Προσωπικά πάντως έχω σαν κανόνα όταν πηγαίνω να ακούσω να μην ζητάω τραγούδια. Μια φορά το έκανα σε πολύ φιλικό περιβάλλον και σε μουσικό που θεωρώ αδερφό, όχι απλά φίλο. Και μόνο όταν με ρώτησε αν θέλω να ακούσω κάτι. Γενικά θεωρώ ότι το σχήμα έχει φτιάξει ένα πρόγραμμα που ταιριάζει με τα γούστα μου και γι αυτό θα πάω να τους ακούσω. Ως τώρα δεν έχει τύχει να νιώσω ότι μου έλειψε κάποιο τραγούδι σε μια συγκεκριμένη βραδιά έτσι ώστε να το ζητήσω. Και από την άλλη ξέρω επίσης ότι αν δεν το ακούσω απόψε π.χ. θα το ακούσω πιθανότερα την επόμενη φορά. Γενικά η άποψή μου είναι να μην παρεμβαίνω στους μουσικούς για τον απλό λόγο ότι πάω να ακούσω τις επιλογές τους για εκείνο το βράδυ.
3 «Μου αρέσει»
Αφήσαμε ένα σημείο παραπάνω που έχω την εντύπωση ότι δεν κατανοήθηκε σωστά:
Υπό προϋποθεσεις, ο μουσικός μπορεί να έχει χίλια δίκια να περιμένει μια χαρτούρα για την παραγγελιά. Άλλο όμως αυτό, κι άλλο να το πει ευθέως. Ο Πάνος λέει «αν μου το πει ο ίδιος». Ε, αν του το πει ο ίδιος, όπως και να το κάνουμε ακούγεται πολύ άσχημα.
Σε παραδοσιακά πανηγύρια (όπου η χαρτούρα είναι κάτι το αυτονόητο, και όπου πάνε άνθρωποι από ένα χωριό και προφανώς όλοι ξέρουν τι συνηθίζεται), τους τζαμπατζήδες έχω ακούσει να τους αντιμετωπίζουν με μια χιουμοριστική μαντινάδα που να λέει «δώσε και τίποτα», ή με το ν’ αρχίζει ο μουσικός να κουρδίζει χωρίς να διακόψει το κομμάτι, τάχα πως ξεκούρδισε το όργανο, μπας και καταλάβει ο άλλος τον υπαινιγμό, αλλά να του λένε πεζά και στεγνά «δώσε και κάτι», ακόμα κι εκεί όπου είναι κανόνας απαράβατος να δίνεις, δεν το κάνουν.
Πόσο μάλλον λοιπόν στη ρεμπετοταβέρνα.
Ξαναλέω, δεν είναι ωραίο να το πει άσχετα αν θα είχε δίκιο να το έλεγε.
Αυτό άλλωστε επιβεβαιώνει, νομίζω, κι ο Νικόλας @liga_rosa , όταν λέει «πίστεψέ με πολλές φορές θέλησα να το πω [αλλά δεν το είπα]»!
3 «Μου αρέσει»
Μπορεί. Αλλά με τίποτα δεν μπορεί κανείς να ισχυριστεί ότι το προνόμιο αυτό δόθηκε αποκλειστικά και μόνο σ’ εσάς και την παρέα σας, αφήνοντας όλους τους υπόλοιπους με το παράπονο ότι μεγάλωσαν μεν, αλλά δεν έγιναν άντρες, μάγκες ή / και ρεμπέτες όπως εσείς.
6 «Μου αρέσει»
Στην Ελλάδα το πρόβλημα του ρεπερτορίου είναι πως επειδή είναι τόσο γνωστό, πολλές φορές ο κόσμος περιμένει να βιώσει μια πολύ συγκεκριμένη εμπειρία με πολύ συγκεκριμένο τρόπο. Αυτό το αίσθημα του “το ξέρω αυτό και το ξέρουν και όλοι μέσα στο μαγαζί μου αυτήν την στιγμή ταυτόχρονα όλοι λέμε και -ίσως- αισθανόμαστε- τ ίδιο” είναι που εκτοξεύει την εμπειρία και την ξεχωρίζει από μια άλλη καθημερινή εμπειρία. Επιπροθέτως, η “γνώση” του ρεπερτορίου μπορεί να λειτουργήσει και ως άγκυρα γύρω από την οποία μπορείς να συγκεντρωθείς για να επιτύχεις αυτό που λέει Τσικζενμιχάηλι “φλόου” ή που στα τρανς πάρτυ λένε “στέιτ οφ τρανς” και που νομίζω είναι το ίδιο που στα ρεμπέτικα λέμε “έρχομαι σε μεράκι” ή “έρχομαι σε νταλκά” ή μερακλώνω".
Προσοχή: Το ρεμπέτικο δούλευε με αυτόν τρόπο και από τότε που τα κομμάτια δεν ήταν γνωστά, ακόμα κι αν πολλά από αυτά ήταν βασισμένα πάνω σε γνωστούς παραδοσιακούς σκοπούς και δημοτικά τετράστιχα. Δούλευε γιατί τα τραγούδια έχουν αδιαμφισβήτη καλλιτεχνική αξία. Είτε έχουν έναν επαναλαμβανόμενο χαρακτήρα που σχεδόν σε υπνωτίζει (πχ στου βάβουλα τη γούβα, καραντουζένι κτλ) είτε εκπληκτική μελωδική ανάπτυξη (όποιο του Τούντα) ή καλή χρήση της λειτουργικής αρμονίας στους μεταγενέστερους και ταυτόχρονα στίχους τόσο άμμεσους (και συνθετους συναισθηματικά) που αντέχουν να μας εκφράζουν πάνω από έναν αιώνα αργότερα.
Η προσωπική μου εμπειρία από την Ελλάδα ήταν ότι θα βρούμε αρκετά δύσκολα μαγαζί με το ρεπερτόριο που παίζαμε και πάντα ο κόσμος θα ζητούζε κάτι να χορέψει (όχι πιο χορευτικό, μιας και οι ρυθμοί που παίζαμε ήταν χορευτικοί, απλά δεν ήταν τα ίδια και τα ίδια 100 κομμάτια) αλλά πάντως στο τέλος περνούσαν όλοι καλά και χόρευαν και διασκέδαζαν. Εδώ πρέπει να αναφερθεί και μια άλλη φυλή ακροατή/θαμώνα, αυτή που τα μέλη της κυρίως είναι άνθρωποι που ψάχνουν να ακούσουν λιγότερα γνωστά κομμάτια και κάποιοι το συγχέουν αυτό και με δικές του ταυτοτικές ανησυχίες περί αυθεντικότητας κτλ. Όλα παίζουν.
Από την άλλη η εμπειρία σαν μουσικός που παίζει ρεμπέτικα στο Λονδίνο εδώ και 5 πλέον χρόνια και κυρίως σε μη Ελληνόφωνα κοινά, είναι ότι τα κομμάτια θα δουλέψουν ως αυτά που ειναι, ειδικά σε ένα κοινό που έτσι κι αλλιώς δεν είναι οικείο με κανένα κομμάτι του ρεπερτορίου, ο κόσμος απολαμβάνει τους ρυθμούς τις μελωδίες, το συναίσθημα που μεταφέρεται από τα ηχοχρώματα των φωνών των ανθρώπων και των οργάνων και από τις εκφράσεις προσώπου των μουσικών.
Για να το μαζέψω, στην Ελλάδα νομίζω πως έχουμε πλέον την εγκαθίδρυση ενός είδους “κανόνα” ρεπερτορίου στα δυτικά πρότυπα της κλασικής μουσικής (Ο Μπαχ, ο Μπετόβεν, Ο Μάλερ κτλ είναι στο δυτικό κανόνα) το οποίο όλος ο κόσμος γνωρίζει -παίκτες και ακροατές- και που πλέον παίζει και ρόλο στην εμπειρία του ρεμπέτικου/λαικού λάιβ αυτή καθε αυτή, αφού το να ακούσεις κομμάτια τα οποία γνωρίζεις και εσύ και οι άλλοι θαμώνες γύρω σου, σου δίνει δυνατότητα αυξημένης συμμετοχής και μέσω τραγουδιού (τι πιο ωραίο από το να ξέρεις τα λόγια και να τραγουδάς) και μέσω χορού αφού πιο εύκολα θα χορέψεις ένα τραγούδι που σου είναι γνωστό, έχει ένα συγκεκριμένο συναισθηματικό αφήγημα (πχ με πρόδωσες, σε θέλω πίσω) και που μπορεί να το έχεις συνδέσει με συγκεκριμένο προσωπικό βίωμα. Για παράδειγμα ο Μάκης στο Καλαμπαλίκι ζητούσε πάντα το “καθάρισε τη θέση σου μ αυτή σου την κατάσταση” γιατί το τραγουδούσε μια φορά στο δρόμο με έναν φίλο του λιώμα από κάπου που γυρνούσαν με τα πόδια και το αφιέρωνε πάντα στον φίλο του που πέθανε. Άλλος ζητούσε πάντα την ψεύτρα δίγνωμη και την αφιέρωνε. Η Τασία ήθελε πάντα να παίζουμε (και να τραγουδάει) το άνοιξε γιατί δεν αντέχω. Ο Χρήστος πάντα τον θερμαστή. Είναι κατά την γνώμη μου πολύ θεμιτό ο κόσμος να θέλει να ακούσει ένα τραγούδι που ξέρει και πάντα καλωσόριζα τις παραγγελιές (αν και προσωπικά εμείς σημειώναμε ότι αν ζητάς παραγγελιά, το σωστό είναι να την χορέψεις). Αυτά, αισθάνομαι ότι έγραψα άπειρα και δεν ξέρω αν βγαίνει και νόημα και δεν ξέρω αν θα κάτσει και κανεις να τα διαβάσει. Παρ’το περισσότερο σαν “συναισθηματικό εμετό” παρά σαν δομημένο σχόλιο.
4 «Μου αρέσει»
Πολύ σωστά. Το παιξιμο σε μαγαζί δεν μπορεί ποτέ να είναι: “έχω αυτά τα 100 κομμάτια, τα παίζω από το ένα στο 100 και πάω σπίτι”. Αντιθέτως υπάρχει ένα πηγάδι με ίσως 1000 κομμάτια, κάποιοι βάζουν μια σειρά στο πως θέλουν να παίξουν συγκεκριμένους ρυθμούς (πχ χασάπικα στην αρχή μέχρι να φάνε, βαριά ζειμπέκικα στο τέλος που θα είναι μερακλωμένοι) αλλά γενικά το πρόγραμμα συνήθως είναι ρευστό και μετασχηματίζεται ανάλογα με τον κόσμο, την όρεξη, την γκόμενα (ή γκόμενο) που σε κοιτάει, ένα κομμάτι που θυμήθηκες και “σκοτώνει” ή που νομίζεις ότι θα ταίριαζε, αν τους βλέπεις να κοιμούνται, αν τους βλέπεις πολύ αγριεμένους και η ώρα είναι ήδη τρεις και ξυπνάς στις 6 κτλ. Νομίζω αυτό που προσπαθώ να πω είναι ότι στο ρεμπέτικο παίξιμο η όλη διαδικασία έχει αυξημένα επίπεδα διαδραστικότητας και αλληλεπίδρασης μουσικού/κοινού. Δεν είναι ξεκάθαρα μια “συμμετοχική” διαδικασία όπως θα ήταν αν όλοι είχαν όργανα και συμμετείχαν στην μουσική, αλλά ούτε και μιας εντελώς “παρουσιαστική” διαδικασία όπως ασπούμε μια συναυλία δυτικής μουσικής που πας εκεί κάθεσαι και οι μουσική παίζουν τα τραγούδια από το 1 ως το 100 λες και είναι σιντύ. Τέτοιου τύπου συναυλίες κάνει ο Νταλάρας με ρεμπέτικα και ακόμα κι αυτές δεν “αντέχουν” να μείνουν απόλυτα μέσα στα στεγανά. Πάντα έχω χαρακτηριστικό παράδειγμα την συναυλία του Παπαζογλου στον Λυκαβητό που ο κόσμος έχει εισβάλει στην σκηνή και χορεύει μαζί με τους μουσικούς. Στην Ελληνική λαική μουσική τα όρια μουσικού/κοινού είναι λίγο θολά.
1 «Μου αρέσει»
Καταπληκτικό σχόλιο. Είπες πολλά πολύ σωστά πράγματα, και με πολύ εύστοχο τρόπο. Νομίζω άγγιξες αλήθειες που οι περισσότεροι τις νιώθουμε χωρίς να τις έχουμε συνειδητοποιήσει σε βαθμό να τις λέμε με τοσο συγκεκριμένα λόγια.
4 «Μου αρέσει»
Τώρα βρήκα χρόνο να απαντήσω, τα λέω μαζεμένα και όχι τόσο για τα θέματα που ήδη έχω γράψει.
@SotirisG
Ο Μάκης από το Καλαμπαλίκι… Υπέροχα ξημερώματα…
Καλά τα λες, και για την Ελλάδα και για το εξωτερικό. Πώς λειτουργούν οι παραγγελιές στον καθένα, πώς ενώνονται όλη σε κάτι κοινό, για την αλληλεπίδραση.
@pepe όντως δεν θα απαιτήσει ρητώς ο μουσικός την χαρτούρα, αλλά από μέσα του θα το σκεφτεί ειδικά για κάποιους που το ζητάνε με φορτικό τρόπο ή ζητάνε άκυρο κομμάτι ή που χορεύουνε μόνο για επίδειξη και το βίντεο.
Άλλη πονεμένη ιστορία αυτό με το βίντεο, λες και είμαστε στον ζωολογικό κήπο. Ελάχιστοι ρωτάνε, συνήθως απλά μπαίνουν μες τη μέση και εμποδίζουν τους υπόλοιπους να δούνε ή να χορέψουν. Έχει τύχει και παίζοντας στον δρόμο διάφοροι να τραβάνε φωτογραφίες και βίντεο χωρίς να αφήνουν φράγκο…
@AfterGR Κατ’ αρχήν, καμία σχέση μια σκηνοθετημένη συναυλία κλπ με ένα ζωντανό πρόγραμμα που διαμορφώνεται εκείνη τη στιγμή. Η παραδοσιακή/λαϊκή μουσική δεν μπορεί να λειτουργήσει με στημένες παραστάσεις παρά μόνο σαν μουσειακό είδος (που δεν είναι). Γενικά τις αποφεύγω γιατί δεν τις ευχαριστιέμαι ούτε σαν παίχτης ούτε σαν θεατής.
Και φυσικά κανένα πρόβλημα με τους συρτούς και τους μπάλλους, τόσα συρτά έγραψαν ο Παπαϊωάννου και ο Μπαγιαντέρας (ακόμα και ο Μάρκος έγραψε ένα), να μην πούμε για εκτός του Πειραιώτικου/Λαϊκού ύφους. Ίσα-ίσα που όσοι χορεύουν παραδοσιακά, μας λυπούνται εμάς τους μπουζουκόβιους γιατί δεν χορεύει κανείς πια στα γλέντια μας… Σπάνια κανένα ζεϊμπεκάκι (αν δεν είναι σκυλάδικη επίδειξη) και το χασάπικο εξαφανισμένο, πάλι καλά που βάζουμε κανένα συρτό και χορεύει ο κόσμος.
@Lambros.L @loukasfilm να ζητάτε κομμάτια, είμαι σίγουρος πως θα το κάνετε με ευγενικό τρόπο. Ε, αν μπορείτε αφήστε και κατιτίς για να πάει ακόμα καλύτερα η βραδιά.
4 «Μου αρέσει»
Νίκο , πόσοι αφήνουν το κατιτις όπως λες σήμερα ( τα τελευταία χρόνια βασικά); Ρωτάω γιατί η αλήθεια είναι ότι εγώ δεν έχω δει ποτέ σε ρεμπέτικα να αφηνουν λεφτά για παραγγελία . Έχω δει να κερνάνε φαγητά , ποτά κτλ αλλά όχι λεφτά. Κ η αλήθεια είναι ότι κ εγώ δεν το έχω σκεφτεί ποτέ αν κ πολλές φορές θα ήθελα να στηρίξω τους μουσικούς. Ίσα ίσα θα σκεφτόμουν ότι θα τους προσβάλω , ισως επειδή για κάποιο λόγο μου έχει σφηνωθεί η εικόνα του φτυμένου πεντοχίλιαρου στο κούτελο …
Ακριβώς αυτή την συζήτηση είχα κανει και εγω με τον Νίκο πέρυσι, αλλά οι μουσικοί μόνο έτσι δεν το βλέπουν. Οπότε δεν τίθεται θέμα "προσβολής " με εξαίρεση τα κουτελα…
2 «Μου αρέσει»
Ναι , εντάξει, το κούτελο παραπάει , άσε που δεν κυκλοφορούν κ δραχμές πια κ δεν είναι το ίδιο… πάντως νομίζω ότι αρκετοί δεν το έχουν συνειδητοποιήσει-παιδιά , να κάνετε καμπάνια επιμόρφωσης!
2 «Μου αρέσει»
Δεν είναι καθόλου προσβλητική η χαρτούρα. Ίσα-ίσα, το να κερνάει κάποιος φαγητό ή ποτό είναι περίεργο, αφού πρώτον είναι υποχρέωση του μαγαζιού να το παρέχει στους εργαζόμενους και δεύτερον ωφελείται το μαγαζί και όχι ο εργαζόμενος.
3 «Μου αρέσει»
Σοφόπc, λέγοντας «στο κούτελο» ίσως έχεις την εικόνα του τύπου που αισθάνεται ότι άμα αυτός πλερώνει οι άλλοι οφείλουν να εκτελούν. Άντε κάντε όλοι στην πάντα, να ‘ρθει να χορέψει ο Σαλονικιός. Ε λοιπόν, ακόμα κι αυτό (ίσως όχι με κούτελο βέβαια) έχει και καλή και κακή εκδοχή. Έτσι κι αλλιώς, επαγγελματίας σημαίνει οικονομικές συναλλαγές, έτσι; Άρα, αυτόματα ξεκαθαρίζει ότι η πληρωμή δεν είναι αφ’ εαυτής ντροπή εφόσον μιλάμε για αμειβόμενους μουσικούς. Πάει αυτό, πάμε στα υπόλοιπα καθέκαστα.
Το αν σέβεσαι ή όχι, έτσι κι αλλιώς θα το δείξεις με τη στάση σου, με τη διατύπωσή σου, με τη ματιά σου. Το αν θα γίνει αντιληπτό το μήνυμα του σεβασμού ή θα παρεξηγηθεί, προσπαθείς να το προβλέψεις με βάση όσα έχεις δει να διαμείβονται μέχρι τη στιγμή που θα κάνεις την παραγγελιά σου (προφανώς δε θα την κάνεις με το που μπαίνεις στο μαγαζί!!). Όπως σε κάθε χώρο, προσαρμοζόμαστε στους ισχύοντες κώδικες. Με άλλη παρέα είναι ευγενικό να τρως κομψά με το μαχαιροπίρουνο και με άλλη παρέα είναι ψηλομύτικο να κάνεις ακριβώς το ίδιο.
Αν υπάρχει χώρος και παρέα όπου το να κάνεις παραγγελιά δεν είναι αποδεκτό, όπως στην περίπτωση του Γιάννη @Γιάννης_Σπηλιόπουλος , λογικά θα το έχουν αφήσει να γίνει αντιληπτό πριν καν σου περάσει από το μυαλό η ιδέα. Αν δείξουν ότι όλα χαλαρά παιδιά, ό,τι γουστάρετε εμείς μέσα, αλλά ξαφνικά στην παραγγελιά σού ρίξουν πάγο, σφάλμα τους. Αν σου δείξουν το αντίθετο κι εσύ δεν πάρεις χαμπάρι, σφάλμα δικό σου. Αν δεν είσαι βέβαιος, πολύ απλά ρωτάς.
3 «Μου αρέσει»
Ναι , αυτή η εικόνα με έχει στοιχειώσει. Αυτή που έχει τον τύπο που μπορεί κ πληρώνει , κ αφού πληρώνει μπορεί να συμπεριφέρεται όπως θέλει-πολλες φορές υποτιμητικά (κ όχι μόνο στους μουσικούς). Όχι γιατι απαραίτητα είναι έτσι γενικότερα - τέλος πάντων, αυτό είναι μάλλον άλλη κουβέντα.
Βέβαια, αυτό είναι , για κάποιους, μέρος του παιχνιδιού και της δουλειάς. Οπως λες , υπάρχει οικονομική συναλλαγή . Φαντάζομαι ότι, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, κάποιες φορές μπορει να είχε κ πλάκα .
Ρώτησα για τη χαρτούρα , κυρίως από απορία για το πόσοι το κάνουν (τη χαρτούρα , οχι την παραγγελία) αφού εγώ δεν θυμάμαι να εχω δει χαρτούρα σε παραγγελία για τραγούδι σε ταβέρνα κτλ. Ισως για κανα χορό, κ αυτό όχι πολύ συχνά.
Για την παραγγελία , ε, αυτό φαίνεται όπως λες από την περιρρέουσα ατμόσφαιρα. Πρέπει να είσαι τελείως άλλου για να μην καταλαμβάνεις τι σε παίρνει κ τι οχι.
1 «Μου αρέσει»
Με όποιον δάσκαλο καθήσεις τέτοια γραμματα θα μάθεις!
Κρίνεσαι ανεπίδεκτος και αυθάδης διότι ούτε καν μπορείς να φανταστείς με πόσους απο αυτούς που πιθανόν πιάνεις στα χερια σου έχω παίξει!
Εγώ Γιάννη θα ευχηθώ καλή χρονιά και χρόνια πολλά για την ονομαστική σου εορτή !
Χαίρομαι που 2 χρόνια μετά είμαστε όλοι εδω μέσα γεροί και δυνατοί !
6 «Μου αρέσει»