Σεμινάριο για το Ρεμπέτικο από την κα Μαίρη Σβαρνιά

Επικαιρότητα
1

Ρεμπέτικο τραγούδι : μια θεματική προσέγγιση.
Εισηγήτρια: Μαίρη Σβαρνιά.

Διάρκεια σεμιναρίου: 20 ώρες (10 συναντήσεις x 2 ώρες).

Έναρξη: Τετάρτη 5 Νοεμβρίου 2014.

Ημερομηνίες διεξαγωγής: Κάθε Τετάρτη 19:30 – 21:30 (5/11, 12/11, 19/11, 26/11, 3/12, 10/12 , 17/12, 7/1, 14,1, 21/1).

Τοποθεσία: Κέντρο Δια Βίου Μάθησης Νίκη Τσεκούρα, Φορμίωνος 182, Βύρωνας. 210 7659629.

Τιμή: 100 ευρώ και για τις δέκα συναντήσεις. (80 ευρώ για φοιτητές, ανέργους, σπουδαστές του κέντρου μας). Με την ολοκλήρωση του σεμιναρίου παρέχεται βεβαίωση παρακολούθησης.

Σκοπός του σεμιναρίου:
Σκοπός του σεμιναρίου είναι να προσεγγίσει τα βασικά στοιχεία της θεματολογίας του ρεμπέτικου τραγουδιού, μέσα από την ακρόαση αποσπασμάτων τραγουδιών, την ανάλυση των στίχων τους και την εξέταση των κοινωνικών, οικονομικών και πολιτικών συνθηκών της εποχής. Κατά την διάρκεια του σεμιναρίου, θα ανακαλύψουμε άγνωστα ή όχι και τόσο γνωστά διαμάντια του είδους, θα σκύψουμε πάνω σε γνωστά αριστουργήματα και θα κατανοήσουμε το πώς και γιατί τα τραγούδια αυτά γράφτηκαν, παίχθηκαν και ερμηνεύτηκαν με αυτόν τον τρόπο.

Ενότητες σεμιναρίου:

  1. Το ρεμπέτικο πριν την καταστροφή.
  2. Τα τραγούδια της προσφυγιάς.
  3. Ναρκωτικά και απαγορευμένες ουσίες.
  4. Ο κόσμος του Βασίλη Τσιτσάνη.
  5. Η φτώχεια στο ρεμπέτικο τραγούδι.
  6. Τραγούδια της αγάπης, του έρωτα και του ανεκπλήρωτου.
  7. Τα τραγούδια του χωρισμού.
  8. Οι ατίθασες γυναίκες στο ρεμπέτικο τραγούδι.
  9. Σκιές στο ρεμπέτικο: ο φόνος, η αρρώστια, ο θάνατος.
  10. Τα σκοτεινά ρεμπέτικα.

Βιογραφικό Εισηγήτριας:
Η Μαίρη Σβαρνιά είναι πτυχιούχος ιστορικός τέχνης και μουσειολόγος. Έχει εργαστεί στο Μουσείο Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας, στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης ενώ επιμελήθηκε και έστησε την Λαογραφική Συλλογή Μαραθώνα. Επίσης ασχολείται με ραδιοφωνικές παραγωγές, διδάσκει σε Κέντρα Δια Βίου Μάθησης και Ινστιτούτα Επαγγελματικής Κατάρτισης και είναι επιμελήτρια δύο λαογραφικών μουσείων.

2

Ωραία τώρα οι μελλοντικοί “ρεμπετολόγοι” θα έχουν και χαρτί απο Κέντρα Δια Βίου Μάθησης.
Και ας πούμε οτι θα το αναλύσει σωστά (που δεν θα το κάνει, γιατί απουσιάζει η μουσικολογία, υπάρχουν γι αυτήν μόνο οι στίχοι, τα ναρκωτικά και η ατίθασες γυναίκες), τι αξία θα έχει ένα τέτοια χαρτί για να πληρώσουμε 100 ευρώ, σένα Κέντρο Δια Βίου Μάθησης, που εξ’ αρχής δημιουργήθηκε για να ιδιωτικοποιήσει την παιδεία.
Το “ρεμπέτικο” δεν χρειάζεται φιλολογική ανάλυση όπως θα κάνει η κυρία, ούτε να μιλήσεις σε “μαθητές” για τα σκοτεινά ρεμπέτικα.
Αν κάτι θέλει είναι μουσικολογική ανάλυση, και κατά δεύτερον όσα είδη έχουν ειπωθεί να μπουν σε στράτα.
Χαρτί παρακολούθησης απο Κ.Δ.Β.Μ και η πρόχειρη κατάρτισή μας συνεχίζεται…

3

Ενδιαφέρον το βιογραφικό της κοπέλας αλλά δεν καταλαβαίνω πως θα μπορέσει να προσεγγίσει μουσικά το θέμα.

Όσο για τις κοινωνικές, οικονομικές, πολιτικές κτλ κτλ συνθήκες της εποχής αυτές υπάρχουν στα βιβλία τις ιστορίας, συνδέονται με το ρεμπέτικο αλλά δεν είναι το ρεμπέτικο!
Είναι αστείο να δίνουν διαλέξεις για το ρεμπέτικο τραγούδι οι φιλόλογοι και όχι οι μπουζουξίδες…

4

δεν διαφωνώ στα περί δια βίου μάθησης και τις σχετικές επιχειρήσεις, αλλά γιατί βρε παιδιά να έχουμε μόνο μουσικολογική ανάλυση; παράλληλα με αυτήν είναι απαραίτητη κατανόηση των στίχων και του περιβάλλοντος του ρεμπέτικου, από τους κατάλληλους ανθρώπους (δεν μπορώ να κρίνω την επάρκεια της εισηγήτριας) και από μας τους ίδιους.
πολλές φορές έχω απορήσει με μουσικούς που μένουν μόνο στη μουσική και δεν τους ενδιαφέρει ο στίχος, ούτε σκέφτονται γιατί παίζουν κάποιο τραγούδι (πόσο μάλλον γιατί δεν το παίζουν). η δύναμη και η μοναδικότητα του ρεμπέτικου υπάρχει εξίσου στη μουσική και στον στίχο, εξάλλου η λογοκρισία χτύπησε εξίσου και τα δύο.

5

Παιδιά, μη χολοσκάτε. Ο KwstasP γνωστοποίησε, άριστα πράττοντας, κάτι που χωρίς αμφιβολία σχετίζεται με το ρεμπέτικο. Από κει και πέρα, ο καθένας αξιολογεί πόσο αυτά που προσφέρονται τον ενδιαφέρουν και στην άλλη μεριά της ζυγαριάς βάζει το χρόνο του και το κόστος. Βλέποντας κατά πού βαραίνει η ζυγαριά, αποφασίζει ανάλογα.

Να προσθέσω, επί της ουσίας, ότι και εγώ δεν βλέπω μόνο μουσικολογική ή μόνο φιλολογική ή μόνο κοινωνιολογική ανάλυση για κάποιον που θέλει να προσεγγίσει το ρεμπέτικο. Όλα, μα όλα χρειάζονται. Όμως είναι κάπως σπάνιο να υπάρξει κάποιος ερευνητής με αποδεκτή επάρκεια τόσο στο μουσικολογικό / εθνομουσικολογικό όσο και στο φιλολογικό και το κοινωνιολογικό κομμάτι. Όσο για το ίδιο το σεμινάριο, ας με συγχωρέσουν οι διοργανωτές του αλλά οι ενότητες που θα αναλυθούν μου θυμίζουν τη ρήση “όπου θυμάται, χαίρεται”.

6

Προτείνω να τη ρίξουμε στην πυρά χωρίς πολλές-πολλές ερωτήσεις.

Είναι αστείο να γράφουν την Ιστορία οι ιστορκοί και όχι οι φαντάροι που πολέμησαν;

Είναι αστείο να γράφουν Βοτανική οι βοτανολόγοι και όχι οι χορταρούδες;

Όχι, δεν είναι αστείο. Οι μπουζουξήδες έχουν την αποστολή τους. Οι «φιλόλογοι» (η κυρία δεν είναι φιλόλογος αλλά δεν πειράζει, όλοι οι καλαμαράδες ένα τσουβάλι) έχουν άλλη αποστολή.

Αστείο είναι να αναλαμβάνεις μια αποστολή χωρίς να έχεις τα εφόδια. Αυτό εναπόκειται στην κ. Σβαρνιά να το αποδείξει.

7

Χωρίς να μπορώ να υπεισέλθω σε εκτιμήσεις επί της ποιότητας των μαθημάτων (δεδομένου ότι ούτε τα μαθήματα του 2010 είχα παρακολουθήσει ούτε αυτά του 2014 θα παρακολουθήσω) θέτω απλώς υπόψη προς στάθμιση για τους ενδιαφερομένους ότι 12 δίωρα μαθήματα ρεμπέτικου που πραγματοποίησε το 2010 ο Ν. Πολίτης κόστιζαν 240 ΕΥΡΩ.

8

Πολίτης 2010: 12 δίωρα, 240 Ε. Μας κάνει 10 Ε η ώρα.
Σβαρνιά 2014: 10 δίωρα, 100 Ε. Μας κάνει 5 Ε η ώρα.

Για τη στάθμιση, ας ληφθεί επίσης υπόψη ότι ο Πολίτης δεν έδειξε καμμιάν ευαισθησία για φοιτητές, ανέργους ή σπουδαστές του φορέα που είχε διοργανώσει το σεμινάριο (υπήρχαν σπουδαστές αλλά τα ίδια θα είχαν πληρώσει αν είχαν και αυτοί παρακολουθήσει) και επιπλέον, ας υπολογιστεί και η διαφορά κόστους ζωής μεταξύ του τότε και του σήμερα (αν, βέβαια, υποθέσουμε ότι θα καθίσει κάποιος και θα κάνει τη στάθμιση γιατί κανείς, σε αυτό το θέμα, δεν είχε εκδηλώσει μέχρι χθές σχετική ανησυχία).

Πάντως, όλοι ξέρουμε ότι υπάρχει και Θεός και αν κάποιοι μπαγαπόντηδες σε αυτή την ζωή προσπαθήσουν να εκμεταλλευτούν τους συνανθρώπους τους και το καταφέρουν, χωρίς τιμωρία από τους επίγειους φορείς δικαιοσύνης, θα το πιάσει ο Μεγαλοδύναμος κατά τη Δευτέρα Παρουσία. Οπότε, έστω καθυστερημένα κάπως, ο μπαγαπόντης θα πληρώσει. Και μάλιστα, πολύ ακριβά…

9

πολύ ωραία, και πού βοηθάει την κουβέντα αυτό; δεν αναφέρεις καν σε ποιό πλαίσιο γίνανε τα μαθήματα του 2010 -όχι πάντως σε κέντρο δια βίου μάθησης, εδώ είναι το λινκ που όφειλες τουλάχιστον να βάλεις.
μπορείς να αναφέρεις και όσους κάνουμε ιδιαίτερα μαθήματα, αλλά και πάλι εμείς για άλλο πράγμα συζητάμε εδω πέρα.

10

Μην εξάπτεσαι (εξάπτεσθε). Μία πρώτη χοντρική σύγκριση έκανα, έτσι για να υπάρχει για κάθε χρήση και σκέψη. Αν ήξερα ότι είχαν γίνει κι άλλα μαθήματα τέτοια, θα έβαζα κι αυτά. Κι ούτε με ενδιαφέρει το «μαγαζί» που γίνονται τα μαθήματα, αν είναι του Φώτη του Τερζάκη (“υπεράνω”…) ή όχι…

Το link δεν ήταν και κάτι δύσκολο, άσε που δεν ένιωσα την υποχρέωση που λες.

Τις υποδείξεις να σε «καταγγείλω» για ιδιαίτερα άφησέ τις σε εμένα, γιατί παραβιάζεις στοιχειώδη ανθρώπινα δικαιώματα.

Τέλος, εάν εσείς για άλλο πράγμα συζητάτε και η παρέμβασή μου είναι off topic, ευχαρίστως να διαγραφεί

11

1: Παρασάνταλε, βλέπεις κάποιους να εξήφθησαν;

2: Θα ήθελα να μας περιέγραφες, έστω σύντομα, κάποιες άλλες πιθανές χρήσεις της πληροφορίας που κατέθεσες με το #7 σου “έτσι για να υπάρχει”. Το ζητάω αυτό γιατί στο μυαλό δεν μου έρχεται χρήση καλοπροαίρετη ή σκέψη μη πονηρή, άλλη από εκείνην που ήδη μας πρότεινες. Όμως, για να γίνει αντικειμενική στάθμιση των δύο περιπτώσεων χρειάζονται κάποια επιπλέον στοιχεία, πέραν της διάρκειας και του κόστους. Στο # 1 η ίδια η κυρία Σβαρνά μας δίνει κάποια τέτοια στοιχεία, εδώ(#3) υπάρχουν και εκείνα της σειράς μαθημάτων που εσύ ανέφερες, τα οποία και παραθέτω για ευκολία των ενδιαφερομένων, που λές κι εσύ, μετά το κείμενο της δημοσίευσής μου. Αλλά να επισημάνω και πάλι ότι μέχρι σήμερα, σε αυτό το νήμα, δεν έχει κανείς προβληματιστεί για το κατά πόσον το μάθημα της κ. Σβαρνά είναι καλύτερο, χειρότερο ή ίσης αξίας με άλλα τυχόν προσφερθέντα ή μέλλοντα να προσφερθούν μαθήματα.

Παράθεση:
(να επισημάνω ότι τα στοιχεία της Εταιρίας Διαπολιτισμικών Σπουδών, όπως δίνονται στο παρατιθέμενο κείμενο, δεν ισχύουν πια)
“ ΕΤΑΙΡΙΑ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

Συντονισμός:
ΦΩΤΗΣ ΤΕΡΖΑΚΗΣ

(απόσπασμα από το πρόγραμμα δραστηριοτήτων 2010 – 11)

Το ελληνικό Αστικό Λαϊκό Τραγούδι: Ρεμπέτικο, Σμυρναίικο και συγγενικά. Μία παρουσίαση με ιστορικά στοιχεία, κατηγορίες, περιοδολόγηση, εξέλιξη, επιδράσεις.
Εισηγητής: Νίκος Πολίτης
Κύκλος δώδεκα δίωρων εβδομαδιαίων μαθημάτων. Κόστος συμμετοχής 240 Ευρώ.

1ο μάθημα: Απαρχές του αστικού λαϊκού τραγουδιού (Κων/λη, 16ος αιώνας). Η εξέλιξη του δημοτικού και του αστικού τραγουδιού κατά τους επόμενους αιώνες. Πόλοι μέσα στους οποίους διαμορφώνεται το αστικό τραγούδι (Κων/λη, Γιάννενα, άλλες περιοχές). Η πρώτη αποκρυστάλλωση του αστικού λαϊκού τραγουδιού μετά την ίδρυση του ελληνικού κράτους. Τα μάγκικα, μόρτικα, μουρμούρικα τραγούδια στην εποχή του Όθωνα. Η συμβολή συγκεκριμένων ομάδων πληθυσμού στη διαμόρφωση και τη διάδοσή τους, καθώς και οι κοινωνιολογικές παράμετροι αυτών των ομάδων. Παράλληλες δημιουργίες παρόμοιων τραγουδιών σε άλλα αστικά κέντρα, εντός ή εκτός Ελλάδας. Οι κυριώτερες διαφορές με το δημοτικό τραγούδι. Οργανολογική προσέγγιση. Παραδείγματα από τη δισκογραφία.

2ο μάθημα: Τα μεγάλα αστικά κέντρα της “καθ’ ημάς Ανατολής” στο μέσο και ύστερο 19ον αιώνα, καθώς και στις αρχές του 20ού. Η μουσική ζωή σε Κων/λη και Σμύρνη, αλληλοεπιδράσεις μεταξύ των δύο πόλεων, εξελίξεις. Η “αυλική” λόγια σχολή της Κων/λης και η σμυρναίικη “παραφυάδα” της. Ανατολικές και δυτικές επιδράσεις. Ενσωμάτωση “ντόπιων” δημοτικών και “ρεμπέτικων”. Η περίπτωση του “Σμυρναίικου Μινόρε Μανέ” και η προβολή της από τη σύγχρονη έρευνα. Η δημιουργία κέντρων διασκέδασης με ανατολίτικα μουσικά συγκροτήματα στην Αθήνα και άλλες ελληνικές πόλεις (“καφέ – αμάν”). Παραδείγματα από τη δισκογραφία.
Η δισκογραφία από τις απαρχές της (τεχνολογία κυλίνδρου) με επικέντρωση στις ελληνικού ενδιαφέροντος ηχογραφήσεις διεθνών και επιτόπιων δισκογραφικών εταιριών στα αστικά κέντρα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας (Κων/λη, Σμύρνη, Θεσ/κη, Κάϊρο κλπ.).

3ο, 4ο + 5ο μάθημα: Η εγκατάσταση των προσφύγων και ανταλλαξίμων στην Ελλάδα, μετά τους πολέμους και τη μικρασιατική καταστροφή. Η “μετεγκατάσταση” της Σμυρναίικης Σχολής στην Αθήνα του μεσοπολέμου. Παρουσίαση και διερεύνηση των χαρακτηριστικών της σχολής. Περίοδος μεγάλης καλλιτεχνικής και εμπορικής επιτυχίας, τόσο στις “ζώσες” μουσικές σκηνές όσο και στη δισκογραφία. Η διάδοση του γραμμοφώνου ως φορέα εξάπλωσης της μουσικής αυτής. Παρουσίαση των κυριώτερων συντελεστών.

6ο μάθημα: Τα διαδοχικά μεταναστευτικά κύματα προς την Αμερική και η μουσική ζωή των μεταναστών. Δισκογραφική δραστηριότητα με μετανάστες μουσικούς αλλά και επανεκτυπώσεις δίσκων από την (ελληνικού ενδιαφέροντος) ευρωπαϊκή δισκογραφική δραστηριότητα. Παρουσίαση των συντελεστών και εξέταση ιδιαιτεροτήτων.

7ο + 8ο μάθημα: Οι πρώτες ηχογραφήσεις με μπουζούκι. Η έλευση και “ανακάλυψη” του Μάρκου Βαμβακάρη. Το “Πειραιώτικο ρεμπέτικο”. Η μεγάλη ανατροπή, με την οριστική επικράτηση μπουζουκομπαγλαμάδων. Εμφάνιση και εξέλιξη νεώτερων συνθετών. Η επιβολή λογοκρισίας από το καθεστώς Μεταξά και οι συνέπειες. Παρουσίαση συντελεστών…

9ο + 10ο μάθημα: Το αστικό λαϊκό τραγούδι κατά τη διάρκεια της Κατοχής. Μεταπολεμική περίοδος μπουζουκομπαγλαμάδων. Εξελίξεις και σταθεροποίηση ύφους. Τα νέα “μεγαθήρια” της δισκογραφίας. Σαρωτική επικράτηση του καινούργιου ύφους. Αντιδράσεις τμημάτων της κοινωνίας. Παρουσίαση συντελεστών.

11ο μάθημα: Η υιοθέτηση από τον Μαν. Χιώτη του τετράχορδου μπουζουκιού και οι πρώτες συνέπειες. Φαινόμενα μετάλλαξης ύφους. “Δεύτερη καριέρα” Μάρκου Βαμβακάρη. Παραδείγματα. Το κλείσιμο του δημιουργικού κύκλου των τραγουδιών που από πολλούς ονομάστηκαν “ρεμπέτικα”.

12ο μάθημα: Ανακεφαλαίωση, συμπεράσματα.

(Ο Νίκος Α. Πολίτης είναι συνταξιούχος μηχανικός. Έχει σπουδάσει την ελληνική (βυζαντινή) μουσική σε εξαετή κύκλο σπουδών στη σχολή Σίμων Καράς και είναι μουσικός με εξειδίκευση στο πολίτικο λαούτο και το μπουζούκι. Τα τελευταία χρόνια ασχολείται με την έρευνα στην ελληνική παραδοσιακή μουσική και το Αστικό Λαϊκό τραγούδι. Οι τομείς με τους οποίους έχει ασχοληθεί είναι η μουσικολογική και εθνομουσικολογική προσέγγιση, η έρευνα στις ρίζες, η οργανολογία, η μεθοδολογία περιοδολόγησης και ταξινόμησης του Αστικού Λαϊκού καθώς και η έρευνα πολιτικών / κοινωνιολογικών παραμέτρων στην εξέλιξή του. Επίσης η εξέταση των κυριοτέρων χορών που συνδέονται με το αστικό λαϊκό τραγούδι, ειδικότερα οι ιστορικές και εθνολογικές τους διαστάσεις.

Έχει παρουσιάσει πρωτότυπες εργασίες σε διεθνή συνέδρια στην Ελλάδα και στο εξωτερικό και έχει κάνει δημοσιεύσεις σε εξειδικευμένα περιοδικά και παρουσιάσεις σε σεμινάρια. Έχει επίσης συμμετάσχει σε σεμινάρια πρακτικής εξάσκησης στην παραδοσιακή και την αστική λαϊκή μουσική.)

Εταιρία Διαπολιτισμικών Σπουδών
Βουλγαροκτόνου 23 & Μαυρομιχάλη, Αθήνα 11472

Επικοινωνία – Πληροφορίες:
Φώτης Τερζάκης, 210 3459578
Έλσα Λιαροπούλου, 6973740363
Μαρίνος Βλέσσας, 210 3618961

(Για επαφή με τον εισηγητή: τηλ. 210 9333354,
ηλ. διεύθυνση nikapol@otenet.gr) “

12 
  1. Όχι, δεν βλέπω. Μάλλον έπαθα ενόραση. Περαστικά μου.

  2. Όχι, δεν θα επεκταθώ, όποιος θέλει να μπει σε  σκέψεις με αφορμή την πληροφορία που κατέθεσα, η Ρόδος τον περιμένει. Για τα καλοπροαιρετικά ή μη, τοποθετήθηκα σε άλλη συζήτηση άπαξ διά παντός. 

  3. Εκεί που κανείς δεν είχε προβληματιστεί, έκοψα το νήμα και προβληματίστηκα εγώ. Να ετοιμάσω απολογητικό υπόμνημα;
13

Όχι. Να συνεχίσεις πάνω στον προβληματισμό σου, μέχρι να ξεμπροστιαστούν όλοι όσοι αισχροκερδώς χρεώνουν τα διπλά λεφτά για σεμινάρια ρεμπέτικων, μπας και ευαισθητοποιηθεί και κανένας εισαγγελέας και θριαμβεύσει η δικαιοσύνη, τελικά…

Τέλος, από μένα.

14

Ας πούμε οτι ο Πολίτης είναι απατεώνας, σε τι θα μας βοηθήσει στην κουβέντα που κάναμε;
Γράψαμε για ενθικομουσικολογικές προσεγγίσεις, μερικοί είπαμε για τα κέντρα στα οποία γίνονται, και ξάφνου να σε, να μας δίνεις την πληροφορία οτι πριν 4 χρόνια κάποια σεμινάρια έκαναν 200 και ευρώ.
Αλήθεια παλεύω να καταλάβω γιατί το είπες.
Τι να καταλάβουμε, εκτός απο το οτι δεν είσαι στο θέμα.
Άρα εκτός θέματος.
Δεν υπερασπίζομαι το φόρουμ ούτε τον κ. Νίκο που δεν τον ξέρω προσωπικά, αλλά το πόσο κοστίζουν τα σεμινάρια κι αν έχουν αξία (μεγάλη κουβέντα -πρέπει να γίνει) είναι άλλο θέμα.
Δείχνεις πρόθεση κακοδιάθετη.

15

βαριά κουβέντα, δεν νομίζεις; βέβαια δεν το έπιασα αλλά δεν με ενδιαφέρει κιόλας. δεν είμαι από αυτούς που ψάχνονται για αντιπαραθέσεις, τουλάχιστον όχι διαδικτυακά.