Συγχωρέστε τα φτωχά Ελληνικά μου, είμαι ξενάκι δεκαετίες τώρα.
Θέλω να ρωτήσω:
Η λεξη Μπομπίνα απο όσο γνωρίζω σημαίνει κύλινδρος, καρούλι.
Στο τραγούδι Για σένα μαυρομάτα μου
λέει: Ναζιάρα μου Μπομπίνα
με τι τρόπο και σημασία χρησιμοποιείται η λέξη;
Νομίζω και ο Τσιτσάνης τη βάζει κάπου αλλά δεν θυμάμαι που
@alk Ρίξε μια ματιά εδώ
και ο Νταλγκάς τη χρησιμοποιεί.
παραφθορά της λέξης Bambina ίσως;
Ξενάκι μου, μακάρι να μιλούσαν και να έγραφαν όλοι όπως εσύ.
Εμένα μου έρχεται στο μυαλό μια χρήση της μπομπίνας στον μεσοπόλεμο, από κάποιο θεατρικό ρόλο ή κάτι τέτοιο. Δεν το βρίσκω τώρα αλλά αν μου έρθει επιφοίτηση θα το βάλω εδώ.
Θυμήθηκα κάτι, να αναφέρεται σαν μπομπίνα μια παλιά παιδική κούκλα με ασπρόμαυρες ρίγες στο φόρεμα. Όντως βρήκα ονομασία μπομπίνα σε κούκλα αλλά όχι αυτό που θυμόμουν.
Πιθανόν, επειδή η μπομπίνα / το καρούλι γύρω από το οποίο τυλίγονται μαγνητοταινίες, νήματα, κινηματογραφικές ταινίες κ.λπ. είναι χοντρό, να αποκαλείται έτσι μια γυναίκα παχουλή, “με πιασίματα” ’ όπως έλεγαν οι παλαιότεροι..
Τη συναντάμε και στο «Μπομπίνα τσαχπίνα», του 1928, με τον Αντ. Νταλγκά.
“…μου μάρανες τη νιότη μου, μπομπίνα μου,
και με τσαλάκωσες…”
Μπορεί! Δεν το είχα σκεφτεί
Συγκεκριμένα ο Νταλγκάς λέει Αφρόπλαστη Μπομπίνα οπότε μπορεί όντως να εννοεί γεματούλα ή κάτι τέτοιο.
Υπάρχουν και άλλα τέτοια παραδείγματα τραγουδιών που κάνουν κοπλιμέντα με παρόμοιο τρόπο.
Ο Μαρκος λέει: Είσαι αφράτη σα φρατζόλα
Ο Σκαρβέλης λέει: Να μη βρεθεί κανένας και σε ξελογιάσει, το παχουλό σου το χεράκι και στο πιάσει
Και έχει και στον …υπερθετικό βαθμό, αλλά … γούστα είναι αυτά!
“…ρούσικια τορπιλλοφόρα ρίξε τα μαλλιά σου πλώρα.
Ρίξε τα μαλλιά σου πίσω να σε ιδώ να σ’ αγαπήσω…”
Δεν νομίζω. Μπομπίνα είναι και η κουκλίτσα, στον μεσοπόλεμο.
Μάλλον έχεις δίκιο, Νίκο.
Βρίσκω και το παρακάτω:
Στου Συγγρού, Τούντα (Νούρος/ Εσκενάζυ)
“…Ααααχ, μ’αυτά τα κάλλη όμορφη τσαχπίνα μου
δεν τα 'χει άλλη στο ντουνιά, καλέ μπομπίνα μου,
γι’ αυτό κι εγώ εσένα θέλω να 'χω γιαβουκλού,
να μας ζηλεύουν όλοι μέσα στου Συγγρού…”
πιο πολύ σε “κούκλα” παραπέμπουν οι στίχοι.
και λιγο ΑΙ για το όνομα μπομπίνα.
<Στα ελληνικά, η λέξη
“μπομπίνα” χρησιμοποιείται ως κοινή ουσιαστικό (θηλυκού γένους) και αναφέρεται σε ένα κυλινδρικό αντικείμενο στο οποίο τυλίγονται νήματα, καλώδια, ταινίες ή άλλα υλικά. Δεν χρησιμοποιείται ως κύριο όνομα προσώπου στην Ελλάδα.
Η λέξη προέρχεται από την ιταλική “bobina”, η οποία έχει την ίδια έννοια (καρούλι, ανέμη).
Σε άλλες χώρες, κυρίως σε ρωσικές και τσέχικες περιοχές, το “Bobina” μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως γυναικείο όνομα ή υποκοριστικό. Σε αυτές τις περιπτώσεις, θεωρείται υποκοριστικό του ονόματος Ροβέρτα (Roberta) και έχει γερμανικές ρίζες, που σημαίνει “λαμπρή φήμη” ή “φωτεινή δόξα”. Μια αξιοσημείωτη χρήση του ονόματος είναι το καλλιτεχνικό ψευδώνυμο της Ρωσίδας DJ και παραγωγού Όλγας Μπομπίνα. >
bομbίνι (ιταλ.) μικρή κούκλα (κάτι κουκλάκια γύψινα) και bομbίνα ἡ κούκλα, ἀλλὰ σπανιώτερα · συνήθως τὴ λέγανε κούτσα · ἐπίσης κουβαρίστρα κλωστῆς · τὸ bομbίνι τῆς μηχανῆς τοῦ ραψίματος
(Ν.Μηλιώρης, « Στοιχεία του γλωσσικού ιδιώματος Βουρλών της Μικράς Ασίας», ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 15 [1972])
Βεβαίως δεν υπονοείται η “λεωφόρος Συγγρού” αλλά το άλσος Συγγρού, στην αρχή της (προσφυγικής) συνοικίας της Καισαριανής, όπου βολτάριζαν οι νεοεγκατεστημένοι κάτοικοι.
Η ελληνική γλώσσα, στη γραπτή (αλλά, κατ’ επέκτασιν) και στην προφορική της μορφή, δεν έχει τη δυνατότητα να διακρίνει μεταξύ μπομbίνα και μποbίνα.
Παρέλκουσα διασάφηση, καθόσον απλώς κατέγραψα το παράθεμα ως έχει
Μία σκέψη: η μπομπίνα υφαντουργείου δεν ήταν κυλινδρική αλλα κωνική με την διάμετρο να αυξάνεται προς τα κάτω.
όσο άκομψο και να ακουγεται σήμερα…μήπως όντως είναι παρομοίωση;
Ψιλοδυσκολεύομαι να κατανοήσω το παρέλκον στο θέμα, αλλά δεν θα το κάνω και θέμα…
Όχι, άλλη λέξη είναι. Η μπομπίνα-καρούλι είναι από το ιταλ. bobina (ετυμολ.), ενώ η μπομπίνα-κούκλα, αν καταλαβαίνω σωστά το #11, από ιταλ. bombina. Στα ελληνικά μπορεί να είναι λίγο δύσκολο να τηρηθεί η διάκριση στην προφορά, αλλά πάντως πρόειται για διαφορετικές λέξεις με διαφορετιή προέλευση και διαφορετική σημασία.
(Μέχρι στιγμής ήξερα δύο τέτοια ζευγάρια λέξεων στα ελληνικά: τη βεντέτα, που -θεωρητικά- αν προφέρεις με d σημαίνει σταρ ενώ αν προφέρεις nd σημαίνει το γραφικό έθιμο να σκοτώνουμε εναλλάξ έναν εμείς έναν εσείς, και την τούμπα, που αν προφέρεις b είναι πνευστό όργανο ενώ αν προφέρεις mb είναι κυβίστηση (και τύμβος). Νά τώρα κι ένα τρίτο!)
Κατάλαβα
όπως bambino (παιδί) και babbino (πατερούλη). Η αρια o mio babbino caro ειναι μιας κοπέλας προς τον πατέρα της και όχι το παιδί της.
θα είχε νόημα να μπει στο γλωσσάρι;
Εννοείται. Ρεμπέτικο γλωσσάρι και να παραβλέπουμε τις ιταλόφωνες άριες;
τη μπομπίνα εννοούσα
Ε ναι. Με παρουσία σε δύο ή τρία τραγούδια, και με σημασία καθόλου προφανή, σαφώς και μπαίνει στο γλωσσάρι.
