μπίρα: μπιραρία/ζυθοπωλείο
Ακούγεται στο τραγούδι του Ατραϊδη «Νέα χήρα» (1934)
μέρα-νύχτα μες στις μπύρες
ξενυχτάω ο κακομοίρης
Α, αυτό μάλιστα. Όντως συχνή λέξη σε αρκετά τραγούδια, μεταξύ των οποίων κάποια πολύ γνωστά, και πρόκειται για μια σημασία της λέξης εντελώς ξεχασμένη σήμερα.
Εδώ πράγματι θα καλυφθεί ένα κενό.
Γιατί η μπύρα έγινε μπίρα;
Αρχικά, γιατί δεν είχε κανένα λόγο να παίρνει ύψιλον. Beer, bierre, birra, Bier, ούτε y ούτε u.
Αργότερα, γιατί καθιερώθηκε η απλογράφηση όλων των δάνειων λέξεων: όλα τα [i] με ι, όλα τα [e] με ε κ.ο.κ. Οπότε, ακόμη κι αν είχε kάποια ετυμολογιkή βάση το υ, όπως είχε το αι στο πάλαι ποτέ τραίνο, και πάλι με ι θα γραφόταν.
1 «Μου αρέσει»
Λόγω απλοποίησης ναι, το ξέρω. Αλλά το “υ” σε ποιά βάση είχε στηριχθεί; Μήπως λόγω των “ee”;
Δεν ξέρω. Όχι, με τα ee θα περίμενε κανείς *μπήρα. Δεν υπαρχει κανένα προφανές σκεπτικό, πιθανότατα δε κανένα ούτως ή άλλως.
Τυχαία πρέπει να επικράτησε…
1 «Μου αρέσει»
Ακριβώς αυτό θα θεωρούσα κι εγώ. Είχε προ πολλού παρέλθει η εποχή όπου το ύψιλον προφερόταν όπως το γαλλικό u…
Ίσως τούς παρέσυρε ο ζύθος;
Τέλος πάντων, όπως και να ‘χει με ι γράφεται, και με ι έπρεπε να γραφόταν ακόμα και πριν την απλοποίηση.
Αλήθεια, αυτή η λέξη πώς μας προέκυψε;
AI Overview:
Η λέξη ζύθος (λόγιος όρος για την μπίρα) προέρχεται από την ελληνιστική κοινή ζῦθος, η οποία με τη σειρά της πιθανότατα έχει αιγυπτιακή προέλευση. Αναφέρεται σε οινοπνευματώδες ποτό που παράγεται από βύνη κριθαριού και λυκίσκο, αποτελώντας μια αρχαία ονομασία για το ποτό που σήμερα είναι γνωστό ως μπίρα.
Άρα, λογία λεξιγένεσις… (Κάποια λέξη πρέπει να βρούμε, να ονοματίσουμε αυτή τη μπήερ, μπηηρ, μπίρρα, πώς τη λένε τελοσπάντων, που μας προέκυψε με τους Βαυαρούς, και έφεραν και αυτόν τον Fuchs να στήσει και εργοστάσιο…)
1 «Μου αρέσει»