Κυκλοφορία του «The SOAS Rebetiko Reader»

Επικαιρότητα
1

Αγαπητοί όλοι,

Για όσους ενδιαφέρονται για τέτοια θέματα, έχουμε σπουδαία νέα.

Το «SOAS REBETIKO READER» μόλις έφτασε από το τυπογραφείο. Είναι ένα
υπέροχο έργο.

Το βιβλίο είναι αποτέλεσμα ερευνητικών σεμιναρίων και συνεδρίων διάρκειας
άνω των 20 ετών, τα οποία έχω οργανώσει τόσο στην ετήσια Συνάντηση για το
Ρεμπέτικο στην Ύδρα όσο και στη Σχολή Ανατολικών και Αφρικανικών Σπουδών
[SOAS, Λονδίνο].

Το βιβλίο περιέχει πολλά άρθρα, ορισμένα από κορυφαίους ερευνητές του
πεδίου και άλλα από ερασιτέχνες ερευνητές.

Έχει 320 σελίδες, πολλές έγχρωμες εικόνες και είναι τυπωμένο σε
σκληρόδετη έκδοση. Κοστίζει £35,00.

Αντίτυπα μπορείτε να παραγγείλετε μέσω του (πρώην) Βιβλιοπωλείου του SOAS,
γράφοντας στη διεύθυνση

josephburridgebooks@gmail.com

Σκοπεύουμε να οργανώσουμε δύο παρουσιάσεις του βιβλίου — μία στο Λονδίνο
και μία στο Παρίσι — στα τέλη Οκτωβρίου. Είστε προσκεκλημένοι να
συμμετάσχετε.

*Σημείωση*: Έχουμε επίσης αναρτήσει όλα τα άρθρα σε μια ειδική
ιστοσελίδα, όπου μπορείτε να διαβάσετε και να κατεβάσετε δωρεάν μεμονωμένα
άρθρα.

Ορίστε ο σύνδεσμος:

Με ρεμπετολογικούς χαιρετισμούς,

Ε.

5 «Μου αρέσει»
2

Το είχαμε συζητήσει εδώ:

Βλέπω συμπληρώθηκαν και κάποια λίγα κείμενα που έλειπαν, όπως ο πρόλογος, όπου διαβάζουμε και την εξής αξιοσημείωτη παρατήρηση:

Rebetiko is not a national Greek music (although at a certain point it was more or less nationalised). As is shown in the various chapters of this book, it embodies musical influences from many diverse sources

3

Έχει μετρήσει κανείς, σε 10 σελίδες ελληνικού λεξικού, τι ποσοστό κατά μέσον όρο είναι οι λέξεις που προέρχονται από άλλες γλώσσες; Ή οι λέξεις ελληνικής ρίζας που όμως πρωτοπλάστηκαν σε κάποια ξένη γλώσσα και μετά ήρθαν και στα ελληνικά (π.χ. «τηλέφωνο»);

1 «Μου αρέσει»
4

Πώς το ερμηνεύεις αυτό, ότι είναι ξένη μουσική; Επειδή εγώ το ερμηνεύω ότι δεν είναι “εθνική”, όπως εθνική μουσική ήταν κατα καιρούς ο τσάμικος, ο Καλομοίρης, εμβατήρια τύπου περνάει ο στρατός κλπ.

5

Aναρωτιέμαι αν μπορούμε να μιλάμε και σε τι βαθμό για “εθνική” μουσική μέσα από το πρίσμα της καθαρότητας του γεωγραφικού προσδιορισμού;;. Υπάρχουν μουσικές που είναι “εθνικές”;

6

Παρόλο που η ερώτηση για την προσωπική ερμηνεία δεν απευθύνθηκε σ’ εμένα, διαβάζοντας τον πρόλογο δε βρήκα κάποιο ιδιαίτερο συμφραζόμενο που να βοηθάει να την κατανοήσουμε. Όπως το μετέφερε ο Άνθιμος, έτσι είναι, δεν έχει άλλο. Εκτός ότι η φράση “although at a certain point it was more or less nationalised” ξανααναφέρεται παρόμοια και λίγο πιο πριν:

…the genre has been effectively nationalised – witness the marching rebetiko band in the opening ceremony of the 2004 Athens Olympics.

Άρα, πρέπει να εντρυφήσει κανείς στον ίδιο τον τόμο.

7

Ναι, είναι αλήθεια ότι θα ήθελα εδώ κάτι διαφωτιστικότερο και αναλυτικότερο σε επιχειρηματολογία εκ μέρους του Emery.

Κατά την εντελώς υποκειμενική μου πρόσληψη, πάντως, το ρεμπέτικο συνιστά όχι μόνο greek music αλλά και national greek music. Πώς λέμε “Εθνική Ελλάδος”; Ε, κάτι τέτοιο είναι για μενα το ρεμπέτικο: η Εθνική Ελλάδος των αστικολαϊκών μουσικοποιητικών ιδιωμάτων από όσα έλαβαν χώρα έως σήμερα.

Πέρα από τις κατ’ Emery αναφορές περί “ρεμπέτικης βιομηχανίας”, περί “αποτελεσματικής” -κατά το μάλλον και ήττον- “εθνικοποίησης” της “μη εθνικής ελληνικής μουσικής” που φέρεται να είναι το ρεμπέτικο, συμπλέω απολύτως με τον αείμνηστο Μάρκο Δραγούμη:

(Το ρεμπέτικο) διατηρεί μια ξεχωριστή φυσιογνωμία, τόσο στο ύφος όσο και στη μορφή και το γενικό του χαρακτήρα. Υπάρχει δηλαδή στο ρεμπέτικο μια ισορροπία μορφής και περιεχομένου, μια υποταγή των εκφραστικών στοιχείων σ’ ένα αυστηρά αρχιτεκτονημένο πλάνο, και μια λιτότητα στη διατύπωση, που χαρακτηρίζουν περισσότερο απ’ οτιδήποτε άλλο τον κορμό της καλλιτεχνικής μας δημιουργίας από τα χρόνια της κλασικής αρχαιότητας.

3 «Μου αρέσει»
8

Εδώ να βάλω ένα αστερίσκο: μαζί με τον Καβάφη

9

Το όλο πρόβλημα είναι στην έννοια του έθνους, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και στις χώρες όπου πρώτα εμφανίστηκε, δηλ στη δυτική Ευρώπη. Οταν έφτασε στην Ανατολική Μεσόγειο το έθνος ως συλλογική οργάνωση της κοινωνίας έφερε τεράστια καταστροφή ανθρωπιστική και πολιτιστική. Το ρεμπέτικο αψηφά την έννοια αυτή. Οπότε είτε το λέμε ότκ είναι εθνική μουσική, και το έθνος στα καθ’ ημάς δεν είναι αυτό που λένε οι Αγγλοι και κατάντησαν να μην έχουν κουζίνα, χορούς και μουσικές. Είτε λέμε, πάρτε το έθνος σας και αφήστε μας ήσυχους, εμείς μια χαρά τα βρίσκουμε με τον πολιτισμό μας όπως είναι, κοινός και μπερδεμένος. Το ρεμπέτικο δηλ η λαϊκή μουσική ήταν πριν το έθνος ως τρόπο οργάνωσης της κοινωνίας, θα υπάρχει και μετά.

1 «Μου αρέσει»
10

Αγαπητοί συνάδελφοι της λίστας του Ρεμπέτικου,

Σας γράφω για να μοιραστώ μαζί σας την ακόλουθη πρόσκληση.

Αν θέλετε να εγγραφείτε στη λίστα αλληλογραφίας για αυτή την περιοδεία, γράψτε μου στη διεύθυνση:

ed.emery.soas@gmail.com

Η περιοδεία είναι σχεδιασμένη έτσι ώστε ο κόσμος να μπορεί να συμμετέχει και να αποχωρεί όποτε χρειάζεται.

Οι Τούρκοι συνάδελφοί μας από τον χώρο του ρεμπέτικου θα συμμετάσχουν στην περιοδεία.

Με ρεμπετολογικούς χαιρετισμούς,

Ed

_____________

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ:

Η περιοδεία της Μπάντας Ρεμπέτικο του SOAS στην Κωνσταντινούπολη, τη Σμύρνη, το Αϊβαλί, τη Λέσβο και την Αθήνα

Οι προτεινόμενες ημερομηνίες είναι: 25 Μαΐου έως 4 Ιουνίου 2027 [υπό επιβεβαίωση]

Σας προσκαλούμε να συμμετάσχετε σε ένα πολύ συναρπαστικό εγχείρημα, το οποίο θα πραγματοποιηθεί στα

τέλη Μαΐου του 2027.

Την περασμένη εβδομάδα η Μπάντα Ρεμπέτικο του SOAS πραγματοποίησε μια μουσική περιοδεία στη Σμύρνη και το

Αϊβαλί. Και στα δύο μέρη συναντήσαμε ντόπιους Τούρκους μουσικούς που παίζουν

ρεμπέτικο. Κάναμε καταπληκτικές μουσικές συναντήσεις σε μπαρ και συναυλίες, όπου τραγουδήσαμε ο ένας

τα τραγούδια του άλλου. Βρήκαμε κοινό έδαφος, επειδή το ρεμπέτικο αποτελεί κοινή

μουσική κληρονομιά Ελλήνων και Τούρκων. Είναι ένα είδος που δεν γνωρίζει

σύνορα.

Ως ένδειξη της πολιτιστικής σημασίας αυτού του ταξιδιού, μου είπαν

ότι το σύντομο βίντεο στο Instagram από τη συναυλία μας το περασμένο

Σάββατο στη Σμύρνη έχει αυτή τη στιγμή 125 χιλιάδες προβολές και σχεδόν 4.500 likes.

Με αφορμή αυτό το ταξίδι, σχεδιάζουμε τώρα μια δεύτερη περιοδεία, η οποία θα πραγματοποιηθεί

στα τέλη Μαΐου του 2027. Η περιοδεία θα διαρκέσει περίπου 10 ημέρες.

Οι βασικές λεπτομέρειες παρατίθενται παρακάτω. Θα είναι οργανωμένη με τέτοιο

τρόπο ώστε ο κόσμος να μπορεί να συμμετέχει και να αποχωρεί κατά βούληση, ανάλογα με τον χρόνο

που έχει στη διάθεσή του.

Η πρόσκληση αυτή απευθύνεται σε όλα τα ενδιαφερόμενα άτομα. Αν θα θέλατε

να ενημερώνεστε για τις τελευταίες εξελίξεις, θα χρειαστεί να εγγραφείτε

στη λίστα αλληλογραφίας μας. Για να εγγραφείτε στη λίστα, παρακαλούμε γράψτε στη διεύθυνση:

ed.emery.soas@gmail.com

[Θα πρέπει να προσθέσω ότι δεν υπάρχει ανεξάρτητη χρηματοδότηση για αυτή την περιοδεία. Όλοι

οι συμμετέχοντες θα καλύψουν οι ίδιοι τα έξοδα μετακίνησης και διαμονής τους.]

ΤΟ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ

Η περιοδεία της Μπάντας Ρεμπέτικο θα περιλαμβάνει την Κωνσταντινούπολη / τη Σμύρνη / το Αϊβαλί /

τη Λέσβο και την Αθήνα.

Οι προτεινόμενες ημερομηνίες είναι: 25 Μαΐου έως 4 Ιουνίου 2027 [υπό επιβεβαίωση]

Η περιοδεία είναι ανοιχτή σε όλους τους ενδιαφερόμενους.

1. Ξεκινάμε από την Κωνσταντινούπολη. Δύο διανυκτερεύσεις. Θα δώσουμε μία επίσημη συναυλία. Θα

κάνουμε επίσης μουσικές συναντήσεις σε μπαρ με ντόπιους μουσικούς, καθώς και μια ανεπίσημη απογευματινή

εκδήλωση στην περιοχή των καταστημάτων ναυτιλιακών εφοδίων του Γαλατά / Καρακιόι.

2. Πετάμε στη Σμύρνη. Και πάλι, δύο διανυκτερεύσεις. Θα δώσουμε μία συναυλία με φοιτητές

του μουσικού ωδείου του Πανεπιστημίου του Αιγαίου. Θα περιλαμβάνει μια

απογευματινή σεμιναριακή συνάντηση για να μιλήσουμε για τις κοινές μας μουσικές παραδόσεις. Και μια

μουσική συνάντηση σε παραθαλάσσιο μπαρ στη Σμύρνη.

3. Ταξιδεύουμε κατά μήκος της ακτής προς το Αϊβαλί, όπου θα δώσουμε μια συναυλία στο

υπέροχο θέατρο Fabrika. Και πάλι, μαζί με ντόπιους μουσικούς. Θα αναπτύξουμε

υλικό από το πρόγραμμά μας «Τραγούδια της θάλασσας της Μεσογείου».

4. Ταξιδεύουμε με το πλοίο απέναντι, στο ελληνικό νησί της Λέσβου /

Μυτιλήνης (90 λεπτά). Στο ταξίδι μας θα συμμετάσχουν Τούρκοι

μουσικοί από τη Σμύρνη και το Αϊβαλί.

5. Ταξιδεύουμε στην Αθήνα. Θα οργανώσω ένα διήμερο συνέδριο

με τίτλο «Τραγούδια της φυλακής της Μεσογείου», για να συνεχίσω

τη συνεδριακή εργασία που ξεκινήσαμε στο συμπόσιο Μεσογειακών Μουσικών

Σπουδών του περασμένου μήνα στη Σμύρνη. Στόχος είναι να πραγματοποιηθεί τουλάχιστον μέρος του

συνεδρίου γύρω από τις πρώην φυλακές Ωρωπού, βόρεια της Αθήνας. Υπάρχει

σημαντική μουσική ιστορία στον Ωρωπό. Το συνέδριο θα περιλαμβάνει

μουσικές εκδηλώσεις.

Με λίγα λόγια, ένα εξαιρετικό μουσικό και ακαδημαϊκό ταξίδι.

Αν ενδιαφέρεστε να συμμετάσχετε, θα χαρούμε να επικοινωνήσετε μαζί μας.

Με τις καλύτερες ευχές,

Ed

11

Εφόσον το ρεμπέτικο συνιστά “κοινή ελληνοτουρκική μουσική κληρονομιά”, πώς και το αναγνώρισε (2016) η Unesco ως άυλη ελληνική πολιτιστική κληρονομιά χωρίς να υποβληθεί κάποια ένσταση διαδικαστικά από την άλλη πλευρά;

1 «Μου αρέσει»
12

Άρα και ο Καραγκιόζης μονο Τούρκος;

13

Καλό θα ήταν να παραμείνουμε στο ρεμπέτικο, αλλά φαίνεται πως εξελληνίσαμε πολύ δημιουργικά τον Καραγκιόζη, ώστε να περιληφθεί και αυτός στην άυλη:

Θέατρο_Σκιών_Καραγκιόζης-1-1.pdf (253,4 KB)

Αλλά βλέπω ότι και ο τουρκικός Καραγκιόζης έχει θέση στην Unesco

14

Αυτό εννοούσα. Εφόσων δεν υπηρχε ένσταση διαδικαστικά απο την αλλη πλευρά λοιπόν, η Τουρκιά κατοχυρώνει την τέχνη ως αποκλειστικά Τούρκικη;

Νομίζω όχι.

Αντίστοιχα οι Τούρκοι θα πρέπει να λαβουν οδηγίες της Unesco για να παιξουν μουσική; Νομίζω όχι

15

Θαρρώ πως δεν είναι στην αρμοδιότητα της Unesco να δίνει οδηγίες ποιοι θα παίξουν ποια μουσική…

Η δουλειά της είναι να αξιολογεί το εκάστοτε υποβαλλόμενο τεκμηριωτικό υλικό και να εγγράφει ή όχι την ζητούμενη αύλη πολιτιστική κληρονομιά

1 «Μου αρέσει»
16

Απλά (νομίζω), δηλώνεται ότι στην Τουρκία υπάρχει θέατρο σκιών με το όνομα KARAGÖZ.

17

Εξακολουθω να μην αντιλαμβανομαι το αρχικο σας σχολιο.

Εφόσων η Unesco λεει το ρεμπετικο Ελληνικο, θεωρειτε πως ειναι άτοπο να το ονομαζει καποιος ελληνοτουρκική μουσική κληρονομια;

18

Θα σας έλεγα πως για μένα όντως είναι άτοπο κάποιος να το χαρακτηρίζει κοινή ελληνοτουρκική κληρονομιά.

Έχω την αίσθηση πως δεν το έχουμε εξ αδιαιρέτου…

19

Η Τουρκία δεν προέβαλε αντιρρήσεις διότι δεν πήγαμε να κατοχυρώσουμε τη μουσική που παίζουν στην Τουρκία. Σε επίπεδο διεθνούς δικαίου, κάθε κράτος μπορεί να καταχωρήσει τον πολιτισμό της επικράτειάς του όπως θέλει. Επίσης η καταχώρηση ως ελληνικής μιας μουσικής που την έχουν ίδια στην Τουρκία και στο Λίβανο δεν αποτρέπει τα εκεί κράτη να την καταχωρούν ω; τοπική τους παράδοση.

Δηλ δεν είναι σαν τη φέτο στην ΕΕ, που είναι οικονομική ένωση. Η ΟΥΝΕΣΚΟ έχει άλλο ρόλο.

Επίσης το ότι το ρεμπέτικο κατοχυρώθηκε νομικά ως ελληνικό δεν σημαίνει ότι η μουσική δεν είναι μείξη από άλλες χώρες, δεν μειώνει την ελληνικότητά της ούτε την αξία της. Ισα ίσα την αυξάνει μουσικολογικά και πολιτιστικά.

20

Κι όμως είναι εξ αδιαρέτου και όχι μόνο με τους Τούρκους. Και είναι τελείως άτοπο να το αρνούμαστε διότι είναι σαφές ακόμη και στον πιο αδαή ότι αυτή η μουσική είναι κοινή, ειδικά μάλιστα που μεγάλο μέρος της όντως το εξέλιξαν άνθρωποι που ήρθαν απο΄την Τουρκία. Δηλ ως απόγονος προσφύγων δεν θα δεχόμουν ποτέ να μου σβήσουν το ότι μέρος του πολιτισμού μου είναι από Τουρκία. Αν δεν αρέσει στους παλιοελλαδίτες, τι να κάνουμε, ας αποφεύγαμε τη μικρασιατική καταστροφή να μην είχαμε αυτό το μπέρδεμα τώρα.