πατίρω: υποφέρω, παιδεύομαι, βασανίζομαι, παθαίνω, υφίσταμαι κάτι επιζήμιο/δυσάρεστο
ΕΤΥΜ.: από το βενετικό patir, ιταλ. patire.
Ακούγεται στο τραγούδι του Μητσάκη “Αφού γυρίζει η σφαίρα” (1947)
Μες της ζωής το ρέμα
αυτό δεν είναι ψέμα
πως θα πατίρεις μοναχή
γιατί η ρέμπελη ζωή
λίγο διατηριέται
Και «πατηρημένος» = βασανισμένος, καημένος. Πάντα με μιαν έννοια συμπάθειας, συμπόνιας
[: Π. Πικρός, «Τουμπεκί»]
= πατηριμένος
=συμπονιάς
=Τουμπεκί…
Επαναφέρω στο ορθό, σύμφωνα με την προαναφερθείσα πηγή:
πατηρημένος
συμπόνιας και
Τουμπεκί…, επίσης.
Μήπως το ψάχνουμε πολύ και δεν βλέπουμε το προφανές; Η Γεωργακοπούλου μπορεί να ήθελε να πει “μπατίρω στη ζωή” και είπε “πατίρω”.
“Ο μπατίρης, λένε τα λεξικά, σχηματίστηκε υποχωρητικά από το ρήμα «μπατίρω» (αν και σήμερα μάλλον μπατιρίζω είναι το ρήμα), το οποίο είναι δάνειο από το τουρκικό ρήμα batmak/batırmak, που η βασική του σημασία είναι «βυθίζομαι, βουλιάζω» αλλά και «δύω» (στα τούρκικα batı είναι η δύση, όπως θα έχετε προσέξει από τις αναφορές σε Batι Trakya, Δυτική Θράκη). Το τουρκικό ρήμα έχει πάει και τη σημασία «χρεοκοπώ», όπως και κάμποσες άλλες που δεν μας ενδιαφέρουν.”
Κατ’ αρχάς συμφωνούμε ότι έγραψες λάθος τον τίτλο;
Όπως και να έχει, εδώ η πρώτη έκδοση:
Και το λήμμα:
ΥΓ Η επανέκδοση του Πικρού από την Ντουνιά στην ΑΓΡΑ βαρύνεται με αστοχίες…
Βλέπε (άμεση) κριτική στο σαραντάκειο ιστολόγιο για το περίφημο “τουρλαρέν”, που η Ντουνιά ερμηνεύει ως “λαχταριστό”…
(σχόλια 209 κ.ε., όπου συμμετέχει και ο καλύτερος ετυμολόγος που έχουμε, ο Κ. Καραποτόσογλου)
Το προφανές που βλέπω προσωπικά είναι ότι πουθενα στο ποιητικό κείμενο δεν γίνεται λόγος για φτώχειες και μπατιρήματα αλλά για το βάσανο της ρέμπελης ζωής
Τι είδους εμμονή είναι αυτή, πια, που έχεις;
Το δικό μου αντίτυπο είναι από τις εκδόσεις ΚΑΚΤΟΣ, το 1979.
Τι σημασία έχει αν στη μια έκδοση γράφεται ο τίτλος με μικρά γράμματα, ενώ στην άλλη, με κεφαλαία συνοδευόμενα με τελίτσες;
Πού είναι το λάθος το τόσο σημαντικό που το κάνεις ολόκληρο θέμα για το αν αποδώθηκε σωστά ή «λάθος» ο τίτλος;
Και στο Γλωσσάρι, αναγράφεται το «πατηρημένος», έτσι όπως το έδωσα…
Α π ί σ τ ε υ τ ο !
img20251219_16475670.pdf (210,9 KB)
img20251219_16465618.pdf (258,3 KB)
Εμ, γράψε ποια έκδοση έχεις και όχι να “επαναφέρεις στο ορθό” άνευ αντικειμένου
Η εμμονή αφορά τα πραγματολογικά δεδομένα και την ακριβολογία…στοιχειώδες το βρίσκω.
Και βέβαια είναι λάθος ο τίτλος, και όχι μόνο ο τίτλος
Π.χ. ο Πικρός "συμπονιά " έγραφε και όχι “συμπόνια”, όπως άλλωστε και άλλοι συγγραφείς της εποχής του που δημοτίκιζαν (Βλαστός, Εφταλιώτης, Δροσίνης, Ψυχάρης, Παρορίτης κ.ά.)
Η επιτομή της εμμονής…
Η επαναφορά/εμμονή στο λάθος, αυτό κι αν είναι επιτομή
Όσο για τον ανοίκειο “εκνευρισμό”, σου επιστρέφεται άναυλα 
Και τι έγινε ρε παιδιά; Να θυμίσω ότι βρισκόμαστε στην ενότητα «Συζήτηση για το Ρεμπέτικο Γλωσσάρι». Απλά συζητάμε. Εγώ όταν συζητάω, όλη την ώρα λέω «στον Πετρόπουλο», «στην αυτοβιογραφία του Μάρκου» και άλλα που τα καταλαβαίνει αμέσως ο συνομιλητής. Αν από τη συζήτηση βγάλω επιστημονικό άρθρο, εννοείται ότι τότε θα συντάξω τις παραπομπές σύμφωνα με τον εκεί ισχύοντα κώδικα.
Αυτό, και άλλα που δεν είναι και δύσκολο να δεις…ωστόσο η στιχομυθία είναι διδακτική
Ναι, αρκεί να έχεις τη μύγα. Δεν την έχουμε όλοι.
Μα εγώ δεν μετέφερα λάθος ούτε τον τίτλο του βιβλίου ούτε το λήμμα, ώστε να το κάνουμε μεσανατολικό!
Αυτό εξήγησα και με πειστήρια με βάση την έκδοση που διαθέτω, και εντούτοις επαναλαμβάνεται η επιμονή και εμμονή στο υποτιθέμενο δικό μου λάθος…
Και δεν πρόκειται για εκνευρισμό, απορία είναι γι’ αυτή τη διαπιστωμένη επιμονή!
Ακόμα και αν μεταφέραμε το λήμμα με πηγή την έκδοση από τον «Κάκτο» που φέρει τον τίτλο «Τουμπεκί» κι όχι «ΤΟΥΜΠΕΚΙ…» θα άλλαζε κάτι, επί της ουσίας, άραγε;
Και για να επικεντρωθούμε στην ουσία και όχι σε εντυπωσιασμούς,
η σωστή γραφή [εφόσον προέρχεται από το «πατίρω»] είναι πατιρημένος {ούτε πατηρημένος ούτε πατηριμένος)
Δε με πειράζει το ίδιο πράγμα όπου κι αν το δω. Σε μια κανονική βιβλιογραφία (σε άρθρο λ.χ.) ναι, θα απαιτούσα να δω τις παραπομπές σχολαστικά κωδικοποιημένες. Εδώ στη συζήτηση δεν έχω τέτοιες απαιτήσεις. Στο Τουμπεκί του Πικρού, φτάνει και περισσεύει.
Και στην κανονική βιβλιογραφία, παραθέτεις ως πηγή τη συγκεκριμένη έκδοση από όπου έλαβες την πληροφορία, το λήμμα κ.λπ.
Δεν είναι εφικτό πάντοτε να ανατρέχει κανείς σε όλες τις εκδόσεις ενός έργου…
Αν είναι να “επικεντρωθούμε στην ουσία”, ας μείνουμε στο “πατίρω” και ας θαυμάσουμε τον λεξιλογικό πλούτο του ρεμπέτικου
Δημοσίευση από το «Νεολόγο Πατρών» με ημερομηνία 28/7/1953:
«….Ο Γ. Γιαννακόπουλος διηγείται πώς εγράφηκαν τα τραγούδια που έχουν σημειώσει πανελλήνια επιτυχία όπως το «ΤΡΕΛΟΚΟΡΙΤΣΟ» και οι «ΠΑΤΗΡΗΜΕΝΟΙ»……»
[: παραπέμπει δε στο περιοδικό «Οικογένεια» όπου προφανώς υπάρχει η αφήγησή του.]
- Σας Θυμίζει κάτι ο τίτλος «Πατηρημένοι»;
- Ο Γ. (Γιώργος ; αν είναι αυτός) Γιαννακόπουλος είναι γνωστός στιχουργός, π.χ. από τον «Πασατέμπο» του Χιώτη , το «Θέλω κοντά σου να μείνω», μουσ. Μουζάκη κ.λπ.
- Να είναι δικά του τα προαναφερόμενα;
- Το περιοδικό «Οικογένεια» (με μια εντελώς πρόχειρη αναζήτηση) στην ψηφιακή του μορφή δεν ανοίγει για το έτος αυτό.
Καμιά γνώμη;
Παρακολουθώ με πολύ μεγάλο ενδιαφέρον όλες τις συζητήσεις και τις ανταλλαγές απόψεων εδώ στο φόρουμ.
Αν έχει βάρος η γνώμη ενός απλού αναγνώστη χωρίς ειδικές γνώσεις θα ήθελα να τονίσω ότι εδώ φαίνεται ότι καταγράφονται δεδομένα με τεκμηριωμένες προτάσεις, δηλ σε σχεδόν - αν όχι απόλυτα- επιστημονική μορφή. Εννοώ ότι εδώ θα ανατρέξω όταν ψάχνω απόλυτα σωστή και τεκμηριωμένη απάντηση σε όποια μου απορία. Επομένως έχει σημασία να μεταφέρονται με τη μέγιστη ακρίβεια οι πηγές και τα τεκμήρια των όσων καταγράφονται στον χώρο αυτόν μιας και θεωρείται μοναδικός με τόσο συγκεκριμένο θέμα.
