων (ξύλα, κόντρες, τάστα, καβαλάρης, ζυγός, action, τάση, χόρδισμα κ.α.), αλλά και στο ίδιο όργανο, αν κάτι μπορώ εγώ να επηρεάσω.

Σε αυτό το πλαίσιο, έχω παρατηρήσει - δεν ανακάλυψα χρυσό, το ξέρω - ότι όλες οι χορδές που ΔΕΝ παίζω (σε διαφορετικό βαθμό μεταξύ τους), πάλλονται και αυτές από τη χορδή που παίζω, δηλαδή λειτουργούν ως “συμπαθητικές”. Μάλιστα, αυτό επηρεάζει σημαντικά - στα δικά μου αυτιά - τον παραγόμενο ήχο συνολικά, δηλαδή αν ακουμπήσω τις άλλες χορδές (που δεν παίζω εκείνη τη στιγμή) και παίξω την ίδια τονική ακολουθία, ακούγεται πιο “θαμπή”, με λιγότερο sustain κ.α.. Η έκταση αυτού του φαινομένου εξαρτάται από το ζεύγος χορδών που παίζω, τους τόνους που παίζω, την απόσταση της πέννας από τον καβαλάρη, την ίδια την ποιότητα, το κράμα και το πάχος των χορδών μου και από άλλα χαρακτηριστικά.

  • Υπάρχει κάποιος/κάποια από εσάς που έχει μελετήσει το φαινόμενο αυτό στο τρίχορδο μπουζούκι, ούτως ώστε να μού το εξηγήσει αναλυτικότερα, να καταλάβω περισσότερα και να το προκαλώ/αποφεύγω ανάλογα με αυτό που θέλω να επιτύχω στον ήχο μου;
  • Υπάρχει περίπτωση το φαινόμενο αυτό να αποτελεί ένα γνώρισμα περισσότερο των καλοφτιαγμένων οργάνων και να χαρακτηρίζει έναν ιδιαίτερα ικανό οργανοποιό;
  • Η απόσταση μεταξύ των ζευγών χορδών στο τριχορδάκι είναι συγκεκριμένη (π.χ. για λόγους Φυσικής) ή μπορεί να αλλάζει; Αλλάζει στην πράξη από όργανο σε όργανο και πώς αυτό επηρεάζει το φαινόμενο που περιγράφω;

Συγγνώμη αν αυτό το φαινόμενο μπορεί ενδεχομένως να είναι κάτι πασίγνωστο και αυτονόητο στον κόσμο των νυκτών έγχορδων παραδοσιακών λαϊκών οργάνων, αλλά για εμένα είναι κάτι που παρατήρησα μόνος μου και το βρίσκω πάρα πολύ ενδιαφέρον, παικτικά, αλλά και ακουστικά.

Ευχαριστώ πολύ σε κάθε περίπτωση, να είσαστε όλοι και όλες καλά, με την ευκαιρία να σάς ευχηθώ Καλά Χριστούγεννα, Καλές Γιορτές, με υγεία, αγάπη και πολλές πεννιές χαράς και ευτυχίας!

1 «Μου αρέσει»
2

Πολύ σωστή η παρατήρηση σου.

Μιλάς για συμπαθητικές συνηχήσεις.

Η απόσταση μεταξύ του ζεύγους χορδών είναι λίγο πολύ στάνταρ και έχει να κάνει με το playability. Δεν νομίζω οτι παίζει κανένα άλλο ρόλο. Οι συνηχήσεις τώρα είναι ενα ακουστικό φαινόμενο στο οποίο όταν παίξεις Λα ή Ρε (στην περιπτωση μας) , οι γειτονικές ανοικτές χορδές συντονίζονται και πάλλονται δημιουργόντας το φαινόμενο που παρατηρείς. Σε μικρότερο βαθμό συντονίζονται και κάποιες ψηλότερες αρμονικές, πχ στο Ρε μπορεί να ακούσεις την 8βα ή μια τρίτη μεγάλη (φα# λιγο χαμηλό) η την πεμπτη (λα). Το φαινόμενο δεν συμβαίνει αποκλειστικά στο μπουζούκι αλλά σε όλα τα έγχορδα. Στο πιο πρώιμο ρεμπέτικο βρίσκουμε ένα πλήθος κουρδισμάτων που συχνά αναδεικνύουν και βασικές βαθμίδες ως αρμονικές συνηχήσεις. Όσο απομακρυνθήκαμε απο αυτές τις ακουστικές αρχές και περάσαμε σε εναρμόνιση, τονικότητα και κλειστές θέσεις, αυτή η ιεραρχία φθογγων έγινε λιγότερο αισθητή.

Προσωπικά θεωρώ πως οι έντονες αρμονικές συνηχήσεις σε ένα όργανο δείχνουν πως είναι καλά μελετημένο και κατασκευασμένο.

Αν ψάξεις για τούρκικο ταμπούρ, ινδικο σιτάρ, κεμανέ και τέτοια όργανα θα δεις πως έχουν χορδές που πάλλονται μόνο συμπαθητικά χωρίς να τις ακουμπάμε. Είναι ένα φαινόμενο το οποίο έχει χρηση αιώνων σε ανατολή αλλά και δύση.

2 «Μου αρέσει»
3

Ευχαριστώ πολύ, έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον αυτό όλο για εμένα. Ίσως έτσι καταλάβω καλύτερα γιατί μια τονική ακολουθία μού αρέσει περισσότερο όταν την παίζω στο Α ή στο Β όργανο ή όταν την ακούω από δύο διαφορετικούς (καλούς) παίκτες στο ίδιο ακριβώς όργανο. Δεν είναι μόνο θέμα τεχνικής, είναι βεβαίως και ζήτημα της λειτουργίας του οργάνου που έχει σημασία και η χορδική συνήχηση φαίνεται πως αποτελεί μέρος της μουσικής ποικιλίας και ομορφιάς στον κόσμο του ρεμπέτικου και όχι μόνον.

1 «Μου αρέσει»
4

Νομίζω ότι τον ήχο των συμπαθητικών χορδών (ή των χορδών που λειτουργούν σαν συμπαθητικές) τον ακούει κυρίως ο ίδιος ο παίχτης. Ο ακροατής μάλλον θα πιάσει μια απροσδιόριστη ευχάριστη αίσθηση, έτσι γενικά. Εκτός αν υπάρχουν συνθήκες εξαιρετικής ακουστικής καθαρότητας, χωρίς άλλα όργανα, οπότε μπορεί και ν’ ακούσει τη συνήχηση αυτήν καθ’ εαυτήν - που όμως δεν είναι αυτό το ζητούμενο: αυτό θα το χρειαστεί μόνο όποιος θέλει να καταλάβει τι είναι η συμπαθητική συνήχηση ως φαινόμενο, όχι όποιος θέλει ν’ απολαύσει μουσική.

Ένα διακριτικό αλλά σπουδαίο καρύκευμα.

Εντωμεταξύ αυτός στο μεσαίο βίντεο κλέβει: έχει γύρω του ολόκληρη ορχήστρα με ταμπούρ, σάζια, ούτια να συνηχούν εν χορώ! :slight_smile: (Τρομερό βίντεο εντωμεταξύ. Και οπτικά. Και τ’ άλλα δύο επίσης πολύ καλά.)

Ο πρώτος μουσικός, με τη βιόλα, παίζει και διπλόχορδα κάποιες στιγμές. Εκεί όπου μια δεύτερη νότα ακούγεται υπερβολικά καθαρά για συμπαθητική, δεν είναι συμπαθητική, είναι η δίπλα ανοιχτή που την πιάνει στιγμιαία με το δοξάρι του.

1 «Μου αρέσει»
5

Ευχαριστώ @pepe , καταλαβαίνω. Να πω ότι γουστάρω πολύ να παίζω για πάρτη μου (αυτό το λίγο που μπορώ, τέλος πάντων), ας ακούγεται αυτάρεσκο. Είναι εξερεύνηση, συνομιλία, εκτόνωση, ψυχαγωγία, έκφραση, γούστο. Έρωτας είναι το τριχορδάκι, πώς να το κάνουμε δηλαδή…

Πολύτιμοι οι καλοί φίλοι, ευπρόσδεκτες οι ζεστές παρέες και η μουσική φάση, κάποιοι συνάδελφοι εδώ μέσα βεβαίως παίζουν και επαγγελματικά, συμπληρωματικά για βιοπορισμό. Αλλά τα ωραία της μουσικής τα απολαμβάνω πρώτα εγώ για εμένα, κάπως εγωιστικά. Αν μπορούν και άλλοι να χαρούν από την όποια μουσική μου ως κοινωνοί ή συμπαίκτες, ας κοπιάσουν.

Τη συμπαθητική συνήχηση και άλλα παρόμοια φαινόμενα, μού αρκεί αν μόνον εγώ τα βιώνω και τα ευχαριστιέμαι. Άλλωστε, οι περισσότεροι απλά ακούν το αποτέλεσμα, αδιαφορώντας για τον τρόπο “παραγωγής” του.

Για εμένα παίζω, ανερυθρίαστα το λέω και μού αρέσουν οι στιγμές που περνάω με το μπουζουκάκι μου. Επειδή μόνον αυτό με καταλαβαίνει, τελικά.