Το "παλαιό" οριζόντιο κράτημα του μπουζουκιού

Θέσεις & αντιθέσεις
21

Καλησπέρα στο φόρουμ!

Εξαιρετικό θέμα, το περίμενα καιρό!

Για εμένα, πιο ενδιαφέρον από το οριζόντιο ή όχι μπουζούκι, είναι το αν το μπουζούκι στέκεται στο δεξί πόδι ή αν κάθεται στη μέση και στηρίζεται από το αριστερό πόδι (μιλάω για δεξιόχειρες βέβαια).

Σαν παραδείγματα από παλιούς παίχτες έχουμε βέβαια τον Τσιτσάνη και τον Παπαϊωάννου.

Από σύγχρονους έρχονται στο μυαλό ο Σκούτας, ο Στέλιος ο Παπαδόπουλος που ανέφερε και ο @icetelli , ο Τάσος ο Γιαννούσης.

Πάντα αναρωτιόμουν γιατί δεν ειναι πιο δημοφιλές κράτημα, παρόλο που το σχήμα του σκάφους προσφέρεται για αυτό και γενικά σε παλιές φωτογραφίες βλέπουμε οτι ήταν πιο συνηθισμένο.

Δεν νομίζω ότι είναι για λόγους δεξιοτεχνίας, καθώς έχω δει αρκετές φωτογραφίες του Μπέμπη να παίζει έτσι!

542465_341810469220624_305961064_n
542465_341810469220624_305961064_n907×603 188 KB

2 «Μου αρέσει»
22

Το ζήτημα του ποδιού στήριξης το έχω ξαναακούσει και δει από τον Γιάννη Παπαβασιλείου, ο οποίος συχνά αναφέρει ότι το στήριγμα άμεσα στα δύο πόδια ενδείκνυται για πιο άνετο και ξεκούραστο παίξιμο. Βέβαια, δεδομένου του ότι αμφότεροι Παπαβασιλείου και Παπαϊωάννου είναι αρκετά ψηλοί, ίσως να μην τους εμποδίζει στο παίξιμο το να είναι το μανίκι πιο απομακρυσμένο λόγω της τοποθέτησης ανάμεσα στα δύο πόδια (και μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα ότι το κράτημα αυτό δεν εμποδίζει τον Παπαβασιλείου από το να παίζει παπάδες!). Σημαντικό είναι βέβαια να επισημάνουμε ότι τόσο ο Παπαβασιλείου, αλλά και ο Σκούτας, κρατάνε το μπράτσο με κλίση προς τα πάνω, σε αντίθεση με παλαιότερους παίκτες.

“Άλλο ένα θέμα είναι η θέση του μπουζουκιού, που θα το βάλεις, που δεν το εξέτασε ούτε ο Θέμης Παπαβασιλείου παρόλο που τον παραδέχομαι τον Θέμη με τα μπούνια, πως να σου πω… (σ.σ. Θέμης Παπαβασιλείου, δάσκαλος μπουζουκιού, απλή συνωνυμία). Έχει βγάλει πένες βαρβάτες. Η θέση του μπουζουκιού, πως δηλαδή το κρατάς. Τους έχω ανακαλύψει είναι πέντε. Ο Μπέμπης, ο Παπαϊωάννου, ο Καλφόπουλος, ο Καραπατάκης και ο Χατζηχρήστος. Εδώ στη μέση ακριβώς όπως την κιθάρα, στη μέση (σ.σ. δείχνει τη θέση). Για δες εδώ (σ.σ. δείχνει πλάγια), εδώ πιάνεσαι ενώ στη μέση δεν πιάνεσαι. Γιατί είναι ξεκούραστη θέση κοίτα τη διαφορά. Η πένα μπορεί να παίζει δέκα ώρες χωρίς να κουραστείς. Παρακολούθησε το παίξιμο του Μπέμπη, που έχει κλασική παιδεία, εδώ στην κοιλιά ακουμπάει το όργανο. Ισιώνει η πλάτη και ακουμπάς πίσω, ενώ στην άλλη στάση δεν ακουμπάς πίσω, κατάλαβες;”

2 «Μου αρέσει»
23

Ευχαριστώ πολύ για το άρθρο!

Είχα προσέξει και γω οτι ο Βλάχος στα πιο πολλά από τα βίντεο της τελευταίας 10ετίας παίζει στη μέση, ενώ σε παλιότερα τον βλέπεις με φουλ ψηλό υποπόδιο να το κρατάει στα δεξιά. Αλλά δεν ήξερα ότι το διαδίδει σαν σωστό κράτημα!

Εγώ πιστεύω οτι σε ενα βαθμό ειναι και θέμα στυλιστικό το ότι δεν βλέπεις πολλούς παίχτες να παίζουν έτσι. Όπως στην τζαζ και στη ροκ μουσική δεν συνηθίζεται η κιθάρα ανάμεσα στα πόδια, γιατί αυτή η θέση ειναι συνυφασμένη με την κλασσική μουσική. Έτσι και στο μπουζούκι για κάποιο λόγο ίσως έχει επικρατήσει η εικόνα με το μπουζούκι στη δεξιά πλευρά. Ίσως λόγω της εικόνας του ανατολίτη σαζίστα vs του δυτικού κλασσικού κιθαρίστα. Εικασίες…

Σε τελική ανάλυση πώς βολεύεται ο καθένας εξαρτάται από τις αναλογίες του σώματός του.

1 «Μου αρέσει»
24

Δεν έχω παρατηρήσει πώς κρατάνε συνήθως το σάζι οι σαζίστες, θυμάμαι όμως πώς είχα διδαχτεί να το κρατάω όταν έκανα μάθημα (από δάσκαλο που ήταν κι εκείνος από δάσκαλο κ.ο.κ. καταλήγοντας στους δασκάλους από Τουρκία, όπου το πράγμα είναι συστηματικό κι έχει μπει στα ωδεία): γωνία 45 μοιρών, το ηχείο δεξιά από το δεξί πόδι, και να το στηρίζω με το μπράτσο του δεξιού χεριού (της πένας), ώστε το αριστερό να μη χρειάζεται να το στηρίζει, απλώς ν’ ανεβοκατεβαίνει την ταστιέρα.

Η γενική εικόνα, κυρίως δηλαδή η κλίση 45 μοιρών, είναι άκρες-μέσες παρόμοια με του κλασικού κιθαρίστα.

25

Αναφερόμουν στο αν το ηχείο κάθεται ανάμεσα στα πόδια και οχι στην κλίση του μάνικου, ως τη βασική διαφορά.

26

16:28! Εδώ φαίνεται ξεκάθαρα το κράτημα σε δράση. Και, ως απάντηση στη θέση “είναι playback”, εγώ αναρωτιέμαι: ακόμη και έτσι, υπάρχει περίπτωση να κρατήσει ο Παπαϊωάννου το μπουζούκι με διαφορετικό τρόπο απ’ ότι εάν ήταν όντως ζωντανή εμφάνιση; Συν τοις άλλοις, παρατηρούμε τον μπουζουξή στα δεξιά να το κρατάει με μια, συνηθέστερη για τις μετέπειτα εποχές, άνωθεν κλίση.

Το συμπέρσμά μου είναι το εξής: Οι περιπτώσεις που εξετάστηκαν σχετικά με το “οριζόντιο” κράτημα, αφορούσαν:

- Υψηλούς σε ύψος ανθρώπους. Π.χ., Παπαϊωάννου, Τσιτσάνης, Παπαβασιλείου

- Στην περίπτωση που δε γίνεται λόγος για το ύψος, θεωρώ ότι απλώς έτσι βολεύει κάποιους παίκτες ως θέμα συνήθειας (π.χ. Στουραΐτης), χωρίς αυτό να μαρτυρά κάποια περισσότερη άνεση στο παίξιμο. Τουναντίον, άμα παρατηρήσει κανείς και σε άλλα όργανα με (σχετικά) μακρύ λαιμό, όπως το παραδοσιακό μας λαούτο, θα παρατηρήσει ότι παλαιότερα κρατιόταν με διαφορετικό τρόπο, ενώ η σύγχρονη προσέγγιση δείχνει ένα κράτημα παρεμφερές με αυτό του μεγάλου Χρήστου Ζώτου. Όργανα όπως το ούτι, λόγω του μεγάλου σκάφους και μικρού λαιμού, εξυπηρετούνται με την κάτωθεν κλίση του οργάνου.

- Ίσως και να αποτελούσε παλαιότερη τάση, δηλαδή απλώς μέσω μίμησης οι παλαιότεροι παίκτες να κρατούσαν το μπουζούκι (και!) έτσι. Όσο παλαιότερες είναι οι φωτογραφίες, τόσο πιο συχνά εμφανίζεται αυτό το κράτημα. Τονίζω σε αυτό το σημείο το μεγάλο αντι-παράδειγμα του Μάρκου, ο οποίος κρατάει το όργανο με άνωθεν κλίση.

Εν κατακλείδι… μπορεί κανείς να θεωρήσει ότι αυτή η άτυπη μικρή “έρευνα - εξερεύνηση” μέσω του νήματος αυτού δεν αποτελεί παρά μια πεποίθηση ορμώμενη από τη φαντασία μου και τη γενικότερη αγάπη μου για το μπουζούκι. Παρ’ ολ’ αυτά, ακόμη δε θεωρώ τυχαίο σαν φαινόμενο αυτό το κράτημα, εάν και ο ίδιος βολεύομαι παραπάνω και πιστεύω ότι είναι πολύ πιο άνετο να στηριχθεί το όργανο στο δεξί πόδι (εάν η πένα βρίσκεται στο δεξί χέρι), φέρνοντας έτσι την ταστιέρα πιο κοντά στο κέντρο του σώματός ώστε το χέρι που πατάει τα τάστα να διανύει μικρότερες αποστάσεις.

ΥΓ: Η κουβέντα αποκτά άλλη διάσταση συνωμοσιολογίας εάν κανείς αναρωτηθεί σχετικά με την κλίση του σκάφους (με λίγα λόγια, πόσο “πάνω” κοιτάζει το καπάκι), έπειτα την κλίση της πένας, κλπ… θεωρώ ότι είναι ζητήματα που σε άλλα όργανα έχουν διερευνηθεί σε μεγάλο βαθμό προκειμένου να καταλήξουν σε πορίσματα που βελτιστοποιούν την τεχνική, αλλά και καθιστούν το παίξιμο πιο άνετο, ίσως το σημαντικότερο απ’ όλα τα παραπάνω ζητήματα.

1 «Μου αρέσει»
27

Ενδιαφερουσα τοποθέτηση. Θα τολμήσω να πω ότι επειδή το μπουζούκι τότε δεν είχε κάποιου τύπου εκμάθηση με δεδομένη τη στάση του σώματος, την τεχνική της πένας και κάποια άλλα πράγματα που είναι κάπως στανταρισμενα, ο καθένας βάσει σώματος και βολεματος το κρατούσε όπως ήθελε και λίγο πολύ είχε και τη δική του τεχνική. Το ενδιαφέρον σκέλος της απάντησης σου νομίζω βρίσκεται στα της κλίσης του μπουζουκιού με την πένα κλπ κλπ. Τελείως κάθετα το όργανο να βλέπω μόνο τους οδηγούς στα πλάγια του μανίκου, δεν είναι μια στάση με την οποία μπορώ να κάνω πολλές τεχνικές πένας προσωπικά, καθότι χάνεις την στήριξη από το καπάκι και σε ωθεί στο να παίξεις καθαρά καρπικο παίξιμο, που το θεωρώ σημαντικό στην ταχύτητα, αλλά όχι στον ήχο. Με μια ελαφρά ή και γερή κάποιες φορές κλίση προς τα μένα, έχω περιθώριο να παίξω πιο δαχτυλικα στο μπουζούκι σε συνδυασμό με καρπό πάντα, για να βγάλω χρώματα με την πένα. Έχει σημασία όντως

28

Ούούού!!! 1.000% ναι. Για τον οποιονδήποτε Παπαϊωάννου…

1 «Μου αρέσει»
29

Συγκεκριμένα για τον Παπαϊωάννου, δεν τον έχω δει να παίζει αλλιώς! Είτε σε βίντεο, είτε σε φωτογραφίες. Οπότε θεωρώ ότι θα ήταν πολύ περίεργο να σκεφτόταν ο ίδιος “ας αλλάξω τον τρόπο που παίζω” κάθε φορά που εμφανιζόταν φακός. Ας θυμηθούμε τη φωτογραφία του Παπαϊωάννου πάνω στα πιάτα, είναι βέβαιο ότι πρόκειται για ζωντανό στιγμιότυπο!

Όσο για τους υπόλοιπους παίκτες… οι απόψεις διίστανται, άμα κάνεις ανατρέξει σε ζωντανά βίντεο, όπως για παράδειγμα τα βίντεο που έχω αναρτήσει παραπάνω με τον Στουραΐτη να μην παίζει πλέιμπακ, αλλά κανονικά σε μαγαζί.

30

Ζωντανότατο βεβαίως, αλλά θα ήθελα τη φωτογραφία αυτή (ή τις, γιατί αποκλείεται να τραβήχτηκε μόνο μία…) να τις έβγαζα απ’ το μυαλό μου, ιδιαίτερα εκείνες όπου «παίζει» με το μπαγλαμαδάκι πίσω απ’ την πλάτη, «χορεύοντας» πάνω στο βουναλάκι των σπασμένων πιάτων. Δεν νοιώθω και ιδιαίτερα υπερήφανος για τη μουσική μας κουλτούρα, βλέποντας αυτές τις επιδείξεις…

1 «Μου αρέσει»
31

Τα γουστάρω στον Παπαϊωάννου, ως ασχημο γόη. Ο πελμοντο του μπουζουκιού. Πολύ άρχοντας.. τα πιάτα τι να λέμε, όπως τα λες..

1 «Μου αρέσει»
32

καλο !
και παλι καλο! και ξανά καλό (το τάισα το σύστημα..?)

1 «Μου αρέσει»
33

Σκέφτομαι ότι το οριζόντιο παίξιμο είναι μάλλον αυτό που θα κάνει αυθόρμητα ένας αυτοδίδακτος, και ο Μάρκος, που ήτανε λιγάκι ψαρωμένος απέναντι στη “σοβαρή” μουσική μπορεί να επηρεάστηκε από το μαέστρο Περιστέρη, μπορεί να είχανε κάνει και καμιά συζήτηση περί τεχνικής.

34

Μα ο Παπαιωάννου δεν ήταν η μοναδική περίπτωση ιδιαιτερότητας πιθανά στο κράτημα του μπουζουκιού. Και ο Τσιτσάνης ακουμπούσε το δάκτυλο στο καπάκι. Το θέμα είναι ότι με οποιαδήποτε ιδιαιτερότητα κατάφεραν και έβγαζαν τον προσωπικό τους ήχο. Με αυτό θέλω να πω ότι συμφωνώ με αυτό που λέει ο Ανεστάκος.

“ότι επειδή το μπουζούκι τότε δεν είχε κάποιου τύπου εκμάθηση με δεδομένη τη στάση του σώματος, την τεχνική της πένας και κάποια άλλα πράγματα που είναι κάπως στανταρισμενα, ο καθένας βάσει σώματος και βολεματος το κρατούσε όπως ήθελε και λίγο πολύ είχε και τη δική του τεχνική.”

Σήμερα τα πράγματα είναι διαφορετικά. Η τεχνική έχει προχωρήσει τόσο πολύ που φτάσαμε στο σημείο να έχουμε μπουζουξήδες χαμαιλέοντες. Μπορούν να μιμηθούν τον ήχο οποιουδήποτε παλιού μπουζουξή - συνθέτη. Και παράλληλα μπορούν να δείξουν και προσωπικό ήχο.

1 «Μου αρέσει»
35

Το είχα χάσει αυτό το θέμα, δεν το είχα δει περυσι που συζητήθηκε, πολύ ενδιαφέρον και είχα κι εγώ τον ίδιο ακριβώς προβληματισμό με τον Τζίμη.

Το γνωστό, πλέον, βίντεο απο το ντοκιμαντερ της γαλλικής τηλεόρασης(αν θυμάμαι καλά), στο οποίο ο Μάρκος κι ο Τσιτσάνης παίζουν ολοζώντανα και μόνοι τους, στα μεγάλα τους βέβαια.
https://www.youtube.com/watch?v=KzPP-RDxK2I&list=RDKzPP-RDxK2I&start_radio=1

1 «Μου αρέσει»