"... απαγορεύεται να παίζετε παραδοσιακή μουσική!"

Αν, φίλε John1111, λέγοντας «π.χ. φρύγια» εννοείς τους «αρχαιοελληνικούς τρόπους» όπως αυτοί επιβίωσαν στην δυτική εκκλησιαστική μουσική μέχρι να ξεχαστούν, τότε μιλάμε για μία ομάδα τρόπων που ο καθένας τους έχει για τονική βάση έναν από τους επτά φθόγγους ντο ως σι, δηλαδή για τρόπους αποκλειστικά διατονικούς αφού όλοι τους χρησιμοποιούν την δυτική διατονική κλίμακα πριν αυτή συγκεραστεί οριστικά. Αυτό και μόνο το χαρακτηριστικό δεν είναι αρκετό για να θεωρηθούν τα παραδοσιακά (τα δημοτικά, δηλαδή) ελληνικά τραγούδια, από Βόρειο Ήπειρο μέχρι Πόντο, τονισμένα σε “δυτικές κλίμακες προ συγκερασμού”. Η απομάκρυνση από την τροπική προσέγγιση είναι χαρακτηριστικό μόνο της δυτικής μουσικής, η ανατολική (εκκλησιαστική ή κοσμική) συνειδητά επέλεξε να μην απομακρυνθεί, ενώ ήξεραν οι μουσικοί που την υπηρετούσαν, και όχι μόνο από τον ύστερο 19ο και μετά, πολύ καλά τι σημαίνει τροπικότητα σε σχέση με την συγκερασμένη προσέγγιση, τι σημαίνει κάθετη εναρμόνιση / πολυφωνία σε σχέση με την προσέγγιση του «ίσου» της ελληνικής εκκλησιαστικής μουσικής κλπ. Θυμάμαι (αμυδρά…) ένα κείμενο που περιέγραφε την διάσταση απόψεων μεταξύ δυτικών και ορθοδόξων εκκλησιαστικών μουσικών πρό σχίσματος (!), όπου οι δυτικοί μουσικοί δεν καταλάβαιναν γιατί εδώ (στην Κων/λη) δεν θέλουν να εναρμονίσουν το μέλος, ενω οι ορθόδοξοι μουσικοί εξηγούσαν ότι η πολυφωνία είναι γι αυτούς χασμωδία και προτιμούν να παραμείνουν στη συνοδεία που βασίζεται στο εκάστοτε ενεργό τονικό κέντρο με μόνο έναν φθόγγο συνοδείας.

Δεν συμφωνώ όμως καθόλου με την άποψή σου ότι τα «Ελλαδίτικα» τραγούδια διαφέρουν από τα «ανατολίτικα» σε όλα τα επίπεδα: ενιαίοι είναι οι δρόμοι και των δύο, ενιαίοι οι ρυθμοί (εντάξει, μικρασιάτικα τσάμικα δεν υπάρχουν), περίπου τα ίδια όργανα χρησιμοποιούν. Αν μάλιστα δόσεις σε ένα Δυτικό μουσικό μη γνώστη της ανατολικής μουσικής να ακούσει ένα ρουμελιώτικο κλέφτικο και έναν πολίτικο αμανέ, δεν θα βρεί απολύτως καμμίαν υφολογική διαφορά μεταξύ των δύο, ενώ ένας Ρουμελιώτης (ή Μωραΐτης) θα καταλάβει βεβαίως τη διαφορά από τις τρείς – τέσσερις κιόλας πρώτες νότες.

Όσο για τη σχέση μεταξύ βυζαντινής, τουρκικής, αραβικής ή ελληνικής μουσικής, όχι μόνο δεν αποκλείουμε επιρροές μεταξύ τους αλλά θεωρούμε ότι (τουλάχιστον μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα) μία και ενιαία ήταν η Ανατολική μουσική, από Βαλκάνια μέχρι Μέση ανατολή. Οι μόνες διαφορές ήταν μεταξύ εκκλησιαστικής, λαϊκής κοσμικής και λόγιας κοσμικής μουσικής.

Επειδή αυτό που σήμερα ονομάζουμε ανατολικό ήταν και δυτικό, πριν η δυτική μουσική πάρει άλλη τροπή, με καινοτομίες που (αρχικά) δεν έφτασαν ωςτην Ανατολή.

Τροπικά και/ή ασυγκέραστα μουσικά ιδιώματα διατηρούνται και σήμερα σε διάφορες δυτικές λαϊκές παραδόσεις.

Ναι, μάλιστα ο Μπέλα Μπάρτοκ έχει επισημάνει πολλές τέτοιες περιπτώσεις και στην Ουγγαρία αλλά και στην Αυστρία, όχι μόνο στο βαλκανικό αλλά στο κεντροευρωπαϊκό τμήμα της. Τέτοιες περιπτώσεις όμως, είναι «απομεινάρια» παλαιότερων εποχών και δεν νομίζω να υπάρχει σχέση μεταξύ αυτών των «απομονωμένων πολιτιστικά νησίδων» και της ελληνικής λαϊκής μουσικής παράδοσης, που μέχρι και τα μέσα του 20ού αιώνα ζούσε και βασίλευε από μόνη της, ακόμα, σε ολόκληρη την Ελλάδα (και στα Επτάνησα, μόνο που εκεί μόνο ζούσε, δεν βασίλευε). Δεν πρόκειται δηλαδή για αλισιβερίσι / ανταλλαγή πληροφορίας αλλά απλά για επιβιώσεις παλαιότερων μουσικών μορφών, προερχόμενων από την προμεσαιωνική λαϊκή μουσική, κοινή στα Βαλκάνια και την δυτική Ευρώπη.

Αρχικά να διευκρινίσω ότι δεν μιλάω για την κοσμική ή εκκλησιαστική μουσική της υπόλοιπης Ευρώπης, αλλά για την παραδοσιακή πριν το συγκερασμό, αν και αυτό δεν έχει ιδιαίτερη σημασία. Με την ανατολή, ξαναλέω, με εξαίρεση ελάχιστες επιρροές (όπως τα χιτζαζ), η μόνη πραγματική σχέση είναι ότι η Ελληνική δεν εξελίχθηκε σύμφωνα με τα συστήματα της υπόλοιπης Ευρώπης, αφού δεν υπήρχε η μουσική παιδεία (εκτός από τα επτάνησα) λόγω τουρκοκρατίας. Αυτό όμως δεν υποδηλώνει συγγένεια, και ακόμα περισσότερο κοινή ρίζα.

κατά τα άλλα, αν υπάρχει ένας λόγος για τον οποίο τα περισσότερα “Ελλαδίτικά” παραδοσιακά τραγούδια δεν ηχούσαν “ανατολίτικα” στα αυτιά της αστικης τάξης (και ο μέσος άνθρωπος χωρίς μουσικολογικές γνώσει σήμερα, αν ερωτηθεί θα βρει τεράστια την διαφορά μεταξύ τσιφτετελιών/αμανέδων και αντίστοιχα συρτών/καλαματιανών κλπ με τα πρώτα σαφέστατα να τα βλέπει ως πιο “αραβικά”, από προσωπική εμπειρία) ήταν επειδή προφανώς δεν υπήρχε καμία κοινή ρίζα με αυτά της ανατολής, αλλά μάλλον αυτά ήταν πιο κοντά σε αυτα της Ευρώπης (πριν τον συγκερασμό, δεν χρειάζεται να το διευκρινίζουμε).

Επομένως δεν θεωρώ καθόλου κοινή μουσική την Τούρκικη/Αραβική και την Ελλαδίτικη

αλλά απλά για επιβιώσεις παλαιότερων μουσικών μορφών, προερχόμενων από την προμεσαιωνική λαϊκή μουσική, κοινή στα Βαλκάνια και την δυτική Ευρώπη.

με λίγα λόγια αυτό προσπαθώ να εξηγήσω, και το γιατί με βάση αυτό δεν θεωρώ το μεγαλύτερο μέρος της Ελληνικής παραδοσιακής μουσικής ώς μέρος της ανατολής, αλλά απλά ως μία πιο “αρχαϊκή” μουσική εντός των συνόρων της Ευρώπης, έστω και με κάποιες μη-Ευρωπαϊκές επιρροές.

για την ιστορία πάντως, ελάχιστα δείγματα πιο πρόσφατων Ευρωπαϊκών επιρροών υπάρχουν, υποθέτω περισσότερο σε μέρη που παρέμειναν “φραγκικά” μέχρι σχετικά αργα, δηλαδή στον Νότο και τα νησιά


αξιοσημείωτο είναι ότι η δε μουσική της Ηπείρου, είναι πεντατονική. Σε όσα Ελληνικά άρθρα έχω διαβασει για την πεντατονική, πεντατονική είναι μόνο η Ηπειρωτική και η μουσική της άπω ανατολής. Πλήρης άγνοια για την πεντατονικότητα στην Ευρώπη, και ειδικά την λεγόμενη κελτική κλίμακα, που είναι και η πιο δημοφιλής παραδοσιακή μουσική παγκοσμίως

καταλαβαίνω τον συλλογισμό σου και το συμπέρασμά σου, αλλά εξακολουθώ να διαφωνώ. βάζεις πάντως μια ενδιαφέρουσα παράμετρο που αξίζει να ερευνηθεί. ομολογώ πως δεν είμαι γνώστης της ευρωπαϊκής μουσκής πριν τον συγκερασμό, πέρα από κάποια κέλτικα και μεσαιωνικά ακούσματα. θα μπορούσε να μας διαφωτίσει η λαμπρινή γιώτη επ’αυτού (ενεργό μέλος του φόρουμ και εθνομοσικολόγος).
νομίζω η μουσική που συναντάμε σε αυτόν εδώ τον γεωγραφικό χώρο έχει περισσότερα κοινά με την ανατολική μεσόγειο, με στοιχεία βεβαίως από την δυτική ευρώπη. δεν έχει κοινά στοιχεία με πχ την κέλτικη, και είναι τροπική με διαφορετική λογική.
ειδικά για το χιτζάζ που αναφέρεις συνέχεια, έχει μια συγκεκριμένη συγγένεια με το αρμονικό μινόρε, και μάλιστα έχουν συνδυαστεί σε τραγούδια. παρεπιμπτόντως, νομίζω έχεις παρεξηγήσει τα τσιφτετέλια και τους αμανέδες.
όσο για την πεντατονία, μην ξεχνάμε την αφρική που έδωσε την πεντατονία στον δυτικό κόσμο μέσω των μαύρων σκλάβων.

Να ξεκινήσω με μία γενικότερη διαπίστωση: όταν συγκρίνουμε ελληνικά μουσικά είδη με την Δυτική ευρωπαϊκή μουσική, δίνουμε υπέρμετρα μεγάλη σημασία στον συγκερασμό της ευρωπαϊκής μουσικής. Αν μάλιστα, ειδικότερα, μιλάμε για την «παραδοσιακή μουσική της (κεντρικής) Ευρώπης», έχω την εντύπωση φίλε John1111 ότι ελάχιστοι, ουσιαστικά κανείς μουσικός αυτού του είδους ασχολήθηκε ποτέ με το συγκερασμό της κλίμακας. Έτσι κι αλλοιώς, οι παρτιτούρες δεν είχαν διαφορετική σήμανση προ συγκερασμού. Οι μόνοι που ασχολήθηκαν με αυτό το θέμα ήταν οι χειριστές, και μέσω αυτών και οι οργανοποιοί πληκτροφόρων οργάνων, κυρίως του εκκλησιαστικού οργάνου και αργότερα του κλαβενσέν και του πιάνου. Οι λαϊκοί μουσικοί δεν ένοιωθαν καμμίαν ανάγκη να παίξουν ένα άταστο όργανο όπως το βιολί με τρόπο που να «σέβεται» τις μικροδιαφορές μεταξύ ασυγκέραστης και συγκερασμένης μουσικής όσο αυτές ακόμα υπήρχαν θεωρητικά, κανείς δεν θα έπιανε τη διαφορά ούτως ή άλλως.
Τώρα, για αυτό που λές για την ελληνική δημοτική μουσική, ότι δεν έχει συγγένεια με την ανατολική, εκτός ενός διαστήματος τριημιτονίου του χιτζάζ, είπα ήδη ότι διαφωνώ και όχι μόνο διαφωνώ, αλλά θεωρώ ότι η ελληνική δημοτική μουσική όπως διαμορφώθηκε μέχρι (χοντρικά) το δεύτερο πόλεμο, είναι απαράλλαχτη στις διαστηματικές της ιδιαιτερότητες από όλες ανεξαίρετα τις ανατολικές μουσικές (Τουρκική, Περσική, Αραβική κλπ.) και το θέμα δεν είναι αν συγγενεύει (που για μένα δεν συγγενεύει) με την δυτική λαϊκή μουσική αλλά ότι είναι τροπική μουσική, που η δυτική δεν είναι (έχει μόνο ματζόρε και μινόρε τρόπους).
Ναι, οι Έλληνες σπάνια ξέρουν ότι πεντατονικές «νησίδες» υπάρχουν και στην Ευρώπη (και στην Αφρική, και στην Ωκεανία…), αλλά αυτό οφείλεται απλά και μόνο σε πλημμελή μουσική παιδεία, σε ό,τι αφορά την πεντατονική μουσική. Σε πληροφορώ πάντως, αν τυχόν δεν το ξέρεις, ότι πεντατονικά γραμμένα τραγούδια υπάρχουν και ρουμελιώτικα, όχι μόνο ηπειρώτικα (ελάχιστα πάντως). Η ηπειρώτικη πολυφωνία, όμως, δεν κατάφερε να επιζήσει στη Ρούμελη.

(liga rosa, μαζί γράφαμε!)

Πάντως φίλε Νίκο, οι λόγοι για τους οποίους στον μέσο άνθρωπο η μουσική της κυρίως Ελλάδας θα είναι πάντοτε ξεκάθαρα διαφορετική από αυτή της Ανατολής (όπως τσιφτετελια και αμανέδες) σχετίζονται με αυτούς που ανέφερα. Από εκεί και πέρα νομίζω πως μπορούμε να συμφωνήσουμε στο ότι διαφωνούμε.

μόνο να ξεκαθαρίσω ότι σε καμία περίπτωση δεν συγκρίνω την σημερινή μουσική της Ευρώπης με την Ελληνική. Ξαναλέω, πρακτικά πλήρης απουσία διαφορών υπάρχει μεταξύ δημοτικής Ελληνικής και αρκετά πρώιμης παραδοσιακής (όχι κοσμικής) Ευρωπαϊκής (απάντηση σε αυτό που αναφέρεις στην δεύτερη παράγραφο). Από τον ύστερο μεσαίωνα και μετά μιλάμε για 2 διαφορετικούς κόσμους.

Αυτό που χοντρικά λέω είναι ότι με την παραδοσιακή μουσική ειδικά της ιταλικής χερσονήσου και της κεντρικής Ευρώπης πριν το συγκερασμό (και άρα πριν κάποιους αιώνες), η Ελληνική μουσική πρακτικά δεν είχε διαφορές. Αντίθετα, έναν κοινό άνθρωπο αν ρωτήσεις θα καταλάβει τις διαφορές στον ήχο της ανατολικής μουσικής από αυτόν της Ελληνικής

ο λόγος που αναφέρω συνεχώς το χιτζάζ, είναι το ότι το μόνο που δεν έχει καταγραφεί ποτέ στην Ευρωπαική μουσική

όσο για την κέλτικη, είναι πεντατονική (όπως μεγάλο μέρος της Ελληνικής) πολύ πριν τους σκλάβους από την Αφρική

σε ποιόν νίκο αναφέρεσαι; νίκος κι εγώ!
βασικά για να κατανοήσω καλύτερα, θα ήθελα κάποια παραδείγματα από την πρώιμη ευρωπαϊκή μουσική που αναφέρεις.
πάντως τα μακάμια και η βυζαντινή (δυο όψεις του ίδιου νομίσματος) μια χαρά εξηγούν την παραδοσιακή ελλαδίτικη μουσική, όχι βέβαια στο ύφος και στα όργανα.
όσο για την αφρικάνικη πεντατονία, αναφερόμουν στο μπλουζ και την συνέχειά του (ροκ κλπ). απλά την σημείωσα ως σημαντική πεντατονία που δεν αναφέρθηκε πριν, άσχετη βέβαια με το θέμα μας όσο και αυτή της άπω ανατολής.

Στον Νίκο Πολίτη*

τα “μακαμια” μια χαρα εξηγούν και την πρώιμη Ευρωπαική, απλά επειδή για την σύγχρονη Ευρωπαική μουσική δεν χρειάζονται ανάλογη όροι δεν έχει αναπτυχθεί αντίστοιχη Ευρωπαϊκή μουσική ορολογία.

αυτό το “μη ανατολίτικο ύφος” ωστόσο είναι που διαφοροποιεί την πρώιμη Ευρωπαϊκή και την Ελληνική μουσικη από αυτές της ανατολής ,και που πραγματικά κάνει τον μέσο άνθρωπο να μην ταυτίζει την Ελληνική με την Ανατολίτικη

για να σε βοηθήσω, από ζωολογία ξέρεις?

θα ήθελα ένα παράδειγμα από πρώιμη ευρωπαϊκή που εξηγείται με μακάμια. αυτό με την ορολογία ομολογώ πως δεν το έπιασα, ούτε φυσικά αυτό με την ζωολογία…

google just intonation medieval European music και θα βρεις αρκετες πηγές. Αν με παραδείγματα εννοείς τίτλους τραγουδιών δεν ξέρω καποιο

οκ, ακούω τώρα medieval music.

τα medieval music στο youtube δεν είναι από τους αιώνες που αναφέρονται οι πηγές, αλλά από τον 14+ αιώνα

πχ αυτο, που θεωρείται μεσαιωνικό από πολλούς είναι στην πραγματικότητα αναγεννησιακό

το δε πρώτο αποτέλεσμα στο search του YT βγάζει κάτι εντελώς άσχετο

θα με βοηθούσε αν έβαζες απ’ευθείας κάποιο από τα μεσαιωνικά που θεωρείς ότι έχουν σχέση με την ελλαδίτικη παραδοσιακή μουσική.
είδα κάποια βίντεο σχετικά με τους τρόπους στην μεσαιωνική μουσική, ενα πλέιλιστ που έμοιαζε καπως σοβαρό, αλλά δεν ξέρω αν είναι αυτά που εννοούσες.

Αυτα που εννοούσα σαν “ακυρα” ειναι αυτά

Αντίθετα με αυτά, υπάρχει συγγένειαhttps://www.youtube.com/watch?v=5gzpxFKGKLA


https://www.youtube.com/watch?v=zNLoti4sjlI



https://www.youtube.com/watch?v=zNLoti4sjlI

και σκέψου ότι μιλάμε για κοσμική μουσική, και εκτελεσμένη σήμερα. Τα “λαικα” που δεν σώζονται, ειδικά στην αρχική τους μορφή, προφανώς ήταν ακόμα πιο όμοια, και ειδικά στο ύφος, και ξαναλέω, αποκλείοντας τα χιτζαζ της Ελληνικής, τα οποία πράγματι δεν καταγράφηκαν ποτέ στην υπόλοιπη Ευρώπη

*ένα από αυτά είναι βυζαντινό για σύγκριση

ωραία, λίγο ποπ εκτελέσεις αλλά νομίζω κάπως καταλαβαίνω τί εννοείς.
αν θες βάλε και μερικά από τα ελλαδίτικα με τα οποία διαπιστώνεις συγγένεια.
την ζωολογία ακόμα δεν την κατάλαβα.

Πολύ ωραία κομμάτια, δε λέω! Και καλοπαιγμένα. Όμως, με την Ιτιά, με τη Βασίλω Καλαματιανή, την κατακαημένη Αράχοβα, το Λεμονάκι μυρωδάτο,το εωθινό “Μετά μύρων προσελθούσαις” (βυζαντινό, Ήχος Δεύτερος), το, το, το, … τί κοινά μουσικολογικά στοιχεία έχουν, εκτός βέβαια από το ότι πράγματι, όλα είναι γραμμένα με χρήση επτά φθόγγων, των ντο, … σί στα “Δυτικά” ή πα, … νη στα Ελληνικά;

Η πεντατονία ανήκει σ’ ένα παλιότερο υπόστρωμα.

Ούτε τα ηπειρώτικα είναι 100% πεντατονικά, ούτε η πεντατονία απαντά κατ’ απόλυτη αποκλειστικότητα στην Ήπειρο. Σε όλες τις γύρω περιοχές (ελληνικές και μη) βρίσκονται μελωδίες πεντατονικές, καθώς και μελωδίες που υποδεικνύουν ότι πιθανώς να προέρχονται από πεντατονικές αλλά με την επικράτηση των σχετικά νεότερων κλιμάκων αφομοιώθηκαν (δηλ. έχουν τις δύο έξτρα νότες, έστω Μι και Σι, αλλά σε διαβατική θέση μόνο - στις δραμινές λύρες μπορεί κανείς να βρει αρκετά τέτοια παραδείγματα).

Μελέτες έχουν γίνει πολλές, είναι άδικο να λέμε ότι γίνεται λόγος μόνο για την πεντατονία τριών-τεσσάρων άσχετων μεταξύ τους περιοχών του κόσμου.

Όταν ένα πολιτισμικό φαινόμενο εντοπίζεται διάσπαρτο σε μη συνεχόμενες περιοχές, αυτό αποτελεί ένδειξη παλαιότητας. Βέβαια στη συγκεκριμένη περίπτωση της 5τονίας, επειδή πρόκειται για μια στοιχειώδη και σχεδόν αυτονόητη κλίμακα (υπάρχει ένα γνωστό βίντεο με τον Μπόμπι ΜακΦέριν που αποδεικνύει απλά και παραστατικά ότι την πεντατονική κλίμακα «την έχουμε όλοι μέσα μας»), δεν μπορεί να υποστηρίξει κανείς ότι η παρουσία της σε κάθε μη συνεχόμενη περιοχή του κόσμου, από τα κέλτικα νησιά μέχρι την Άπω Ανατολή και την υποσαχάρια Αφρική, είναι ένδειξη κοινής καταγωγής.

Εν πάση περιπτώσει, στα ελληνικά μέρη η κυριαρχία της τροπικότητας ενσωμάτωσε και τις πεντατονικές κλίμακες, που συνέχισαν να καλλιεργούνται κατά τρόπο λίγο πολύ τροπικό.

Το μεγαλύτερο μέρος των σύγχρονων Ελληνικών έχουν ξεκάθαρα πολύ περισσότερο κοινό ύφος με εκείνα που ανέβασα πριν από αυτά της ανατολής





και παρόλο που όπως είπα και πριν, δεν είναι παραδοσιακά τραγούδια της εποχής (αλλά κοσμικά) και όχι του πρώιμου μεσαίωνα, και κυρίως μιλάμε για σημερινές εκτελέσεις . Σίγουρα δεν μιλάμε για την ίδια μουσική, και ουτε και τα μεσαιωνικά είναι ενιαία μουσική. Μιλάμε όμως για κοινή ρίζα του μεγαλύτερου μέρους της σημερινής Ελλάδας και αυτής της μεσαιωνικής Ευρώπης, τα οποία σίγουρα διαφέρουν από αυτά της ανατολης:



Πρακτικά πουθενά στην ξένη βιβλιογραφία δεν έχω συναντήσει την Ελληνική μουσική να αναφέρεται σαν ανατολίτικη (αντίθετα, το μεγαλύτερο μέρος της Ισπανικής αναφέρεται ως ανατολίτικη). Αντίθετα αυτή η εμμονή υπάρχει στους Έλληνες αρθρογράφους, χωρίς να καταλαβαίνω τον λόγο, ίσως για να ταυτίζεται η μουσική απευθείας μόνο με το Βυζάντιο που έχουμε στο μυαλό μας?? Για να θεωρείται ενιαία με την-εστω και σημαντική μειονότητα-των Ελληνικων τραγουδιών με άμεσες επιρροές από την ανατολη, και να μην απομονώνεται η δεύτερη…??? Δεν έχω ιδέα. Φυσικά το επιχείρημα είναι πάντα τα ασυγκέραστα συστήματα, που όπως είπαμε δεν στέκει, αφού με πολύ πιο όμοιο ύφος με αυτό της Ελλάδας από ότι εχει η ανατολή, προϋπήρχαν στην Ευρώπη. Και φυσικά αυτό που αρνούνται να αποδεχτούν οι Έλληνες αρθρογράφοι, αναγνωρίζει ακόμα και μουσικολογικά άσχετος κόσμος, στου οποίου τα αφτιά ποτέ δεν θα μπορούσε να ηχήσει «ανατολίτικα» το μεγαλύτερο μέρος των Ελληνικών τραγουδιών, ακόμα και αν είναι ασυγκέραστα.
Αντίθετα, όλοι αναγνωρίζουν το ανατολίτικό ύφος που διακρίνει τους αμανέδες, τα τσιφτετελια κλπ από το μεγαλύτερο μέρος της Ελληνικής μουσικής.

*Νίκο επειδή ανέφερες κάποια τσάμικα, σε ότι αφορά ειδικά τα τσάμικα, πρόκειται για μουσική που όπως λέει και το όνομά της είναι Τσάμικης καταγωγής, επομένως εκεί μιλάμε για εντελώς διαφορετική προέλευση σε σχέση τόσο με την Ευρώπη όσο και για την μέση ανατολή

το δε λεμονάκι μυρωδάτο είναι ματζόρε, συγγενικό όχι με την μεσαιωνική, αλλά με τη σύγχρονη Ευρωπαική.

Α, όχι. Κατʼ αρχήν, τσάμικος είναι ο χορός, όχι το τραγούδι. Δεν έχω δεί κάποια σχετική μελέτη αλλά πράγματι, είναι πολύ πιθανό ο χορός αυτός να πρωτοχορεύτηκε από Τσάμηδες, το πότε περίπου δεν μου είναι, και αυτό, γνωστό, αλλά δεν έχει και τόση σημασία. Για τα τραγούδια, τώρα, που είναι γραμμένα σε μέτρο, ρυθμικό τονισμό και αγωγή για να χορευτούν ως τσάμικα, και εκεί δεν έχω δεί κάποια μελέτη αλλά η αίσθησή μου είναι ότι όλοι οι μουσικοί δρόμοι που απαντώνται στα υπόλοιπα τραγούδια των ελληνόφωνων / αλβανόφωνων, βλαχόφωνων κλπ. περιοχών της Ελλάδας, απαντώνται και στη μουσική των τσάμικων. Τόσο απλά. Τώρα, αν εσύ θεωρείς ότι, με την εξαίρεση του χιτζάζ και των τσάμικων, όλα τα υπόλοιπα ελληνικά δημοτικά τραγούδια (δική μου ερώτηση: και τα κλέφτικα;) προέρχονται από την δυτική Ευρώπη, δικαίωμά σου είναι αλλά και των άλλων δικαίωμα είναι να μην συμμερίζονται αυτή την άποψη.