ο Μπατζανός έπαιζε βούρτσες
απο 22:47
Ο Udi Giorgo efendi;
Και εν πάσει περιπτώσει, άλλο βούρτσες, άλλο λαούτο και άλλο γκαζοντενεκές.
Τόσο μοναδικό φαινόμενο ήταν ο Μέλκον; Κατά τη γνώμη μου απλώς δείχνει ότι το ούτι μπορεί να κάνει κι αυτή τη δουλειά, άλλο αν συνήθως προτιμάται άλλο στυλ παιξίματος.
Άλλο πάλι στυλ, καθαρά ρυθμικό (καθόλου μελωδία), εδώ:
Και η κιθάρα, ή το μπουζούκι ή το ό,τι, εξ ίσου καλά θα μπορούσε να κρατήσει υποδειγματικά το ρυθμό. Αλλά συνηθίζεται να τον κρατάει κάποιο όργανο συγκεκριμένο.
Η ερώτηση ήταν σαφέστατη: Ναι, το οποιοδήποτε όργανο, στα χέρια μουσικού που κατέχει καλά τον ρυθμό, μπορεί να κρατήσει ρυθμό. Απλά, ο Μελκόν δεν διέθετε ντράμμερ.
Αυτό λέω κι εγώ: άμα δεν έχουμε το ιδανικό που θα θέλαμε, π.χ. έναν ντράμερ όπως όλα τα καφέ αμάν την εποχή που εμφανίστηκε το πρώτο καφέ αμάν, βολευόμαστε όπως μπορούμε.
Τέλος πάντων, για να μη χαωνόμαστε: αφενός θα κρατήσω μια μικρή επιφύλαξη 5-10% αν η συγκεκριμένη αναφορά σε λαούτο είναι ακριβής και εννοεί πράγματι λαούτο, αφετέρου η έλλειψη εντοπισμένων αναφορών σε ούτια στα καφέ αμάν δεν αποδεικνύει τη βέβαιη απουσία τους.
επιτρέψτε μου μια υπόθεση:
Η πρώτη γενιά απο ούτια στην Πόλη θα ήταν λαυτατζηδες που το γυρίσανε όπως ο Μπατζανός και ο Τζιβαν Κυριαζίδης.
Αν υποθέσουμε οτι παιζαν βούρτσες στη λαύτα, ε γιατι όχι και στο ουτι, οπως στην ηχογράφηση του Γιώργου που σας έδειξα.
να οι 3 Κυριαζηδες. 2 με λαυτα 1 με ούτι
Μα προφανώς, τα είπαμε ήδη αυτά. Λάφτα υπήρχε στην Πόλη, όχι ούτι και όταν το ούτι άρχισε να την στριμώχνει, βεβαίως εκμεταλλεύτηκε το πλεονέκτημά του, ότι παίζει σε οποιανδήποτε τονικότητα αμέσως, χωρίς παύση για προσαρμογή μπερντέδων. Και βεβαίως, ούτι με βούρτσες δεν θα μπορέσει να υπερκεράσει τη λάφτα, για σολιστικό ούτι μιλάμε.
Σε αυτή όμως την φωτογραφία από το Λάκκο Ηρακλείου, εγώ βλέπω κλαρίνο, βιολί και δύο ούτια. Υπήρχαν πολλά καφέ αμάν στο Λάκκο και αν σκεφτείς ότι μιλάμε για πριν την ανταλλαγή πληθυσμών, τότε το ούτι θα ήταν συνηθισμένο όργανο σε αυτά. Τουλάχιστον στους τουρκοκρητικούς του Ηρακλείου.
Α, μπράβο!
Την ξέρω καλά αυτή τη φωτογραφία, γιατί υπάρχει αποτυπωμένη (στο περίπου) σε τοιχογραφία τεραστίων διαστάσεων στον τοίχο ενός καφενείου στην πλατεία του Λάκκου σήμερα. Αλλά δεν ήμουν βέβαιος αν η αυθεντική φωτογραφία ήταν όντως λακκουδιανή ή γενικώς από Κρήτη, γι’ αυτό και αναρωτήθηκα πιο πάνω:
Για την ακρίβεια ο Ζαϊμάκης γράφει στη λεζάντα: Μουσική κομπανία Αρμένηδων μουσικών σε καφενέ στο Μικρό Χαμαμάκι στις παρυφές του Λάκκου (σελ. 180 της διδακτορικής του διατριβής)
Ο ίδιος, σχετικά με τα όργανα, γράφει: “Αν και η πλειοψηφία των μουσικών της συνοικίας χρησιμοποιούσαν έγχορδα όργανα (κυρίως μπουζούκι, ταμπουρά και μπαγλαμά) δεν έλειπαν και άλλοι τύποι μουσικών οργάνων, ορισμένα εκ των οποίων όπως το σαντούρι, το βιολί, το κλαρίνο, το ούτι και το τουμπελέκι, διαδόθηκαν ευρέως μετά από την είσοδο στη πόλη προσφύγων από τη Μικρά Ασία” (σελ. 280)
Όσοι ενδιαφέρονται για την εξαίρετη αυτή διατριβή (έργο αναφοράς πλέον στη ρεμπετολογία), μπορούν εδώ να τη διαβάσουν:
Ο ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΠΟΡΝΕΙΩΝ ΤΟΥ ΛΑΚΚΟΥ ΚΑΙ Η ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΤΗΣ ΜΑΓΚΙΑΣ. (ΗΡΑΚΛΕΙΟ 1900-1940). ΑΣΤΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ (Πάντειο Πανεπιστήμιο 1997)
Πριν το 22’ βεβαίως και υπήρχαν ούτια στην Ελλάδα, βεβαίως και υπήρχαν οργανοποιοί που κατασκεύαζαν ούτια στην Ελλάδα πριν το 22’. Σχεδόν αποκλειστικά στην Θεσσαλονίκη! Ήταν Αρμένιοι μάστορες και Οθωμανοί. Έχω βρει στοιχεία από ορισμένους.
Οι περισσότεροι το 22’ με την ανταλλαγή μετανάστευσαν στην Κωνσταντινούπολη… Παράλληλα ήρθαν άλλοι οργανοποιοί στην Θεσσαλονίκη, απ την Πόλη.
Αφού υπήρχαν μάστορες που έφτιαχναν ούτια, άρα υπήρχαν και μουσικοί που τα έπαιζαν!
Αν εξαιρέσουμε την Θεσσαλονίκη, Κομοτηνή και τα Χανιά, η Αθήνα και η υπόλοιπη Ελλάδα μάλλον δεν είχε καμία σχέση με τα ούτια…
Η φωτογραφία είναι από Ηράκλειο. Λάκκος, γειτονιά της πόλης, όχι το χωριό Λάκκοι.
Ή έχει και από Χανιά μαρτυρίες;
Τον Νοέμβριο του 1898, ο αριθμός των Κρητών Μουσουλμάνων που έφτασαν στη Σμύρνη ήταν 3.000. τον Μάιο του 1899, ο αριθμός αυξήθηκε σε 20.000.
Τόσος μεγάλος αριθμός Κρητών Μουσουλμάνων κυρίως απο Χανιά, δεν θα άφησε και ούτια εκεί?
Πολυ θα ηθελα να μαθω και για τις λύρες εκείνης της περιόδου στην Κρήτη. Το όνομα Αμπντουλ Καλημεράκης όλο ακούγεται αλλά μόνο ίχνη πληροφορίας υπάρχουν
Τον Αύγουστο που θα κατεβώ στα Χανιά μάλλον θα καβαντζώσω μια λύρα του…
Σώζεται κι ένα βιολί του, κατασκευής 1899. Θα προσπαθήσω να το δω από κοντά!
Σε κάποιο μυθιστόρημα του Καζαντζάκη, ένας αγάς ή μπέης δεν μένει άγρυπνος όλη νύχτα παίζοντας κάποιο μουσικό όργανο; Στον καπετάν Μιχάλη είναι; Βέβαια αυτό από μόνο του δεν είναι ιστορικό στοιχείο.
Τόση ώρα βλέπω το μήνυμα σου, και πραγματικά δεν ξέρω ποια απάντηση σου αξίζει!..
αν κι εφόσον το γράφεις ειρωνικά…