Χριστουγεννιάτικα τραγούδια

Νίκο, οι ορίτζιναλ εκτελέσεις των καλάντων είναι παιδάκια που φωνάζουν. Ούτε έχουν μουσικότητα ούτε τη χρειάζονται, δεν είναι για ακρόαση, είναι για μια συγκεκριμένη δουλειά.

Αλλά τα ακούμε σε ηχογραφήσεις με σαντούρια, βιολιά, κλαρίνα κλπ. και είναι οκέι, γιατί αυτά τα όργανα έχουν καταχωρηθεί ως παραδοσιακά και άρα ανήκουν στα επιτρεπόμενα. Άμα έχει και τουμπελέκι, μμμμ, οριακά μπορεί να γίνει δεκτό. Άμα έχει και πολυφωνίες, μόνο στα Επτάνησα που… είχαν και στο χωριό τους .

Με την ίδια λογική, να απορρίψουμε και όσους λόγιους συνθέτες έχουν παρουσιάσει «ελληνικούς χορούς», γιατί μ’ αυτούς δε μερακλώνει ο φουστανελοφόρος να φέρει γυροβολιές. Αν ο συνθέτης απέκρυπτε τη λέξη από τον τίτλο, μπορεί να τον ακούγαμε μ’ ανοιχτά αφτιά και τότε να λέγαμε «μ’ αρέσει / δε μ’ αρέσει» και όχι «αυτό κατατάσσεται στα αποδεκτά / στα απορριπτέα».

Μα, φυσικά και ναι! Ούτε ο ίδιος ο Σκαλκώτας διαννοήθηκε ποτέ να προτείνει, το έργο του να χρησιμοποιηθεί σε πανηγύρια χωριών. Ήξερε πολύ καλά για ποιο σκοπό τα έγραψε. Αν μας τα παρουσίαζε για να τα δώσουμε σε χωριάτες χορευτές να μερακλώσουν χορεύοντάς τα, απλά θα το απορρίπταμε.

Ε μα, εδώ είμαστε: η χορωδία Έδεσσας δεν ήρθε με το πιάνο της να μας χτυπήσει την πόρτα και να πει «να τα πούμε;». Ξέρει κι αυτή με τι σκοπό τα έκανε: παρουσιάζει μια σειρά διασκευών, που προορίζονται να ακούγονται όπως ακούμε μουσική, όχι όπως τελείται το έθιμο των καλάντων. Αυτό δεν είναι δημοτική παράδοση, είναι μουσική δραστηριότητα που απλώς πατάει σε μελωδίες και στίχους της δημοτικής παράδοσης.

Ακριβώς όπως ο Σκαλκώτας.

________________________________

Κατά τα άλλα, έχω να πω ότι είμαι επιφυλακτικός για τους τόπους όπου αποδίδονται μερικά τραγούδια της συλλογής, ας πούμε το πρώτο-πρώτο που νόμιζα ότι δεν είναι της Σητείας αλλά κάποιου από τα Δωδεκάνησα. Επίσης, σε κάποια σημεία είτε δεν έχουν πιάσει σωστά ορισμένες λέξεις είτε μπερδεύουν τις συνιζήσεις (φωνήεντα που, δυο μαζί, κάνουν μια συλλαβή).

Από καθαρή μουσική όμως, δεν έχει ούτε μία νότα δεύτερης διαλογής. Τα πάντα είναι άψογα δουλεμένα, τόσο σε επίπεδο εναρμόνισης και γενικώς «στησίματος» της διασκευής όσο και σε επίπεδο εκτέλεσης, είναι άκρως εμπνευσμένα, και συνταιριάζουν μουσικά στοιχεία πολύ πέρα απ’ όσα θα φανταζόταν κανείς εύκολα ότι μπορούν να ταιριάξουν.

Τους ανακάλυψα εδώ και 6-7 χρόνια, από διάφορα μεμονωμένα βίντεο με ένα τραγούδι το καθένα, τα οποία κατέβασα και τα βάζω να παίξουν κάθε χρόνο όταν πλησιάζουν οι γιορτές. Τώρα δυσκολεύτηκα να τα ξαναβρώ στο ΥΤ, όταν όμως επέμεινα βρήκα αυτό που δεν ήξερα, ότι έχουν βγάλει ολόκληρο δίσκο, διπλό κατά τα φαινόμενα, που περιλαμβάνει πολύ περισσότερα απ’ όσα είχα ήδη βρει όταν τα μάζευα ένα ένα.

Ο μαέστρος τους, και όποιος έκανε τις διασκευές, αλλά εξίσου και οι ίδιοι οι χορωδοί, είναι άξιοι πολλών συγχαρητηρίων. Πάνε καμιά τριανταριά χρόνια που οι συλλογές παραδοσιακών καλάντων σε επανεκτελέσεις έχουν γίνει της μόδας και βγαίνουν σωρηδόν, αλλά τέτοιο επίπεδο δεν έχω ξαναβρεί ούτε σε παραδοσιακότροπες ούτε σε διασκευασμένες εκτελέσεις. Σε αυθεντικές καταγραφές ναι, αλλά και πάλι, ποτέ τόσο πολλά τραγούδια που να είναι όλα τόσο υψηλής στάθμης. Κάποια πάντοτε θα υστερούσαν.

1 «Μου αρέσει»