Βιολιστής.
Γνωστός από το “κονδυλιές Κολογερίδη”.
Ασχολήθηκε με τις ευρωπαϊκές καντάδες και την Κρητική Μουσική επίσης.
…το Μεγάλο Κάστρο των δεκαετιών 1910, 1920 και 1930 άκμασαν οι δημόσιες καντάδες και οι ιδιωτικές ερωτικές καντάδες.
Οι πρωταγωνιστές ήταν πολλοί νέοι Καστρινοί της καλής κοινωνίας κι ένας απ’ αυτούς ήταν και ο ευρωπαίος κοσμοπολίτης, φωτογράφος και βιολιστής Στρατής Καλογερίδης…
Όχι μόνο.
Ο Καλογερίδης είναι ο πατέρας της σημερινής μουσικής της Ανατολικής Κρήτης.
Όντας βιολονίστας κλασικής παιδείας, συνέλεξε και κατέγραψε οργανικές μελωδίες από την Ανατολική Κρήτη, τις χτένισε (συγκεκριμένες κοντυλιές [θέματα] σε συγκεκριμένη σειρά), τους έβαλε μια απλή εναρμόνιση και τις παρουσίασε σ’ ένα κοινό ευρύτερο από το αρχικό τους, δηλαδή και στην αστική κοινωνία, σε μορφή όχι μόνο παρτιτούρας αλλά και ηχογράφησης. Έγραψε καμιά δεκαριά δίσκους 78 στροφών, όπου παίζει ο ίδιος με συνοδεία πιάνου και σε κάποια και δεύτερου βιολιού. Φυσικά, έπαιζε όπως παίζει ένας κλασικός βιολονίστας που δεν προσπαθεί να μιμηθεί τον χωριάτη βιολάτορα παρά απλώς παρουσιάζει τη δική του ανάγνωση του λαϊκού ρεπερτορίου, υπό τύπον, περίπου, εθνικής σχολής.
Έκτοτε, όλοι οι βιολατόροι της Ανατολικής Κρήτης ακολουθούν την αισθητική που εισήγαγε ο Καλογερίδης, παίζοντας ένα «ευγενικό» βιολί, που δεν έχει καμία απολύτως σχέση με την αγριάδα που είχαν (στους ίδιους σκοπούς!) οι παλιοί λυράρηδες των ίδιων περιοχών, ή (στους δικούς τους σκοπούς) τα χανιώτικα βιολιά μέχρι και σήμερα. Δηλαδή όλοι οι βιολατόροι της Ανατολιής Κρήτης παίζουν Καλογερίδη, με πλήρη συναίσθηση του γεγονότος. Από παλιότερα ανατολικοκρητικά βιολιά, που να διατηρούσαν την προ Καλογερίδη αισθητική, δεν μπορώ να θυμηθώ αν έχω ακούσει ηχογραφήσεις, ούτε αν υπάρχουν ολωσδιόλου.
Πρέπει να είναι μοναδική περίπτωση λόγιου μουσικού που, μπαίνοντας στον χώρο της παραδοσιακής μουσικής, να της άσκησε τόσο καταλυτική επίδραση.
Υ.Γ. Το βιβλίο το διάβασα μόλις βγήκε (2018), αλλά πλέον δεν το θυμάμαι. Σε παρεμφερή θεματολογία ο Αλυγιζάκης έχει γράψει κι αρκετά άλλα.
Καλογερίδης λάιβ από ραδιοφωνική εκπομπή:
Έχω την εντύπωση ότι κάποια από τα κομμάτια που ακούγονται δεν τα είχε ηχογραφήσει σε δίσκο.
Στο 3:30 ο σκοπός του «Ερωτόκριτου Ανατολικής Κρήτης». Συγκρίνουμε με μια πιο παλαιινού ύφους απόδοση του ίδιου σκοπού:
(Ο Γαρυφαλλάκης ήταν κοντοχωριανός του Καλογερίδη, από ένα χωριό της Στείας ο ένας, από την ίδια τη Στεία ο άλλος)
Επίσης να συμπληρωσω κι εγω με λιγο υλικο παλαιινου σητειακου/μεραμπελιώτικου παιξίματος, απο χωριατικες παρεες, για οσους ενδιαφέρονται να εμβαθύνουν στην κοντυλιά σαν μουσικό είδος. Θα παρατηρησετε ενα “κουβαρι” απο γυρισματα που ισως εχετε ακουσει απο τον καλογεριδη η τον αβυσσινο, αλλα και ενα πιο χωριατικο παιξιμο, καθολου τεχνικο ουτε με πολλα στολιδια.
Υπέροχες ηχογραφήσεις, ευχαριστούμε!
Ειδικά για την τρίτη να σημειώσω ότι προέρχεται από έναν δίσκο διαμάντι, που θα μπορούσε όμως να είναι ακόμη καλύτερος αν είχε κρατήσει μόνο τις αρχικές ηχογραφήσεις με τα λυροντάουλα. Για λόγους «ομορφιάς» όμως προστέθηκαν σε δεύτερο χρόνο κι άλλα όργανα.
Με τον Καλογερίδη έγινε η θάλασσα γιαούρτι. Πιάνω μία μία τις ηχογραφήσεις, τις μαθαίνω, και να τες οι σειρές. Μετά, άμα θέλω, προσθέτω και καμιά κοντυλιά ακόμη, παρόμοιου ύφους, που δεν την είχε ο Καλογερίδης, κι έτσι δεν είμαι αντιγραφέας, κρατάω άμα λάχει και τη ζωντανή, ρευστή μορφή των παραδοσιακών σκοπών.
Το να έχεις ακούσει σ’ όλη σου τη ζωή μόνο τα «κουβάρια» μέχρι να μάθεις να τα παίζεις κι εσύ «κουβαριαστά», είναι απείρως πιο απαιτητικό. Όποιος όμως το καταφέρει, και καταφέρει να βρει και παρέα που ξέρει ν’ ακούσει έτσι, πιστεύω ότι θα τους προσφέρει κάτι που ο Καλογερίδης και η σχολή του δεν το 'χουν να το προσφέρουν.
Δεν απαξιώνω φυσικά τον Καλογερίδη: δεν είμαι πιο έξυπνος από τόσους Αβυσσινούς, Μπαριταντωνάκηδες κλπ. που ακολούθησαν τον δικό του δρόμο και τον προχώρησαν παραπέρα. Απλώς θλίβομαι που ο «άλλος» δρόμος εγκαταλείπεται.
Σε μορφή παρτιτούρας κυκλοφορούσαν και άλλες για διάφορα όργανα από τους μουσικούς οίκους της Αθήνας. Και στην ίδια την Κρήτη υπάρχει η παράλληλη περίπτωση της μαντολινάτας στο Ηράκλειο που επίσης έπαιζε διασκευές παραδοσιακών χορών
Σαν ήχος μου θυμίζει πολύ τη σκωτσέζικη μουσική και τις συγγενικές παραδόσεις στον Καναδά. Πιάνο σε ρυθμικό συνοδευτικό ρόλο, με μπάσα και συγχορδίες και στακκάτο παίξιμο, και σόλο βιολί. Το κάθε όργανο και ο κάθε παίχτης κουβαλά μια ιστορία και έναν ήχο, και μπορεί να καπελώσει τον παραδοσιακό ήχο της τοπικής μουσικής αν το όργανο δεν προσαρμοστεί στον τοπικό ήχο.
Αφιερωμα στη μουσική της Σητείας από την εκπομπή Ελλήνων δρώμενα πριν καμιά 15αριά χρόνια.
https://www.youtube.com/watch?v=8__uD81-KCo
Ωραίοι άνθρωποι.
Αυτό δεν πρέπει να είναι γνωστό, γιατί εγώ τουλάχιστον δεν το έχω ξανακούσει. Ή, κι αν το συνάντησα ως πληροφορία σε κανένα βιβλίο του Αλυγιζάκη, πάντως δεν είναι κάτι που να το θυμούνται οι σημερινοί μουσικοί και η συλλογική μνήμη, όπως τον Καλογερίδη. Άρα, κι αν συνέβη, δεν πρέπει να επηρέασε ιδιαίτερα.
Αμαργιανάκης, Γ. (επιμ.), Ευστρατίου Εμμ. Καλογερίδου, Κρητική μουσική (1), Ηράκλειο (Δήμος Ηρακλείου) 1985 [Μεταθανάτια έκδοση: φωτογραφική ανατύπωση μουσικών καταγραφών από τα χ/φα τετράδιά του]:
https://anemi.lib.uoc.gr/search/?stored_cclquery=creator%3D(Καλογερίδης%2C+Ευστράτιος+Εμμ.%2C)&display_mode=detail
Πλήρης δισκογραφία Καλογερίδη:
Όσο αφορά το ρεπερτόριο αναφέρεται: «Η Μανδολινάτα είχε
προοδεύσει επαρκώς και εξετελούμεν δοκίμως την Ισπανικήν νυκτωδίαν, εμβατήρια
τινά του Σάϊλερ και μέρη του Πηδηχτού, εις ον ο Χατζηδάκης είχεν ειδικώς επιδοθή,
συγγράψας μάλιστα και εκδόσας θαυμάσιαν μονογραφίαν».
Σημαντικό στοιχείο αποτελεί η μαρτυρία του Νικόλαου Μεταξά για
καταγραφή στο πεντάγραμμο και έκδοση μουσικών μερών του κρητικού χορού
«Πηδηχτού» από τον Γεώργιο Χατζηδάκη, όπως επίσης και η ένταξη αυτής της
καταγραφής στο ρεπερτόριο της μαντολινάτας.
Αυτό που δεν είμαστε σε θέση να
γνωρίζουμε είναι αν η συγκεκριμένη καταγραφή ήταν κάποια διασκευή του Γεώργιου
Χατζηδάκη ή απλά μια αυτούσια καταγραφή μελωδιών του «Πηδηχτού» χορού.
Αλλά δεν υπάρχει συνέχεια από την πρώτη αυτή μαντολινάτα, στη δεύτερη με μαέστρο το Χουρμούζιο των δεκαετιών 30-50, και στην τρίτη προς το τέλος του 20ου αιώνα. Και αυτές οι μαντολινάτες των ερασιτεχνών σίγουρα δεν είχαν το κοινό που είχε ο Καλογερίδης, οπότε μπορεί να έβαλαν το λιθαράκι τους στη διάδοση του μαντολίνου αλλά το ρεπερτόριο τους και η προσέγγιση τους δεν ήταν επιδραστικά στον ίδιο βαθμό.
