Το αρμάτωμα του μπουζουκιού στις αρχές του 20ου αιώνα

Ιδιαίτερα ενδιαφέρον άρθρο του μουσικολόγου και καλού φίλου Πέτρου Μουστάκα στο περιοδικό TAR:
http://www.tar.gr/content/content.php?id=4513

1 Like

Στη σελίδα 8 του άρθρου έχει το καράολο του μπουζουκιού μου και λέει ότι ο άριθμός χορδών είναι 2-2-4…
το δικό μου έχει 2-2-3. δεν έχει 4 χαράγματα στην μπουργάνα…

Πολλά συγχαρητήρια, σιγά σιγά θα αποκαλύπτονται πράγματα, τεκμηριωμένα όπως τα παραπάνω και θα αναθεωρούμε πολλά…

Ενδιαφερον αρθρο, εαν και αναφερονται γνωστα στους περισσοτερους στοιχεια. Το 2-2-3 και 2-2-4 εχει αναφερθει σε παλαιοτερες συζητησεις και ερευνες.

Ισως θα επρεπε να υπενθυμισουμε πως το μπουζουκι στην αρχικη του μορφη ~1880-1910 δεν ηταν οργανο ορχηστρας (με συνοδειες αλλων οργανων) αλλα μοναδικο οργανο που συνοδευε τη φωνη του τραγουδιστη (τραγουδιου ή αμανε).
Η χρηση παραπανω χορδων κυριως στη μουργκανα και καποιες φορες σε χαμηλοτερες θεσεις, καθως επισης και ο τροπος παιξιματος του, ετειναν να δημιουργησουν(παραγουν) ενα “ορχηστρικο” ακουσμα απο ενα και μονο οργανο.

1 Like

Συμφωνώ με τον SDimis:

Ναι, τουλάχιστον εδώ μέσα ήταν γνωστά αυτά τα πράγματα. Ο Πέτρος όμως έκανε ένα συγκεκριμένο κατάλογο οργάνων που συμβαίνει να γνωρίζει που έχουν 2-2-3 ή 2-2-4 χορδές.

Αυτό λίγο-πολύ το λέει κι ο Πέτρος, προσθέτοντας και την πληροφορία για τις πένες από φτερό, ίδιες με του λαούτου, που παραπέμπουν σε πιο λαουτιέρικο (δηλαδή ταμπουρατζήδικο) παίξιμο.

Κάτι άλλο, που επίσης το αναφέρει αλλά σχεδόν ξώφαλτσα, είναι ότι στα τούρκικα ταμπουροειδή (δηλ. στα σάζια) η τριπλή χορδή είναι στάνταρ. Πρόκειται για όργανα που επίσης παίζονται κυρίως μόνα τους, με μαλακή μακρόστενη πένα και με όλες τις χορδές μαζί. (Όμως η τριπλή εδώ είναι η μελωδική χορδή, η κάτω.)

Στα συμπεράσματα λέει ότι αυτού του τύπου το αρμάτωμα πρέπει πλέον, και μπορεί, να ενταχθεί στην επίσημη ιστορία του μπουζουκιού. Με μερικές ακόμα ανάλογες εργασίες αποδελτιώσεως, π.χ. για τα παλιά τετράχορδα και για τα ντουζένια (έχει έρθει στο φως πολλή πληροφορία αλλά δε νομίζω να έχει γίνει συγκεντρωτική μελέτη) η επίσημη ιστορία του μπουζουκιού θα βγει πράγματι πολύ αναβαθμισμένη. Αυτή η εργασία είναι ένα βήμα προς τα εκεί.

Συγχαρητήρια στον Πέτρο, έκανε ένα πάρα πολύ σημαντικό βήμα στην έρευνα για τα παλαιότερα όργανα, που θα βοηθήσει να αναθεωρήσουμε πράγματι πολλά. Αμέσως αμέσως, ενώ όπως σημειώνει και ο Sdimis έχουμε συχνά συζητήσει για το αρμάτωμα εδώ στο φόρουμ, την “κωδικοποίηση” 223 και 224 τη βλέπω για πρώτη φορά, και μάλιστα φαίνεται να τεκμηριώνεται από δημοσιευμένα στοιχεία των αμερικανικών καταλόγων (γρήγορο ξεφύλλισμα της εργασίας έκανα, δεν τη διάβασα ακόμα διεξοδικά).
Οπότε, η υπόθεση που είχε διατυπωθεί εδώ στο φόρουμ, ότι απλά οι οργανοποιοί δεν έμπαιναν στον κόπο να πριονίσουν το παραπανίσιο κλειδί, μάλλον δεν στέκει αφού υπήρχε ολόκληρο σχέδιο που προϋπέθετε ύπαρξη οκτώ κλειδιών ή, αντίστροφα, από το δεδομένο της κλειδιέρας με τέσσερα κλειδιά που δημιούργησε η βιομηχανία, αναπτύχθηκε η ιδέα του 223 / 224.

Αυτό που έρχεται πλέον σαν επόμενο βήμα, είναι η συσχέτιση των συμπερασμάτων αυτής της έρευνας με τη συνήθεια, όπως φαίνεται να υπήρξε, της (παράλληλης προς τα 223 και 224) υιοθέτησης “τετράχορδης” προσέγγισης, κάτι δηλαδή σαν “2222”, που φαίνεται να ακολούθησαν κάποιοι οργανοπαίκτες και της σταδιακής μετάβασης στην τρίχορδη προσέγγιση (“222”), που σημάδεψαν την εξέλιξη της τεχνικής για την αρματωσιά του οργάνου. Όπως πολύ σωστά παρατηρεί ο Πέτρος Μουστάκας, αυτό θα μπορέσει να μελετηθεί αν βρεθούν και συγκεντρωθούν αρκετά στοιχεία από παλαιές χορδές και από μεταγενέστερες επεμβάσεις στις χαραγές του καβαλάρη, που σήμερα πολύ συχνά χάνονται.

Μπράβο στον Πέτρο.Ξ[ερω πολύ καλά πως δουλεψε πολύ καιρό για το άρθρο.Μπράβο και πάλι.

Εύγε κύριε Μουστάκα! Κατατοπιστική εργασία και σε άψογα Ελληνικά!

1 Like