Καλησπέρα στην ομάδα και χρόνια πολλά.
Ήθελα να ρωτήσω αν ένα τραγούδι έχει πολλές συγχορδίες, ποιες πρέπει να παίζω ώστε να μένω στο κλίμα του τραγουδιού;
Ευχαριστώ εκ των προτέρων!
Κατ’ αρχήν, οπωσδήποτε τις ίδιες που έχετε συμφωνήσει με τα υπόλοιπα όργανα. Αν π.χ. παίζετε μπουζούκι-κιθάρα-μπαγλαμά, δε λέει να παίζει άλλες συγχορδίες η κιθάρα κι άλλες ο μπαγλαμάς - αλλά ακόμα και το μπουζούκι μπορεί σε σημεία να βάζει συγχορδία, οπότε πρέπει οπωσδήποτε κι αυτή να συμφωνεί με των άλλων οργάνων.
Από κει και πέρα, τα τραγούδια που προσφέρονται για μπαγλαμά συνήθως δεν έχουν πολλές συγχορδίες. Θα βρεις αρκετά τραγούδια που να έχουν ακόμη και μία από την αρχή μέχρι το τέλος!
Αλλά εξαρτάται κι από ποια εκτέλεση το ακούς. Οι συγχορδίες συνήθως δεν είναι «εγγενείς» σε μια σύνθεση (για ρεμπέτικο μιλώντας πάντα), εξαρτώνται σε κάποιον βαθμό κι από την αισθητική όσων εκάστοτε την ερμηνεύουν. Οπότε, αν πέσεις σε κομμάτι με πολύ πυκνές αλλαγές, το πιο απλό είναι να δοκιμάσεις μόνος σου ποιες μπορούν να παραλειφθούν και πάλι η μελωδία να ακούγεται σωστή, παρά να περιμένεις μια γενική περιγραφή «κρατάμε όσες… και κόβουμε όσες…».
Σίγουρα πάντως είναι πιο πιθανό να κρατήσουμε όσες σκάνε σε τονισμένο σημείο του μέτρου. Και οπωσδήποτε τις καταληκτικές κάθε φράσης, κάθε στροφής και προπάντων βέβαια την τελευταία όλου του κομματιού. Για όλες τις ενδιάμεσες, πειραματίσου.
Αν κάνεις μερικές τέτοιες δοκιμές, μέχρι να βρεις ποια απλοποίηση ακούγεται πιο πιστή στο τάδε κομμάτι, ποια στο δείνα κλπ., μετά από μερικά κομμάτια θα έχεις αρχίσει να βρίσκεις το κόλπο μόνος σου.
2 «Μου αρέσει»
Η αλήθεια είναι έχω δοκιμάσει σε πολλά κομμάτια. Το βρίσκω κάπως μόνος. Θα δοκιμάσω και θα δω. Ευχαριστώ για την βοήθεια.
Να αναφέρω και μια κάπως πιο συγκεκριμένη περίπτωση:
Ένα οποιοδήποτε κομμάτι Χιτζάζ, κατά κανόνα για να καταλήξει στην τελευταία του συγχορδία, που είναι (όπως σε όλα) η συγχορδία τονικής, περνάει από τη συγχορδία υποτονικής, π.χ. στο Ρε Χιτζάζ το κλείσιμο συνήθως είναι Ντο- Ρε+. (Το Ντο, ένα τόνο κάτω από το Ρε, είναι η υποτονική του δρόμου. Μπορεί να το βρεις να αναφέρεται και ως η συγχορδία της 7ης βαθμίδας, αφού και στην 7η ξαναέχει Ντο.) Υπάρχει όμως και η εναλλακτική Μιb+ Ρε+, ή και με τα δύο, Ντο- Μιb+ Ρε+. Θυμάμαι πως όταν το πρωτοανακάλυψα έβρισκα το άκουσμα του Μιb+ εξαιρετικά γοητευτικό να το παίζω. Έλα όμως που όταν το άκουγα σε ηχογραφήσεις ή σε παιξίματα άλλων μου φαινόταν χάλια! Εξυπνακίστικο, εντυπωσιοθηρικό, εκτός ύφους. Συμβαίνει καμιά φορά αυτό, να σ’ αρέσει κάτι όταν το παίζεις αλλά όχι όταν το ακούς.
Με λίγη αυτοσυγκράτηση κατάλαβα ότι πιο «αυθεντικά» κρίνω όταν ακούω παρά όταν παίζω, επομένως ότι το Μιb+ σ’ εκείνο το σημείο (ή και σε οποιοδήποτε μέσα σ’ ένα κομμάτι Ρε χιτζάζ) δε μ’ αρέσει, δεν το θέλω. Ενώ το Ντο- δεν υπάρχει κανείς, ό,τι γούστα και να ‘χει, που να το βρίσκει αταίριαστο. Αργότερα κατάλαβα και σε θεωρητικό επίπεδο τι δεν πάει καλά μ’ αυτό το Μιb+, δε χρειάζεται να το αναλύσουμε εδώ, απλώς πείστηκα ότι είναι μια περιττή συγχορδία.
Άρα, όπου σου μαζευτούν πολλές συγχορδίες (από κάποια εκτέλεση κάποιου τραγουδιού που άκουσες ή που τη βρήκες γραμμένη) και θες να ξεφορτωθείς μερικές, και μέσα σ’ αυτές υπάρχει η ακολουθία Ντο- Μιb+ Ρε+ μέσα σε Ρε χιτζάζ, το Μιb+ το κόβεις χωρίς καμία τύψη.
2 «Μου αρέσει»
Καλά τα λέει και ο Περικλής, τσέκαρε τις πρώτες εκτελέσεις γιατί εκεί θα βρεις λιτές εναρμονίσεις χωρίς την φλυαρία των επανεκτελέσεων. Από την άλλη, αν κάποιος συνθέτης έχει βάλει πολλές συγχορδίες ως μέρος της σύνθεσης, τότε πιθανότατα δεν βασίζεται στον μπαγλαμά.
Γενικά από το μπουζούκι και τον μπαγλαμά κανείς δεν απαιτεί να παίξουν αρμονία, απλά ό,τι παίζουν να μη συγκρούεται με την αρμονία που βάζει η κιθάρα. Ειδικά ο μπαγλαμάς έχει περισσότερο το ρόλο του κρουστού που μπορεί να παίζει μια συνεχόμενη νότα στα 16α ή στα 32α για να γεμίζει το άκουσμα (πολύ σημαντικός ρόλος). Οπότε άνετα μπορείς να παραλείψεις ένα γρήγορο κλείσιμο και να παραμείνεις στην τονική. Το ίδιο ισχύει για κάποια γρήγορα περάσματα V-I που μπορεί να κάνει η κιθάρα, ο μπαγλαμάς δεν χρειάζεται να ακολουθήσει. Κατά τα άλλα όμως χρειάζεται μια συνεννόηση ώστε να μην συγκρούεται με ό,τι παίζουν τα υπόλοιπα όργανα.
3 «Μου αρέσει»
Ευχαριστώ πολύ φίλε για την βοήθεια, για τις εκτενείς απαντήσεις σου και τον χρόνο σου. Θα τα κοιτάξω αυτά απλώς κάποιες φορές ακόμα και μόνος θέλω να πω κάποια κομματάκια, που έχουν πολλές συγχορδίες. Ωστόσο όταν είναι πολλοί πυκνές παίζω μόνο τις αρχικές και κάποιες από τις ενδιάμεσες (εύχομαι να γίνομαι αντιληπτός, καθώς δεν σκαμπαζω από μουσική θεωρία). Και πάλι ευχαριστώ
Ευχαριστώ πολύ για την απάντηση, αυτό έχω καταλάβει και εγώ ο μπαγλαμάς δεν είναι ένα όργανο που έχει καθαρά ρόλο εναρμόνισης αλλά κρατώντας μονάχα τον Ρυθμό με την συγχορδία της τονικης του τραγουδιού. Ευχαριστώ και πάλι.
Δώσε μας συγκερκιμένα παραδείγματα αν θες, γιατί έτσι στον αέρα ο καθένας μας μπορεί να καταλαβαίνει ό,τι θέλει!
Αυτό το τραγούδι είναι του Άκη Πάνου, ο οποίος έκανε ιδιαίτερες εναρμονίσεις και ενορχηστρώσεις. Με αυτή την έννοια δεν μπορείς να παραλείψεις συγχορδίες γιατί επεμβαίνεις στον πυρήνα της σύνθεσης.
Βέβαια το απόσπασμα είναι μάλλον από το kithara οπότε δεν εμπιστεύομαι καθόλου τα ακκορντα που γράφει, ειδικά όταν βλέπω κάτι C# και G# που βγάζουν μάτι.
Το χιτζάζ με προσαγωγέα ημιτόνιο κάνει το ίδιο κλείσιμο;
Συνήθως ναι, η συγχορδία της υποτονικής (και η αντικαταστάτρια της η δεύτερη) μπαίνουν μόνο για κλείσιμο και χωρίς να ορίζεται 5χ νικρίζ στην υποτονική.
1 «Μου αρέσει»
Βάλε ενα συνδεσμο με το τραγούδι από Youtube στα:
https://chordify.net/ και https://www.mazmazika.com/chordanalyzer. Με μια πρώτη ματιά φαίνεται να έχει πολύ λιγότερα ακόρντα. Δεν είναι βέβαια πανάκεια ή αλάθητα αλλά σίγουρα πιό αξιόπιστα από το kithara. Προσωπικά κάνω πάντα διασταύρωση μεταξύ των παραπάνω και αν βρω μαθήματα στο youtube. Κατόπιν τα δοκιμάζω όλα και κρατώ όποιο ακόρντο μου ακούγεται καλύτερα. Όταν καταλήξω, βρίσκω μια εκτέλεση σε άλλη τονικότητα και κάνω τρανσπόρτο. Αν τα ακόρντα της επιλογής μου δεν είναι σωστά ή έχουν ελλείψεις αυτό αποκαλύπτεται όταν αλλάζει η τονικότητα.
Επειδή έκατσα και διάβασα τα μηνύματα, θα το θέσω αλλιώς μήπως δεν το εξέφρασα σωστά την πρώτη φορά. Π.χ. έχουμε ένα τραγούδι και θέλουμε να το τραγουδήσουμε μαζί με τον μπαγλαμά, παίζουμε την εισαγωγή, μετά παίζουμε την τονική συγχορδία και συνοδεύουμε ρυθμικά, αρμονικά ή ρυθμικα ενναλασοντας συγκεκριμένες συγχορδίες;
Αν έχουμε μόνο τη φωνη μας και τον μπαγλαμά, ένας τρόπος είναι: εισαγωγή μελωδία, τραγούδι συγχορδίες. Ποιες; Ε, …αυτές που συζητάμε από την αρχή.
Άλλος τρόπος είναι όλο μελωδία, και στην εισαγωγή και στο τραγούδι.
Όταν λέμε μελωδία, δε σημαίνει υποχρεωτικά όλο μονόφωνα. Μπορούμε να βρούμε σημεία όπου ταιριάζει να παίζουμε και στις τρεις χορδές, είτε με τις δύο πιο μπάσες ανοιχτές και στην τρίτη τη νότα της μελωδίας, είτε πιάνοντας συγχορδία, όπου και πάλι η νότα στην τρίτη χορδή θα είναι αυτή της μελωδίας. Π.χ. σ’ ένα τραγούδι από Ρε οτιδήποτε, σ’ ένα τονισμένο σημείο που η μελωδία παίζει Λα μπορούμε να ρίξουμε και ανοιχτές. Σε τονισμένο σημείο όπου η μελωδία παίζει Σι ή Σιb, μπορούμε να συνοδέχουμε με φουλ συγχορδία Σολ ματζόρε ή μινόρε αντίστοιχα, το πάτημα εκείνο όπου στην ψιλή χορδή είναι το Σι(b). Μάλιστα, επειδή σ’ αυτό το πάτημα η μπουργάνα παίζει Ρε οκτάβα, μπορούμε να την αφήσουμε και ανοιχτή: πάλι Ρε-Σολ-Σι(b) θα βγει.
(Σημειωτέον ότι όταν παίζουμε ανοιχτές Ρε και Λα υπονοείται συγχορδία Ρε, είτε μινόρε είτε ματζόρε αναλόγως, οπότε η τρίτη νότα, στην ψιλή χορδή, θα πρέπει να είναι Ρε ή Φα(#) ή Λα. Αλλά στην πράξη οι ανοιχτές χωράνε και σε σημεία με άλλες νότες, κι ας μη βγάζουν τη συγχορδία εκείνου του σημείου: είναι ένα παίξιμο όπου η συνοδεία, πολύ απλά, βασίζεται στις ανοιχτές και όχι στις συγχορδίες.)
1 «Μου αρέσει»
Καλησπερα φίλε @pepe,
Αν δεν σου ηταν κόπος θα μπορουσες να μου δωσεις ενα παραδειγμα, με ένα τραγουδι (π.χ. γλυκοχαραζουν τα βουνα), οχι του μαρκου που ειναι καπως εύκολα.
Σε ευχαριστω και παλι για την βοήθεια.
Ο μπαγλαμάς θεωρείται εύκολος αλλά δεν είναι και τόσο τελικά. Γιατί ενώ στην κιθάρα έχεις έτοιμους δακτυλισμους συγχορδιών, στον μπαγλαμά πρέπει να τους φτιάχνεις κάθε φορά αναλόγως το κομμάτι. Εντάξει, μπορείς να έχεις 2-3 στάνταρ αλλά δεν είναι τόσο ωραίο. Επίσης, στην ερώτηση του νήματος, πάλι πρέπει να ξέρεις 5-10 πράγματα για την χρήση των συγχορδιών ώστε να αποφασίσεις ποιες θα παραλείψεις (πάντα σε συνεννόηση με την υπόλοιπη κομπανία).
Έπειτα, ο ρόλος του μπαγλαμά δεν είναι να παίζει ακκόρντα. Για την ακρίβεια, ακόμα και όταν παίζει ακκόρντα δεν είναι αυτά η ουσία αλλά εκείνο το συνεχόμενο υψίσυχνο ντριγκι ντρίγκι σαν σπαστικό κρουστό, που συγκολλάει όλα τα όργανα μαζί. Επίσης ο μπαγλαμάς μπορεί να επαναλάβει εισαγωγές (πχ Καλοκαιριά, Ζηλιάρικα μάτια, κλπ) και μετά να συνεχίσει με τα ακκόρντα. Όμως το πιο ωραίο είναι τα ντουζένια όπου μεταλλάσσεται σε ένα όργανο αυτάρκες, με μελωδία σε πιο νορμάλ έκταση (αντίστοιχη του μπουζουκιού) και αυτοσυνοδεία με την μπουργάνα.
3 «Μου αρέσει»