Μαρίκα Νίνου - Αγάπη που 'γινες δίκοπο Μαχαίρι | Νέα επαναφορά από τον αυθεντικό δίσκο γραμμοφώνου του 1955

Πραγματοποιήσαμε εγγραφή και επαναφορά για το αγαπημένο κομμάτι “Αγάπη που 'γινες δίκοπο μαχαίρι” που ερμήνευσε η Μαρίκα Νίνου.

Το κομμάτι σαφώς δεν ήταν από τα “χαμένα” ή εκείνα που δεν διέθεταν ψηφιοποίηση με αξιοπρεπές ήχο, ωστόσο έλειπε η μεστότητα στα μπάσα και είχε σβήσει και μεγάλο κομμάτι από την μαγεία της φωνής και του κομματιού με την κατάχρηση/προσθήκη υπερβολικού βάθους (κλασσικό σφάλμα) στις δημοφιλείς πρώτες ψηφιοποιήσεις που είχαν γίνει.

Οπότε η ομάδα μας ήθελε να αφήσει ένα νέο καθαρό ηχητικό πιο κοντά στην αυθεντική ηχογράφηση.

Η συγκεκριμένη ιστορική ηχογράφηση ερμηνεύεται από τη Μαρίκα Νίνου, με συνοδεία της ορχήστρας του Ζακ Ιακωβίδη. Ηχογραφήθηκε την 1η Δεκεμβρίου 1955 και αποτελεί μία από τις τελευταίες δισκογραφικές στιγμές της Νίνου. Η παθιασμένη και αναγνωρίσιμη φωνή της προσέδωσε στο τραγούδι έναν βαθειά προσωπικό χαρακτήρα. Παρότι η Μελίνα Μερκούρη το ερμήνευσε στην αρχική ταινία, η εκτέλεση της Νίνου καθιερώθηκε ως ιστορική ηχογράφηση.

Αποτελεί άλλο ένα κομμάτι με “αμφιλεγόμενη” απόδοση σύνθεσης/μουσικής μιας και συμβαίνει το εξής οξύμωρο: ο δίσκος εμφανίζει τον Τσιτσάνη ως δημιουργό ενώ επικράτησε το ότι το κομμάτι είχε γραφτεί από τον Μάνο Χατζιδάκι.

Φυσικά η αλήθεια είναι κάπου στη “μέση”:

Το κλειδί βρίσκεται σε ένα παλαιότερο τραγούδι: «Ο Τρελός Τσιγγάνος» — γνωστό και ως «Τρελλέ τσιγγάνε για πού τραβάς». Η μελωδία του αποτέλεσε τη βάση για το τραγούδι αυτό της Στέλλας. Δεν πρόκειται, επομένως, για μια εντελώς ανεξάρτητη σύνθεση του Χατζιδάκι.

Τι ακριβώς συνέβη;

Προϋπήρχε ο «Τρελός Τσιγγάνος». Η βασική μελωδία του συνδέεται με τον Τσιτσάνη, αλλά υπάρχει και παλαιότερη διαμάχη για το κατά πόσο η σύνθεση ανήκε στον ίδιο ή στην Ιωάννα Γεωργακοπούλου. Η Γεωργακοπούλου υποστήριζε ότι η μελωδία ήταν δική της (κατόπιν παραχώρησης απο τον Τσιτσάνη!).

Για τη «Στέλλα», ο Χατζιδάκις επεξεργάστηκε αυτή τη μελωδική βάση. Ο Κακογιάννης έγραψε τους στίχους. Η Μελίνα Μερκούρη το ερμήνευσε στην ταινία, το 1955. Ο Τσιτσάνης είχε στενή μουσική συνεργασία με την παραγωγή και συμμετείχε στα λαϊκά μουσικά μέρη της ταινίας.

Σε συνέντευξή του στον Λευτέρη Παπαδόπουλο, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Δίφωνο τον Ιανουάριο του 1998, ο Τσιτσάνης φέρεται να είπε:

«Δεν είναι δικό μου. Ο Χατζιδάκις πήρε τη βασική μελωδία από το δικό μου, τον “Τρελό Τσιγγάνο” και το έγραψε».

(Προφανώς κατόπιν συμφωνίας τους).

Αυτή είναι πολύ σημαντική μαρτυρία, γιατί ο ίδιος δεν διεκδικούσε ότι συνέθεσε εξ ολοκλήρου το τραγούδι της Στέλλας. Αναγνώριζε όμως τη δική του μελωδική συμβολή.

Καλή ακρόαση :heart::sparkles:

2 «Μου αρέσει»

και η παρτιτούρα της εποχής ,για το ποιός, πότε, πού ,και πώς.

1 «Μου αρέσει»

Υπέροχο τεκμήριο!.. “Τσιτσάνη” και εκεί λοιπόν :slight_smile:

Δεν τα ήξερα όλα αυτά. Είχα μεγαλώσει με την πίστη ότι το τραγούδι υπογράφεται από τον Χατζιδάκι και είναι κλεμμένο από τον Τρελό Τσιγγάνο.

Περίεργο κιόλας: αν όντως υπογραφόταν από τον Χατζιδάκι, ο καθένας θα μπορούσε να παρατηρήσει την ομοιότητα με το τραγούδι του Τσιτσάνη και να πει «μα δεν μπορεί, του Τσιτσάνη είναι». Δεν κρύβεται, ούτε κι είναι ο Τρελός Τσιγγάνος κανένα άγνωστο τραγούδι.

Εφόσον όμως συμβαίνει το αντίθετο, ο Τσιτσάνης να υπογράφει ένα τραγούδι που μοιάζει με άλλο δικό του, ο Χατζιδάκις πού φαίνεται; Από πού τους ήρθε ότι αυτός το υπογράφει; Μόνο (υποθέτω) από την υπόλοιπη μουσική της ταινίας, ή από άλλες του συνεργασίες με Κακογιάννη - Μελίνα.

______________________

Edit: Στα κρέντιτς της ταινίας λέει Τσιτσάνης όπως και στον δίσκο και στο μουσικό τεμάχιο; Ή μήπως από εκεί ξεκίνησε η παραπληροφόρηση;

Πάντα τέτοια!

ΥΓ για το μπέρδεμα με τα κρέντιτς, μήπως ξεκίνησε από το ότι ο Χατζιδάκις έβρισκε αντιαισθητική την αναφορά του πρώτου συνθέτη στις διασκευές, όπως όταν τον πήγε δικαστήριο ο Μητσάκης;

1 «Μου αρέσει»

Η απορία σας είναι εύλογη, αλλά νομίζω ότι χρειάζεται να διαχωρίσουμε τρία διαφορετικά ζητήματα: ποιος δημιούργησε τον «Τρελό Τσιγγάνο», ποιος αξιοποίησε τη μελωδία του στο «Αγάπη που ’γινες δίκοπο μαχαίρι» και πώς δηλώθηκε τελικά η πατρότητα του δεύτερου τραγουδιού στις διάφορες εκδόσεις…

Εκτός της προαναφερθείσας συνέντευξης στον Λευτέρη Παπαδόπουλο, φως στην ιστορία έχει ρίξει μαρτυρία του Κώστα Φέρρη, ο οποίος συμμετείχε στη συζήτηση του Ρεμπέτικου Φόρουμ το 2005. Ανέφερε ότι το τραγούδι ήταν κατοχυρωμένο στην ΑΕΠΙ ως σύνθεση των Χατζιδάκι και Τσιτσάνη, με στιχουργό τον Μιχάλη Κακογιάννη. Περιέγραψε μάλιστα ότι ο Χατζιδάκις ζήτησε να δανειστεί μια μελωδία του Τσιτσάνη και ότι ο τελευταίος τού πρότεινε τον «Τρελό Τσιγγάνο».

Επομένως, η εμφάνιση του ονόματος του Τσιτσάνη στις ετικέτες δεν είναι ανεξήγητη αλλά και ούτε απαραίτητα αντιφατική. Υπάρχουν διαφορετικές δισκογραφικές αποδόσεις: σε κάποιες εκδόσεις αναγράφεται ο Τσιτσάνης, ενώ σε άλλες ο Χατζιδάκις.

Το δημοσίευμα των «Νέων» της 29ης Αυγούστου 2011 καταγράφει χαρακτηριστικά αυτή την ασυμφωνία, ακόμη και μεταξύ των δίσκων του 1955…!!

Υπάρχει, βέβαια, και ένα δεύτερο, ακόμη πιο περίπλοκο ζήτημα: η ίδια η πατρότητα του «Τρελού Τσιγγάνου» : Η Ιωάννα Γεωργακοπούλου υποστήριζε ότι το τραγούδι ήταν δικό της (με μια ειδους “παραχώρηση” από τον Τσιτσάνη) και ότι το είχε ερμηνεύσει πρώτη μαζί με τον Στελλάκη Περπινιάδη το 1947, σε στίχους του Χαράλαμπου Βασιλειάδη! Άρα ίσως δεν μπορούμε να θεωρούμε και αυτονόητο ότι ο Τσιτσάνης είχε αποκλειστικό δικαίωμα να παραχωρήσει τη συγκεκριμένη μελωδία…(!)

Συνεπώς, δεν θα ήταν ολόσωστο να πούμε ότι ο Χατζιδάκις συνέθεσε το τραγούδι από το μηδέν, ούτε όμως ότι ο Τσιτσάνης έγραψε μόνος του ολόκληρο το «Αγάπη που ’γινες δίκοπο μαχαίρι». Η εικόνα που προκύπτει από τις διαθέσιμες μαρτυρίες είναι αυτή μιας συνεργασίας, με αξιοποίηση της μελωδικής βάσης του «Τρελού Τσιγγάνου» και νέα επεξεργασία από τον Χατζιδάκι.

Και ακριβώς γι’ αυτό έχει ενδιαφέρον η διαφορετική αναγραφή των δημιουργών στις αυθεντικές ετικέτες: δεν πρέπει να την αγνοούμε, αλλά ούτε και να τη θεωρούμε από μόνη της οριστική απόδειξη της δημιουργικής πατρότητας.

Άλλη μια απίστευτη ιστορία γύρω δημιουργία ενός αγαπημένου κομματιού! :smile:

Συγγνώμη, με ποιον μιλάω; Άνθρωπος το έγραψε αυτό το σχόλιο ή τεχνητή νοημοσύνη;

Η απορία μου ήταν ακριβώς η αντίθετη. Αφού στην ουσία ο Τσιτσάνης το έγραψε, και ο Τσιτσάνης δηλώνεται και στον δίσκο και την παρτιτούρα, ρωτούσα από πού ξεκίνησε η φήμη ότι το υπογράφει ο Χατζιδάκις.

Φυσικά και μιλάτε με άνθρωπο! Τεχνητή νοημοσύνη δεν θα μπορούσε να αναρτά και να αλληλεπιδρά εδώ :sweat_smile:

Στο θέμα μας : Αυτές είναι απλά δύο περιπτώσεις (ο δίσκος της Νίνου και η συγκεκριμένη παρτιτούρα που και εμείς δεν είχαμε βρει ομολογώ) όπου αναγράφεται μόνος ο Τσιτσάνης ως δημιουργός! Όπως προαναφέρθηκε στο μακροσκελές κείμενο που ίσως δεν καταλάβατε στην πρώτη ανάγνωση, δεν ήταν όλα έτσι !

Πχ στον σχετιζόμενο με την ταινία δίσκο Parlophone B.74344 – Μελίνα Μερκούρη (1955) αναφέρεται ο Χατζηδάκις και όχι ο Τσιτσάνης ως δημιουργός.

Στην ίδια την ταινία επίσης αναφέρεται ο Μάνος Χατζηδάκις

Ακριβώς αυτό σας ανέφερα μέσω της πρότασης που περιέγραφε για το άρθρο των Νέων.

Εντωμεταξύ σε μεταγενέστερους δίσκους (πχ με εκτελεση από Μπέμπα Μπλανς) αναφέρεται μέχρι και η Ιωάννα Γεωργακοπούλου μόνη της! (Και όχι ο Τσιτσάνης ή ο Χατζηδάκις). Ακριβώς λόγω της ασαφούς κατάστασης που είχε υπάρξει με την σειρά των αμφισβητήσεων και των δηλώσεων από τα εμπλεκόμενα πρόσωπα

**Και φυσικά υπήρχαν και άλλοι με αναφορά καί στους δύο ή ακόμα καί στους τρεις ! (Που ίσως ήταν και το πιο κοντινό στην αλήθεια τελικά).

βλέπω,πως σε ολες τις ηχογραφήσεις αναγράφεται ως διευθυντής ορχήστρας ο Χατζιδάκις (επαιζε και το πιάνο).
Σαπουντζάκη
Μαιρη Λω
Νίνου
Χρυσάφη
Μούσχουρη
και σε μια συλλογή με την Μούσχουρη, βλέπουμε την Χατζιδάκι ως διασκευαστή
(σε σύνθεση Τσιτσάνη).