Προύσα, Θερμαστής, Λημναίικο και άλλα με κοινό μουσικό υλικό

Προς το παρόν το συμπέρασμα είναι ότι υπάρχει ένας σκοπός που, ενώ σήμερα τον ξέρουμε μόνο από κάτι εντελώς περιθωριακές ηχογραφήσεις σαν του Κύπριου βοσκού ή σαν αυτήν του #26, ωστόσο στα χρόνια του Μάρκου, του Μπάτη και του Γαβαλά φαίνεται να ήταν αρκετά γνωστός ώστε να γεννάει τη μια μετά απ’ την άλλη τις διασκευές/ανασυνθέσεις/παραφυάδες.

Είναι πολύ καλό συμπέρασμα κατά τη γνώμη μου. Μας κάνει γνωστό κάτι που ήταν γνωστό τότε αλλά δεν είναι σήμερα!

Θα ήταν θρίαμβος αν εντοπιζόταν και η αρχική μορφή και η αρχική κοιτίδα του σκοπού (για το δεύτερο η Σμύρνη έχει κάποιες πιθανότητες αλλά καμία, προς το παρόν, βεβαιότητα). Αλλά το θεωρώ ρεαλιστικά ανέφικτο. Κι εδώ που τα λέμε, και εφικτό να ήταν, δεν ξέρω αν θα είχε άλλο νόημα πέρα από τη χαρά της ανακάλυψης.

Προς το παρόν, βρίσκω ότι η προσθήκη της τούρκικης εκτέλεσης στη συλλογή δεδομένων κάνει το παιχνίδι πιο ενδιαφέρον.

2 Likes

το ιδιο πραγμα λεμε… ενδιαφερον ειναι και αυτο… https://www.youtube.com/watch?v=Ykbll7EA1vs ιδιο στυλ, ιδιος δρομος, μονο που ειναι απταλικο…

αλλά άλλη μελωδία. Απ’ αυτό βγήκε το «Νέοι χασικλήδες».

ναι αλλη μελωδια, δεν ειπα οτι ειναι η ιδια. αλλα ειναι στο ιδιο στυλ. και το αναφερουν και αυτο ως σμυρνεικο. υπαρχει αυτη η μελωδια και με αλλα λογια, στην δισκογραφια της αμερικης με τον τσορο που επαιζε μπαντζο

1 Like

Τα τραγούδια που παίζονταν στη Σμύρνη ήταν όσα η άμμος της θαλάσσης.

Λοιπόν, το σάιτ ξαναδούλεψε, και βρήκα ένα κομμάτι που θα μπορούσε ίσως να έχει μια απόμακρη σχέση. Είναι ο «Κατσιβέλικος», ένα εννιάρι αλλά όχι ζεϊμπέκικο, πολύ πιο γρήγορο και οργιαστικό, θα έλεγα, εδώ με ορχήστρα και εδώ με λύρα.

Ανάμεσα σε μια ακολουθία από ένα σωρό μουσικά θέματα (που διαφέρουν μεταξύ των δύο εκτελέσεων) υπάρχει και ένα που θυμίζει τον υπό εξέταση σκοπό. Πολύ λίγο για να πεις ότι αυτή είναι η λημναίικη εκδοχή του δισκογραφικού «Λημναίικου ζεϊμπέκικου», αλλά πάντως ας καταγραφεί κι αυτό.

Ο Κατσιβέλικος της Λήμνου φαίνεται να είναι αρκετά γνωστός χορός τοπικά. Υπάρχουν πολλά βίνετο από χορευτικές παραστάσεις που τον δείχνουν. Παραλλαγή του, επίσης λημνιά, είναι και ο Τσοπάνικος. Εδώ βλέπουμε και τον χορό αλλά και κάποια λαογραφικά στοιχεία για το πώς βγήκε ο ένας από τον άλλον:

Δύσκολα μπορώ να φανταστώ τη μουσική αυτού του χορού να μετασχηματίζεται στο Λημναίικο ζεϊμπέκικο των 78στρ, ή το αντίστροφο, αλλά πάντως το μικρό εκείνο κοινό σημείο είναι αναμφισβήτητο.

Εδώ ισχύει ό,τι ισχύει και για τα επίθετα: Αν λέγεσαι Κρητικός, δεν είσαι απ’ την Κρήτη γιατί απλούστατα, στην Κρήτη όλοι Κρητικοί είναι. Θα ονομαστείς «Ο κρητικός» αν εγκατασταθείς κάπου αλλού. Έτσι και ο συγκεκριμένος σκοπός, στην ίδια τη Λήμνο δεν μπορεί να λέγεται Λημναίικος, με άλλο όνομα πρέπει να τον ψάξουμε.

Μα αυτό εννοούσα, κι αυτό έκανα.

1 Like

Κατσιβέλικος Λήμνου

(Το γράφω από Σολ για να μπορεί να γίνει εύκολα η σύγκριση με τις κυπραίικες παρτιτούρες. Και σε όγδοα γιατί αυτό θεωρώ σωστό: τα ζεϊμπέκικα έπρπε να έχουν γραφτεί σε τέταρτα.)

Παραμένω σε αμφιβολία ανάμεσα στις εξής δύο πιθανότητες:

Α. Πρόκειται για άλλη μια παραλλαγή της μουσικής φράσης Λ2. Θυμίζω ποια είναι αυτή η φράση: είναι αυτή που ακούγεται πρώτη αλλα΄και τελευταία στο Λημναίικο ζεϊμπεκικο, είναι η εισαγωγή της Προύσας, είναι το τραγουδιστό μέρος του Πολυτεχνίτη, είναι σε παραλλαγή το δεύτερο μισό της εισαγωγής του Θερμαστή, σε άλλη παραλλαγή η εισαγωγή από το Μπαρμπεράκι, και τέλος, στην παρτιτούρα του #19, είναι στο 1ο, 4ο και 7ο πεντάγραμμο και σε παραλλαγή και στο 6ο.

Β. Είναι μια άσχετη φράση με τυχαία ομοιότητα.

Επιχειρήματα υπέρ του Α:

  • Είναι το μοναδικό εντοπισμένο μουσικό απόσπασμα από τη Λήμνο που να έχει έστω και τόση λίγη ομοιότητα. Βάσει του τίτλου «Λημναίικο ζεϊμπέκικο» υποθέτει κανείς ότι κάτι πρέπει να υπάρχει στη Λήμνο που να μοιάζει μ’ εκείνο το ζεϊμπέκικο.
  • Αν παιχτεί στο ίδιο τέμπο με όλα τα υπόλοιπα, και με λίγο πιο πυκνές αξίες (π.χ. στο τέλος του πρώτου μέτρου, αν αντί για σκέτο Σολ-Ρε-Ρε όγδοα βάλουμε Σολ-Λα-Σιb-Ντο# 16α - Ρε όγδοο), η ομοιότητα είναι αρκετά πειστική. Στο τέμπο που όντως παίζεται είναι έτσι κι αλλιώς αναμενόμενο (για λόγους τόσο τεχνικούς όσο και αισθητικούς) να είναι οι αξίες πιο αραιές.
  • Αν στη Λήμνο ο σκοπός προέρχεται από τη λύρα, καθώς γνωρίζω τις δυνατότητες αυτού του οργάνου, είναι πιθανόν να έγινε μια διασκευή που να συμπιέζει την έκταση του σκοπού μέσα σε μια 5η ή 6η από την τονική. (Ωστόσο σε άλλα θέματα ανεβαίνει και ψηλότερα - αλλά αυτό γενικά είναι εξαιρετικό για τα παλιά νησιώτικα λυράκια).

Επιχειρήματα κατά:

  • Δεν είναι ζεϊμπέκικο, είναι πολύ διαφορετικό εννιάρι. Η ομοιότητα χρειάζεται να περάσει από ένα αναλυτικό φίλτρο για να φανεί.
  • Όλο το υπόλοιπο κομμάτι (ο Κατσιβέλικος) αποτελείται από θέματα που δεν τα ξανασυναντήσαμε, και μάλιστα κατά μεγάλο ποσοστό σε άλλο δρόμο, σε Ραστ.
  • Μπορεί να είναι παραλλαγή του Λ2 αλλά αυτούσιο δεν το ακούσαμε αλλού.
1 Like