Όπως έγραψα και στο νήμα για τους κεμανέδες, επισκέφτηκα το μουσείο Μουσικής της Μπολόνιας. Τράβηξα με δυσκολία μερικές φτγρ από όργανα που βρήκα ενδιαφέροντα, αλλά αφού ο @alk μου υπέδειξε το σάιτ του μουσείου μπορώ να ανεβάσω τις δικές τους, που είναι πολύ καλύτερες:
Pietro Antonio Gavelli, Mandolino del vecchio tipo, Perugia, 1702
Πιέτρο Αντόνιο Γκαβέλι, Μαντολίνο παλαιού τύπου, Περούτζα 1702. Λεπτομέρειες.
Ουσιαστικά ένα μικρό ούτι.
Antonio Preda, Mandolino del vecchio tipo, Venezia, giugno 1806
Αντόνιο Πρέντα, Μαντολίνο παλαιού τύπου, Βενετία, Ιούνιος 1806. Λεπτομέρειες.
Μέσα σε έναν αιώνα το μαντολίνο-ούτι εξελίχθηκε σε μίνι μεσαιωνικό λαούτο.
Vincenzo Vinaccia, Mandolino napoletano, Napoli, 1773
Βιντσέντζο Βινάτσα, ναπολιτάνικο μαντολίνο, Νάπολη 1773. Λεπτομέρειες.
Παράλληλα, μια γενιά πριν από το προηγούμενο, έχει αναπτυχθεί κι ένας τύπος πολύ παραπλήσιος προς τα σημερινά μαντολίνα. Η κεφαλή θυμίζει τη σημερινή, αλλά με στριφτάρια χωστά από πίσω, όχι -ακόμα- μηχανικά κλειδιά. Έτσι είναι διάφορα λατινοαμερικάνικα λαϊκά κιθαροειδή, και φαντάζομαι ότι θα ήταν ο προδρομικός τύπος της κεφαλής πιυ βλέπουμε σήμερα σε κιθάρες, μαντολίνα αλλά ακόμη και μπουζούκια κ.ά. Τέσσερα ζευγάρια χορδές, έναντι 5 στο πρώτο και 6 στο δεύτερο, μπερντέδες όπως στο δεύτερο, τσακιστό καπάκι, γέφυρα αντί κολλητού καβαλάρη τύπου λαούτου, αλλά όχι ακόμη ταστιέρα.
Ένα παρόμοιο με το πρώτο, δηλαδή σαν ουτάκι, με μπερντέδες όμως, βρίσκω στη Βικιπαίδεια:
“Mandolino Lombardo” at Victoria and Albert Museum, London, England
Λομβαρδικό μαντολίνο, μουσείο Βικτόρια & Άλμπερτ, Λονδίνο.
Λομβαρδία είναι η περιοχή του Μιλάνου. Αχρονολόγητο στη Βίκη. Με την ίδια ονομασία κι ένα πολύ πιο σύγχρονο, που απλώς διατηρεί τον ίδιο αριθμό χορδών (έξι διπλές), ενώ κατά τα άλλα έχει κολλητό καβαλάρη, ταστιέρα με τάστα, κεφαλή με κλειδιά σύγχρονου τύπου και ίσως, αν βλέπω καλά και δεν αυθυποβάλλομαι, και τσακιστό καπάκι:
Giovanni Vailati, “Blind mandolinist of Cremona”, toured Europe in the 1850s with a six-string Lombard mandolin.
Ο Τζοβάνι Βαϊλάτι, ο «Τυφλός μαντολινιέρης της Κρεμόνας», περιόδευε ανά την Ευρώπη στα 1850 μ’ ένα 6χορδο λομβαρδικό μαντολίνο.
Ενώ παρόμοιο προς το δεύτερο του μουσείου, δηλ. σαν λαούτο, είναι ένα άλλο της Βίκης:
Γενοβέζικο μαντολίνο, αχρονολόγητο στη Βίκη. Πάλι έξι διπλές χορδές, αλλά κατά τα άλλα ίσιο καπάκι, μπερντέδες και καλαμάκια χωρίς ταστιέρα, ακουμπιστή γέφυρα, και κεφαλή σαν της παλιάς κιθάρας.