Καλησπέρα στην ομάδα και χρόνια πολλά.
Ήθελα να ρωτήσω αν ένα τραγούδι έχει πολλές συγχορδίες, ποιες πρέπει να παίζω ώστε να μένω στο κλίμα του τραγουδιού;
Ευχαριστώ εκ των προτέρων!
Κατ’ αρχήν, οπωσδήποτε τις ίδιες που έχετε συμφωνήσει με τα υπόλοιπα όργανα. Αν π.χ. παίζετε μπουζούκι-κιθάρα-μπαγλαμά, δε λέει να παίζει άλλες συγχορδίες η κιθάρα κι άλλες ο μπαγλαμάς - αλλά ακόμα και το μπουζούκι μπορεί σε σημεία να βάζει συγχορδία, οπότε πρέπει οπωσδήποτε κι αυτή να συμφωνεί με των άλλων οργάνων.
Από κει και πέρα, τα τραγούδια που προσφέρονται για μπαγλαμά συνήθως δεν έχουν πολλές συγχορδίες. Θα βρεις αρκετά τραγούδια που να έχουν ακόμη και μία από την αρχή μέχρι το τέλος!
Αλλά εξαρτάται κι από ποια εκτέλεση το ακούς. Οι συγχορδίες συνήθως δεν είναι «εγγενείς» σε μια σύνθεση (για ρεμπέτικο μιλώντας πάντα), εξαρτώνται σε κάποιον βαθμό κι από την αισθητική όσων εκάστοτε την ερμηνεύουν. Οπότε, αν πέσεις σε κομμάτι με πολύ πυκνές αλλαγές, το πιο απλό είναι να δοκιμάσεις μόνος σου ποιες μπορούν να παραλειφθούν και πάλι η μελωδία να ακούγεται σωστή, παρά να περιμένεις μια γενική περιγραφή «κρατάμε όσες… και κόβουμε όσες…».
Σίγουρα πάντως είναι πιο πιθανό να κρατήσουμε όσες σκάνε σε τονισμένο σημείο του μέτρου. Και οπωσδήποτε τις καταληκτικές κάθε φράσης, κάθε στροφής και προπάντων βέβαια την τελευταία όλου του κομματιού. Για όλες τις ενδιάμεσες, πειραματίσου.
Αν κάνεις μερικές τέτοιες δοκιμές, μέχρι να βρεις ποια απλοποίηση ακούγεται πιο πιστή στο τάδε κομμάτι, ποια στο δείνα κλπ., μετά από μερικά κομμάτια θα έχεις αρχίσει να βρίσκεις το κόλπο μόνος σου.
1 «Μου αρέσει»
Η αλήθεια είναι έχω δοκιμάσει σε πολλά κομμάτια. Το βρίσκω κάπως μόνος. Θα δοκιμάσω και θα δω. Ευχαριστώ για την βοήθεια.
Να αναφέρω και μια κάπως πιο συγκεκριμένη περίπτωση:
Ένα οποιοδήποτε κομμάτι Χιτζάζ, κατά κανόνα για να καταλήξει στην τελευταία του συγχορδία, που είναι (όπως σε όλα) η συγχορδία τονικής, περνάει από τη συγχορδία υποτονικής, π.χ. στο Ρε Χιτζάζ το κλείσιμο συνήθως είναι Ντο- Ρε+. (Το Ντο, ένα τόνο κάτω από το Ρε, είναι η υποτονική του δρόμου. Μπορεί να το βρεις να αναφέρεται και ως η συγχορδία της 7ης βαθμίδας, αφού και στην 7η ξαναέχει Ντο.) Υπάρχει όμως και η εναλλακτική Μιb+ Ρε+, ή και με τα δύο, Ντο- Μιb+ Ρε+. Θυμάμαι πως όταν το πρωτοανακάλυψα έβρισκα το άκουσμα του Μιb+ εξαιρετικά γοητευτικό να το παίζω. Έλα όμως που όταν το άκουγα σε ηχογραφήσεις ή σε παιξίματα άλλων μου φαινόταν χάλια! Εξυπνακίστικο, εντυπωσιοθηρικό, εκτός ύφους. Συμβαίνει καμιά φορά αυτό, να σ’ αρέσει κάτι όταν το παίζεις αλλά όχι όταν το ακούς.
Με λίγη αυτοσυγκράτηση κατάλαβα ότι πιο «αυθεντικά» κρίνω όταν ακούω παρά όταν παίζω, επομένως ότι το Μιb+ σ’ εκείνο το σημείο (ή και σε οποιοδήποτε μέσα σ’ ένα κομμάτι Ρε χιτζάζ) δε μ’ αρέσει, δεν το θέλω. Ενώ το Ντο- δεν υπάρχει κανείς, ό,τι γούστα και να ‘χει, που να το βρίσκει αταίριαστο. Αργότερα κατάλαβα και σε θεωρητικό επίπεδο τι δεν πάει καλά μ’ αυτό το Μιb+, δε χρειάζεται να το αναλύσουμε εδώ, απλώς πείστηκα ότι είναι μια περιττή συγχορδία.
Άρα, όπου σου μαζευτούν πολλές συγχορδίες (από κάποια εκτέλεση κάποιου τραγουδιού που άκουσες ή που τη βρήκες γραμμένη) και θες να ξεφορτωθείς μερικές, και μέσα σ’ αυτές υπάρχει η ακολουθία Ντο- Μιb+ Ρε+ μέσα σε Ρε χιτζάζ, το Μιb+ το κόβεις χωρίς καμία τύψη.
1 «Μου αρέσει»
Καλά τα λέει και ο Περικλής, τσέκαρε τις πρώτες εκτελέσεις γιατί εκεί θα βρεις λιτές εναρμονίσεις χωρίς την φλυαρία των επανεκτελέσεων. Από την άλλη, αν κάποιος συνθέτης έχει βάλει πολλές συγχορδίες ως μέρος της σύνθεσης, τότε πιθανότατα δεν βασίζεται στον μπαγλαμά.
Γενικά από το μπουζούκι και τον μπαγλαμά κανείς δεν απαιτεί να παίξουν αρμονία, απλά ό,τι παίζουν να μη συγκρούεται με την αρμονία που βάζει η κιθάρα. Ειδικά ο μπαγλαμάς έχει περισσότερο το ρόλο του κρουστού που μπορεί να παίζει μια συνεχόμενη νότα στα 16α ή στα 32α για να γεμίζει το άκουσμα (πολύ σημαντικός ρόλος). Οπότε άνετα μπορείς να παραλείψεις ένα γρήγορο κλείσιμο και να παραμείνεις στην τονική. Το ίδιο ισχύει για κάποια γρήγορα περάσματα V-I που μπορεί να κάνει η κιθάρα, ο μπαγλαμάς δεν χρειάζεται να ακολουθήσει. Κατά τα άλλα όμως χρειάζεται μια συνεννόηση ώστε να μην συγκρούεται με ό,τι παίζουν τα υπόλοιπα όργανα.
1 «Μου αρέσει»
Ευχαριστώ πολύ φίλε για την βοήθεια, για τις εκτενείς απαντήσεις σου και τον χρόνο σου. Θα τα κοιτάξω αυτά απλώς κάποιες φορές ακόμα και μόνος θέλω να πω κάποια κομματάκια, που έχουν πολλές συγχορδίες. Ωστόσο όταν είναι πολλοί πυκνές παίζω μόνο τις αρχικές και κάποιες από τις ενδιάμεσες (εύχομαι να γίνομαι αντιληπτός, καθώς δεν σκαμπαζω από μουσική θεωρία). Και πάλι ευχαριστώ
Ευχαριστώ πολύ για την απάντηση, αυτό έχω καταλάβει και εγώ ο μπαγλαμάς δεν είναι ένα όργανο που έχει καθαρά ρόλο εναρμόνισης αλλά κρατώντας μονάχα τον Ρυθμό με την συγχορδία της τονικης του τραγουδιού. Ευχαριστώ και πάλι.
Δώσε μας συγκερκιμένα παραδείγματα αν θες, γιατί έτσι στον αέρα ο καθένας μας μπορεί να καταλαβαίνει ό,τι θέλει!