Από πού προέρχεται η λέξη "Γκάιντα";

Λίγα λόγια για τον άσκαυλο, για όσους δεν γνωρίζουν την λέξη (όπως κι εγώ) …

http://www.musipedia.gr/wiki/Άσκαυλος

Απορία τόχω, υπάρχει κανένας που παίζει αυτό το όργανο που το φωνάζει άσκαυλο;
Π.χ. "που τον εβαλες τον ασκαυλο";

Εντόπισα και μία παπαρίτσα στο σύνδεσμο που έδωσες Πελαγία

από τον τουρκικό όρο gayda, που σύμφωνα με ορισμένους προέρχεται από το αρχαιοελληνικό "αείδω

Ελα Χριστέ και Παναγία μου! Πως γίνεται αυτή η προέλευση;
Το “γκαρίζω” πιστεύω ότι συσχετίζεται πολύ καλύτερα…

Μέχρι να εντοπιστούν οι “ορισμένοι” παρακαλώ να προστεθεί κι αυτό δίπλα στο βυζούκιον, στο Ζεϋ-μπέκο και τα άλλα συναφή

Υ.Γ. Καλά να περάσετε όλοι οι γκαϊτατζήδες, οι τσαμπουνιέρηδες και όσοι βρεθείτε!!

Φίλε μου Διονύση, οι Θρακιώτες παίζουν την γκάιντα, μια παραλλαγή της τσαμπούνας !

http://tastytour.pblogs.gr/2007/04/ts.html

Την έχω ακούσει σε γλέντια και πανηγύρια Θρακιωτών, κατά κόρον (κεφάλι καζάνι) !!!

Πάντως και για το άσκαυλος έχω ετοιμολογία, αλλά θα σήμαινε την άμεση διαγραφή μου …

Από Διονύση: Πελαγία είσαι αδιάγραφτη!!

Όχι βέβαια. Αλλά εξυπηρετεί όταν θες να πεις “γκάιντες, τσαμπούνες και όλα τα συναφή”.

Η γκάιντα δεν είναι παραλλαγή της τσαμπούνας. Είναι δύο πολύ διαφορετικά όργανα. Υπάρχουν οι κοντινοί και μακρινοί συγγενείς του καθενός σε πάρα πολλές χώρες, καθώς και μερικοί άσκαυλοι που είναι οι εντελώς απόμακροι συγγενείς, και όλοι αυτοί, τα όργανα με ασκό δηλαδή, γιορτάζουν το Σάββατο. Οπότε “άσκαυλος” είναι η λέξη ομπρέλα. Στα αγγλικά (bagpipe) ακούγεται καλύτερα.

Το 'χω μπανίσει κι εγώ κάπου. Η πλάκα είναι ότι δεν προέρχεται από τίποτε αγραμμάτους, ώστε να πεις “ε, ντάξει, τουλάχιστον προσπάθησαν”. Χωρίς να θυμάμαι ακριβώς την ερμηνεία, μπλέκει κάπου και το δίγαμμα της ομηρικής μορφής του αείδω κλπ.
Πάντως έχω επιφυλάξεις αν είναι τούρκικη η λέξη: χρησιμοποιείται και στα ισπανικά (gaita). Για τα ονόματα βλ. και εδώ.

Έχει μερικές ανακρίβειες το αρθράκι. Δεν είναι όλο λάθος, απεναντίας, αλλά για ιστότοπο με τίτλο «Musipedia» (και ιδίως για πηγή με τίτλο «Λεξικό της ελλ. μουσικής») θα μπορούσε να είναι και καλύτερο.
Ενδεικτικά:

  1. Ο πρώτος αιώνας είναι πράγματι η παλαιότερη εποχή που έχουμε ασφαλείς μαρτυρίες ότι υπήρχαν άσκαυλοι στην Ελλάδα. Όλα τα παλιότερα είναι αναπόδεικτες πιθανότητες.
  2. Δεν υπάρχει γκάιντα στην Ήπειρο.

Στα ποντιακά λέγεται αγγείον (και τουλουμ-ζουρνά)

Κάτι που μπορεί να έχει βάσιμη σχέση με Αρχαία Ελλάδα, λόγω σχήματος που μοιάζει με αγγείο/αμφορέα

Το τουλούμι (ο ασκός δηλαδή) είναι αγγείο: η κανονική του χρήση ήταν ως δοχείο κρασιού, λαδιού κλπ. Νομίζω ότι από εκεί προέρχεται η ονομασία.

Σωστά. Αυτό πιστεύω κι εγώ. Φαντάζομαι οτι πρωτα χρησιμοποιήθηκε ως “δοχείο” και μετά ως μουσικό όργανο.

Ο Καλογερόπουλος είναι πολύτιμη πηγή πληροφοριών, αλλά το λεξικό του είναι πολύ έντονα διαμορφωμένο από τις απόψεις, εμμονές κλπ του συγγραφέα, ο αναγνώστης πρέπει να το αντιμετωπίζει κριτικά.

εξ ου και τουλουμοτύρι