Συζήτηση για το λήμμα "κινά"


(Ελένη) #1

Στο τραγούδι "Έλα αφέντη μου, έλα αγά μου", του Χρυσίνη με τη Στάμου, του 1954, λέει ο στίχος:

_"…στον κινά είναι βαμμένη _
και στο μόσχο βουτηγμένη…"

όπου “κινά” ή “κινάς” είναι είδος κόκκινης φυτικής χρωστικής ουσίας που χρησιμοποιείται ως βαφή, ιδίως από τις γυναίκες της Ανατολής, για τα μαλλιά, τα νύχια, το μέτωπο, τις πατούσες, το δέρμα.

[<τουρκ. kina < αραβ. hinnā]), η χένα, - σύμφωνα με Τριανταφυλλίδη και Κριαρά ]

Αναφέρεται και στον Καζαντζάκη, στον “Καπετάν Μιχάλη” : “…κι οι απαλάμες βαμμένες με κινά…”, όπως και στην “Αναφορά στο Γκρέκο” : “…οι πατούσες της βαμμένες με κινά…”.

Η βαφή με κινά θεωρείται ιερό έθιμο των Μωαμεθανών.

Το τραγούδι μπορείτε να το ακούσετε εδώ:


#2

Ελένη έχεις σκεφτεί ότι μπορεί η ουσία “κινά” που αναφέρεις να είναι το κιννάβαρι; Ίσως και η χένα να προέρχεται από αυτή την λέξη.

  1. “Στην αρχαιότητα και μέχρι τον Μεσαίωνα με το όνομα «κιννάβαρι» φερόταν μια φυτική χρωστική.”
    https://el.wikipedia.org/wiki/Κινναβαρίτης
  2. " Με την ονομασία κιννάβαρι ονομαζόταν μία κόκκινη χρωστική ουσία που ήταν είτε ορυκτή είτε φυτική (ινδική ρητίνη)."
    http://www.geo.auth.gr/106/2_sulfides/cinnabar.htm

Συμπλήρωση, η ονομασία αυτή “Κιννάβαρι” προέρχεται από την περσική λέξη zinjifrah , η οποία, πιθανώς, σήμαινε «το αίμα του δράκοντα».


(Ελένη) #3

Πράγματι, το “κιννάβαρι” έχει την ίδια σημασία με το “κινά” [σύμφωνα με τα λεξικά της μεσαιωνικής ελλην. γλώσσας].
Ή το δανειστήκαμε εμείς από το λατιν. cinnabaris ή έγινε το αντίστροφο.

Για το “κιννάβαρι” όμως και όσον αφορά στην ετυμολογία, βλέπω το εξής:

"Πρόκειται για δάνεια λ., πιθ. ανατολικής προελεύσεως"

Πιθανότατα, λοιπόν, και το “κινά” και το “κιννάβαρι” είναι και τα δυο δάνεια από την ίδια λέξη, ανατολικής προέλευσης.