Έτσι. Στην εποχή μας πλέον, έχουμε την άνεση να δεχόμαστε και συγκερασμένα όργανα σε μελωδίες με τροπικότητα.
Ο ακροατής με εξασκημένο αφτί θα αναγνωρίσει το πώς θα έπρεπε να ακουστεί η μελωδία αν παιζόταν ασυγκέραστα και δεν θα ενοχληθεί. Οπότε και δεν θα χρειαστεί να «παίξουμε με τις λέξεις», άλλωστε μην ξεχνάμε ότι το κλασικό πειραιώτικο ρεμπέτικο με συγκερασμένα όργανα γεννήθηκε. Μόνο ο Γιοβάν Τσαούς ήταν (τμηματικά πάντως) ασυγκέραστος.
Εγώ δεν νομίζω ότι το συγκερασμένο-ασυγκέραστο είναι τόσο σημαντικό κριτήριο. Δε στηρίζεται εκεί η τροπικότητα, απλώς το περιλαμβάνει κι αυτό.
M O D A L
έχει μικρή σχέση με τη συζήτηση εδώ, αλλά λατρεύω το modal στυλ παιξίματος του Miles Davis
Βλέπω ότι χρησιμοποιήσαμε, σε πολλές από τις τελευταίες αναρτήσεις, τους όρους «τροπικός», «τροπικότητα». Κάποια στιγμή, για κάποιους λόγους, πήγα εδώ:
και, τί βλέπω;
Δηλαδή: Το 2007, ακόμα θεωρούσαμε τον όρο όχι εντελώς δόκιμο!
Δηλαδή, από τί στηρίζεται η τροπικότητα, αν αποκλειστεί το κριτήριο αυτό; Ακριβώς η ανάγκη ύπαρξης και τροπικών και όχι μόνο διατονικών κλιμάκων, είναι εκείνο που κάνει αναγκαίο το ασυγκέραστο των διαστημάτων. Τί άλλα, διαφορετικά κριτήρια, στηρίζουν λοιπόν την τροπικότητα, και κατά πόσον αυτά είναι σημαντικότερα από την ελευθερία που δίνει η ασυγκέραστη υφή των διαστημάτων στην δημιουργία πολλών (και όχι μόνο δύο, ματζόρε και μινόρε) διαφορετικών μεταξύ τους κλιμάκων;
Δεν μπορώ να καταλάβω περί τίνος πρόκειται, το μεταφραστικό πρόγραμμα δεν καταλαβαίνει τι γράφεται εδώ. Γι’ αυτό θέλω να γράψω λίγο άγρια:
αλλά και στην ελεύθερη αυτοσχεδιαστική ηλεκτρονική μουσική, υπάρχουν πολλοί οπαδοί και φίλοι του modal παιξίματος εδώ στη Γερμανία. Και ναι, φυσικά το ενσωματώνουμε στο πειραματικό μας Rembetiko, γιατί αλλάζουμε το Rembetiko. Αναμειγνύουμε διαφορετικές κλίμακες, μακάμ, κλίμακες, ακόμα και ινδικό RAGA, ενσωματώνουμε μπλε νότες, ακόμα κι αν αυτό τρώει και δεν ακούγεται καλά στους Έλληνες. Το Ρεμπέτικο αντιγράφει … Το να αντιγράφεις και να επαναλαμβάνεις είναι βαρετό. Αλλά αυτό είναι πάλι άλλο θέμα :-), αυτό το ελληνικό παλιό, συμβατικό, συντηρητικό, παραδοσιακό, αυτός ο φόβος της αλλαγής.
«Τροπικών και όχι μόνο διατονικών» δεν είναι διάκριση. Υπάρχουν τροπικές κλίμακες διατονικές, και τροπικές που δεν είναι διατονικές.
Η ελευθερία αυτή υπάρχει και στους συγκερασμένους λαϊκούς δρόμους. οι κλίμακές τους, όπως τις παίζει το μπουζούκι, είναι πολύ παραπάνω από απλώς ένα μινόρε κι ένα ματζόρε.
Θα μου πεις: αν περιοριστουμε στις δώδεκα μόνο πιθανές θέσεις μέσα στην οκτάβα για να σχηματίσουμε κλίμακες, μπορούμε να βγάλουμε πολύ λιγότερη ποικιλία απ’ ό,τι στο ασυγκέραστο.
Δυνητικά, ναι. Στην πράξη, αυτό που δημιουργεί την ποικιλία μέσα στο πλήθος των ασυγκέραστων τρόπων είναι η εσωτερική δομή των κλιμάκων τους (4χορδα-5χορδα) και η μελωδική κίνηση. Όχι η ακριβής τιμή των διαστημάτων: δεν υπάρχουν δύο τρόποι που να έχουν όλα τα υπόλοιπα ίδια και να διαφοροποιούνται μόνο κατά το ότι ο ένας έχει ορισμένες νότες λίγο πιο ψηλά ή πιο χαμηλά από τον άλλον.
Τουλάχιστον έτσι νομίζω, αυτό έχω καταλάβει μέχρι τώρα.
Είναι παραδόξως απο τις κουβέντες που, ότι και να θέλεις να αποδείξεις, μπορείς:
Ο ρεμπέτης πχ θα σου παιξει χιτζάζ μπουζουκίσιο και θα σου αποδείξει οτι δεν γίνεται να είναι κατι άλλο, είναι Χιτζάζ!
ο μακαμίστας απο την άλλη θα σου παίξει ψιλοβελονιά περντέδες και θα σου αποδείξει πως αν λείψουν τα εκφραστικά διαστήματα, χάνεται πολύ απο το χρώμα.
I hope English would be less problematic for you to translate, Simon.
We are deviating from exploring Indian roots that you asked earlier in the conversation but you mention some interesting points. You discuss experimentation and the fact that most Greeks would reject it, in a Rembetiko context.
i am not sure i entirely agree, although i personally don’t feel the need to experiment: Rembetiko is constantly re-invented by each generation that interprets it. Some things have been lost, for example the vocal qualities of some pre-war singers.i don’t believe there will ever be another Roza or another Dalgkas. On the other hand, everything else is different: from society itself to the instruments used, recording conditions and sounds we are exposed to. Performance evolution is inevitable.
I am sorry, i also do not agree that accurate Rembetiko intepretations are boring. I wish i could accurately immitate Semsis or Ogdontakis, i would die a happy man 
if you can, then i take my hat off to you, but let’s not assume that it is easy or even possible.
if you have any recorded examples of what you are discussing, please feel free to attach them here.
ο συγκερασμός προέκυψε απο την ανάγκη, του να παίζονται συνθέσεις σε αλλη βάση,(transportation).
παραθετω εναν αρκετά εκτενή κατάλογο
εργασιών που ασχολούνται με τα πολυφωνικά της Ηπείρου.
Στα καθ’ ημάς όμως όχι. Ένα λαούτο, ή ένα τρίχορδο σε ντουζένι, παραμένουν δυσκίνητα στην αλλαγή βάσεων όσο συγκερασμένα κι αν είναι. (Ένα 3χ ρε-λα-ρε βέβαια, όχι). Εμείς για δύο πιθανούς λόγους θεωρώ ότι συγκεραστήκαμε:
α) απλώς επειδη ήταν μια παγκόσμια τάση που κέρδιζε έδαφος. Υιοθετήθηκε κι εδώ, όχι επειδή έλυνε κάποιο πρόβλημα αλλά από μόδα. Και επειδή βέβαια υπήρχε κι εδώ δυτική μουσική, εξίσου συγκερασμένη όσο παντού. (Είχαμε μαντολίνα για τις δυτικές μαντολινάτες, τα βάλαμε και στις δικές μας μουσικές: τόσο απλά. Δε μας αρέσει το μαντολίνο, ή το πιάνο, επειδή είναι συγκερασμένα, μας αρέσουν επειδή είναι ωραία.)
β) αυτοτελώς, ανεξάρτητα από τον δυτικό συγκερασμό, απλώς για να είναι πιο εύχρηστα τα όργανα: όταν ο ίδιος μπερντές δίνει στη χορδή Σολ τη νότα Λα και στη χορδή Λα τη νότα Σι, αλλά το Λα της χορδής Σολ πρέπει εξάπαντος να συμφωνεί με το ανοιχτό Λα, τον φέρνεις εκεί που πρέπει και θυσιάζεις λίγο από την τονική ακρίβεια του Σι, γιατί ένα τέτοιο φαλτσάκι μπορεί να ενοχλήσει πολύ λιγότερο από το άλλο. Και σιγά μη βάζαμε δύο μπερντέδες, δεν υπάρχει τέτοιο πράγμα στα ελληνικά λαϊκά όργανα.
Και φυσικά, στην αποδοχή της καινοτομίας αυτής, του συγκερασμού, έπαιξε ρόλο κι αυτό που έλεγα παραπάνω: Και τι έγινε που κουνήσαμε λίγο το Σι; Όποιος θέλει να παίξει Ουσάκ, ουσάκ θα παίξει, και ουσάκ θ’ ακούσουμε.
dear alk,
yes, i understand!
why do you want to immitate Semsis?
kindly regards
Simon
I guess he wants to play nice, as Semsis did!