Αμφιβολία για το ότι ο “τουφατζής” προέρχεται από το «τούφα» με τη γνωστή, καταγεγραμμένη, έννοια πώς μπορεί να υπάρξει;
Με απλή αναζήτηση, διαπιστώνεται πως έχει καταγραφεί και σε ιστότοπους που ασχολούνται με την αργκό, π.χ. το Slang όπως και στο Γλωσσάρι του rebetiko sealabs.
Μπορούμε να τους καταλογίσουμε μειωμένη αξιοπιστία;
Οιοσδήποτε σύγχρονος ιστότοπος και οιοδήποτε γλωσσάρι/λεξικό της “πιάτσας” είναι ελεγχόμενης αξιοπιστίας, δεδομένης της αντιγραφής που πέφτει στο διαδίκτυο: ο ένας αντιγράφει τα λάθη του άλλου. Τα παραδειγματα πολλά…
Το συγχρονικό τεκμηριωτικό υλικό είναι ο μόνος αψευδής μπούσουλας. Κι έφερα άφθονο από δαύτο.
Ακόμα πάντως αναμένω να δω το αντίστοιχο συγχρονικό τεκμηριωτικό υλικό για την εξίσωση τουφατζής=φυλακόβιος
Είδαμε ότι το τραγούδι ως ζευγαράκι το έχει το πράμα (“τουφατζής και κασαδόρος”), έτσι ακριβώς και το παράθεμα του 1927: πρόκειται για δεξιότητες, για “αντικείμενα εργασίας”, στα οποία ο Νικοκλάκιας είναι μαγκιόρος.
Επαναλαμβανόμαστε εδώ και μερικά μηνύματα.
Δεν τα αμφισβήτησε κανείς αυτά.
Το ξανάπαμε κι αυτό.
Μα προφανώς είναι εικασία. Μια εύλογη εικασία. Και πιστεύω κι εγώ ότι πρέπει να μπει, γιατί δεν είναι δεδομένο ότι ο αναγνώστης ξέρει τη λέξη τούφα ώστε να εικάσει κι από μόνος του, ούτε ότι θα διαβάσει και τα διπλανά λήμματα όταν ψάχνει το συγκεκριμένο.
Σου μοιάζει για εικασία το λήμμα ως έχει στο Γλωσσάρι;;;
Αλλά ας μην επαναλαμβάνομαι
Είχα θεωρήσει ότι μιλάμε για το τι προτείνεται ως αλλαγή.
Ας παραθέσω και μια πτυχιακή εργασία: https://olympias.lib.uoi.gr/jspui/bitstream/123456789/37656/1/%CE%A0%CE%99%CE%A0%CE%97%20%CE%91%CE%9D%CE%91%CE%A3%CE%A4%CE%91%CE%A3%CE%99%CE%91%20-%20%CE%A4%CE%9C%CE%A3_2023.pdf
με θέμα: «Η υφολογία του δημιουργού Βαγγέλη Παπάζογλου»,
όπου στη σελ. 101 γίνεται αναφορά στο συγκεκριμένο τραγούδι.
Αντιγράφω το σχετικό απόσπασμα:
«..όπως μαθαίνουμε πριν μπλέξει με την ηρωίνη ο Νικοκλάκιας ήταν ικανός για μεγαλύτερες απάτες («κασσαδόρος») και μπαινόβγαινε στη φυλακή («τουφατζής»)…»
Αναφέρεται δε πως πηγή για τη διευκρίνιση των στίχων είναι ο Κουνάδης και παραπέμπει στο τέλος της εργασίας σε απομαγνητοφωνημένα αποσπάσματα από συνεντεύξεις του με την Αγγέλα, τον Περπινιάδη κ.λπ.
Κάτι τελευταίο, επ’ αυτού.
Παίρνοντας ως δεδομένο (και διασταυρωμένο από αναμφισβήτητες πηγές) ότι «τούφα» = φυλακή, λογικό είναι να ερμηνεύσουμε το παράγωγό του «τουφατζής» ως τον τρόφιμο των φυλακών, όπως διαπιστώνουμε να γίνεται σε όλες ανεξαιρέτως τις ιστοσελίδες, εργασίες κ.λπ., συμπεριλαμβανομένου και του φόρουμ μας. Δεν βλέπω το λόγο να πρωτοτυπήσουμε εμείς, εκ των υστέρων.
Αν αποδώσουμε στον «τουφατζή» μόνο την ιδιότητα του λωποδύτη / ληστή [μόνο και μόνο επειδή κάποιοι χρονογράφοι / αρθρογράφοι το ανέφεραν οι οποίοι πιθανότατα αγνοούσαν τι είναι η «τούφα»], οι συλληφθέντες για άλλα αδικήματα: τζόγο, φόνους, εκβιασμούς, τυχερά παίγνια, ναρκωτικά κ.λπ. δεν συγκαταλέγονται στους τουφατζήδες; Δεν θα καταλήξουν επίσης στην τούφα;
[Ανάλογο παράδειγμα: ο καφετζής ο οποίος παράγει και σερβίρει καφέδες. Σκεφτείτε ένα αρθρογράφος να έγραφε πως - εφόσον ο γνωστότατος Γ. Μ. είχε τον καφενέ του ως προκάλυμμα και στα ενδότερα προσέφερε αφράτους ναργιλέδες - καφετζής είναι ο τεκετζής… Γλιτώσαμε σ’ αυτή την περίπτωση αυτή τη βιαστική εξίσωση, γιατί είναι ευρύτερα γνωστή η περίπτωση του καφετζή. Ευτυχώς!]
Θεωρώ πως δεν πρέπει να το ψειρίσουμε και άλλο και κατανοώ την κούραση από την επιμονή σ’ αυτό το λήμμα - εγώ τουλάχιστον δεν θα συνεχίσω.
Συμφωνώ. Είναι λογικό. Η απουσία τεκμηρίωσης δε σημαίνει ότι δεν λεγόταν.
Απλώς δεν έχουμε χειροπιαστή τεκμηρίωση ότι όντως λεγόταν. Αλλά καθώς το τι δεν λέγεται (ή δεν υπάρχει) δεν είναι δυνατόν να αποδειχθεί με τεκμήρια, το προσεγγίζουμε συλογιστικά. Συλλογιστικά λοιπόν φαντάζει πιθανό να λεγόταν «τουφατζής»=φυλακόβιος.
Εδώ δε συμφωνώ. Η περίπτωση όπου ένας άνθρωπος έχει διπλή ιδιότητα (καφετζής και κρυφοτεκετζής), και δημιουργείται σύγχυση ανάμεσα στις ιδιότητες και τις λέξεις που τις περιγράφουν (ότι «καφετζής» σημαίνει και κρυφοτεκετζής), δεν είναι ίδια με αυτήν του τουφατζή.
Αυτό, ξαναπές το Ελένη μου! Αμάν πια, έχουμε ουσιαστικά λυσσάξει να ψάχνουμε παλαιά κείμενα με λέξεις ή εκφράσεις συγκεκριμένες, προς επίρρωσιν των όποιων ισχυρισμών μας ή προς αντίκρουσιν των ισχυρισμών των όποιων άλλων για οτιδήποτε, αγνοώντας ότι οι συντάξαντες αυτά τα κείμενα δεν είχαν την παραμικρή ιδέα για το πώς ήταν φτιαγμένος ο κόσμος των ανθρώπων του περιθωρίου της εποχής, ή τί ιδίωμα χρησιμοποιούσε ή πιάτσα που αποπειρώνταν να περιγράψουν, άρα και ιδέαν για το τί ακριβώς σήμαινε η κάθε λέξη / έκφραση που χρησιμοποιούσαν. Απλά το μακρύ τους ή το κοντό τους έγραφαν, να εντυπωσιάσουν το κοινό τους.
Για να κλείσω κι εγώ: κατόπιν των στοιχείων που έφερα, το λήμμα πρέπει να αναδιαμορφωθεί αναλόγως
Ε…η έρευνα, και ιδίως η ρεμπετολογική, έχει βασικό προαπαιτούμενο την αναδίφηση σε συγχρονικό τεκμηριωτικό υλικό
Πρόκειται για “λύσσα” με την καλή, τη δημιουργική έννοια…μην αγχώνεσαι 
ΥΓ. Α, ρε Χατζηπανταζή…μας πήρες στο λαιμό σου 
Χμμμμ εγώ πάντως ευγνωμονώ τους έχοντας “λύσσα” ερευνητάς γιατί μας παραθέτουν τόσους αθησαύρητους θησαυρούς και κείμενα σπάνια και δυσεύρετα τα οποία ποτέ δεν θα μπορούσα να βρω και να διαβάσω.
Υπάρχει δε τόση ενδιαφέρουσα φρασεολογία και λεξολογία σε αυτά τα κείμενα, τα άρθρα και τις παραθέσεις της εποχής που εύχομαι να είχα κι εγώ λίγη τέτοια “λύσσα”!
Μακάρι να μη σταματήσουν αυτήν την “λυσσασμένη” έρευνα όσοι μπορούν και συνεχίζουν έτσι!
Μήν ανησυχείς Άνθιμε, δεν αγχώνομαι! Αυτό που επικρίνω στο #29 μου είναι ο τρόπος με τον οποίο δούλευαν οι «δημοσιογράφοι» της εποχής, πολύ πριν υπάρξει ρεμπετολογική έρευνα. Αλλά και η Ελένη, σε εκείνη την εποχή αναφερόταν με τη δική της δημοσίευση. Ήταν άγνωστο πράγμα η ρεμπετολογική έρευνα τότε…
Ε ναι, η σημερινή έρευνα καλείται να αξιολογήσει (αφού τις εντοπίσει) τις τότε πηγές.
Α, “λυσσόδηκτη” κι εσύ;
Πρόσεξε μη σε μαλώσουμε εδώ που ήρθες
Μακριά από παλαιά κείμενα και από ανίδεους δημοσιογράφους…δεν πήρες το μήνυμα; (ε, κι αν κάνανε και του κόσμου τα ρεπορτάζ, ε…αν συμβουλεύονταν και αστυνομικούς αλλά και παραβατικούς της εποχής…ε. τι κι αν μπαινόβγαιναν στους τεκέδες και στα περιθωριακά στέκια…και μας έδωσαν μυριάδες πληροφορίες, που βέβαια δεν πρέπει να τις καταπίνουμε αμάσητες…ε…μ’ αυτά θα ασχολείται η ρεμπετολογική έρευνα; Θεός φυλάξοι )
Αυτό που επικρίνεις είναι αυτόδηλο και scripta manent…εξ ού και η “ανησυχία” μου
Όλοι τους, χωρίς εξαιρέσεις! Ε, Άνθιμε;
Ας μη ματαιολογούμε περαιτέρω…
Εσύ ειδικά δεν κινδυνεύεις από τους εντυπωσιοθήρες και ανεύθυνους “δημοσιογράφους” της εποχής…εξ ού και το “μην αγχώνεσαι”
Η (έμμεση) κριτική στα γραφόμενα οποιουδήποτε εδώ μέσα, δεν είναι ματαιολογία, χρήσιμη μπορεί να είναι (αμφοτέροθεν; Ίδωμεν…).
(τα περί αγχώσεως, θα τα χειριστώ μόνος μου…)
Επειδή δεν υπάρχει παρπομπή σε τραγούδι, ας προστεθεί στο λήμμα «τούφα» και το :
«Μας κυνηγούν τον αργιλέ», 1935, των Μάθεση / Μπαρούση με τη Ρόζα.
«…μάγκα μου, το’ χει η μοίρα σου
έτσι για να τραβιέσαι
για τέτοια μικροπράγματα
στην τούφα να πετιέσαι…»
Όσο για το λήμμα «τουφατζής».
Παρατηρούμε ότι γίνεται με σεβασμό η αναφορά στο παρελθόν του ήρωα (:Νικοκλάκια), στο επίμαχο τραγούδι, με ιδιαίτερη μνεία στις ιδιότητές του: μαγκιόρος (:μάγκας), τουφατζής (:φυλακόβιος) και κασσαδόρος (:άνοιγε χρηματοκιβώτια) - - σε αντιδιαστολή με το παρόν του (:κοχλαράκιας).
Δείχνει αυτή η αναφορά το σεβασμό που τους διακατείχε προς τους φυλακόβιους και τους κλέφτες.
Ο μάγκας φυλακόβιος που έκανε διαρρήξεις είχε αξία στο χώρο αυτό, σε αντιδιαστολή με τους πρεζάκηδες τους οποίους απαξίωναν και απέκλειαν από τον κοινωνικό τους περίγυρο, γεγονός που γίνεται αντιληπτό σε όλα τα τραγούδια.
Απ’ ό,τι φαίνεται, αυτό ίσχυε γενικώς, με εξαίρεση ίσως μοναδική, την περίπτωση του Δελιά, τον οποίο αντιμετώπιζαν με συμπάθεια, ίσως επειδή το Ανεστάκι ήταν «δικό τους παιδί».