Στο εν λόγω λήμα διαβάζουμε: «Ανώφελα, μάταια, κάτι που γίνεται ή που ξοδεύεται ανώφελα, χωρίς να το αξίζει ή χωρίς να υπάρχει κάποιο κέρδος.»
Ωστόσο, δεν παραπεμπόμαστε σε κάποιους στίχους.
Εδώ θα πρότεινα να μπει η φράση «χαράμι να σου γίνει γίνει», που σημαίνει: να μην το απολαύσεις/να μην το χαρείς
Ακούγεται στο τραγούδι του Τσιτσάνη «Εσύ που με ξεμυάλισες» (1951)
Να σου γίνουνε χαράµι
τα όσα σου ‘κανα βρε βλάµη
να σου γίνουνε χαράµι
Αναρωτιέμαι μήπως έχει σχέση με το “ χαλάλι” που λέμε σήμερα. Βέβαια λέμε και το “χαράμι”, “ χσραμίζω” αλλά και το “χαλαλίζω”.
Ας μας διαφωτίσουν οι ειδικοί εδώ του χώρου.
Θαρρώ πως σε ό,τι αφορά τη γλώσσα μας όλοι έχουμε “ειδικότητα” (ε, οι γλωσσολόγοι κάτι περισσότερο)
Το “χαλάλι” είναι το αντίθετο του “χαράμι”
Όχι ακριβώς το αντίθετο, αλλά διαφορετική έννοια. Η λέξη χαλάλι είναι σχεδόν συνώνυμο του “χάρισμα”. Το χαράμι λέγεται όταν χαραμίζουμε κάτι, δηλαδή δεν το αφήνουμε / βοηθάμε να αξιοποιηθεί, το αφήνουμε να χαθεί κττ.
Ακριβώς το αντίθετο (βλ. λεξικά)
Εμπιστεύομαι καλύτερα τη ζωή, στα ογδονταφεύγα…
Εγώ πάλι εμπιστεύομαι τον Κοραή («Τὸ πρῶτον βιβλίον ἑκάστου ἔθνους εἶναι τῆς γλώσσης του τὸ Λεξικόν, ἤγουν ἡ συνάθροισις καὶ ἔρευνα τῶν συμβόλων μὲ τὰ ὁποῖα ἐκφράζει τὰς ἰδέας του")
«Χαράμι πήγε» (π.χ. η προσπάθεια), ή «χαραμίζω κάτι», νομίζω όλοι ξέρουμε τι σημαίνει. Έτσι όπως το χρησιμοποιεί όμως ο Τσιτσάνης εγώ δεν το καταλαβαίνω ακριβώς. Να σου γίνουνε χαράμι; Δεν το ‘χω ξανακούσει, ενώ όλοι μάλλον έχουμε ακούσει και καταλαβαίνουμε το «χαλάλι να γίνει», οπότε δεν είναι περίεργο που πάει εκεί ο νους.
Τι εννοεί ο Τσιτσάνης;
“να μην τα απολαύσεις/να μην τα χαρείς”
Είναι γνωστή/στερεότυπη αρά
Νεφέλη, και οι δύο λέξεις έχουν την ετυμολογία τους από το αραβικό halal=επιτρεπτό/νόμιμο και haram= απαγορευμένο/μην επιτρεπτό. Υπάρχουν πολλές πηγές στο διαδύκτιο αν θέλεις να μάθεις περισσότερα, και δεν θα σε κουράσω με παραπομπές. Εδώ στη Στοκχόλμη και εμείς οι μήν αραβόφωνοι συναντάμε τη λέξη halal στα μαγαζιά τροφίμων και στα εστιατόρια που προσφέρουν “επιτρεπτά” κρέατα/κρεατικά στην αρκετά μεγάλη μουσουλμάνικη κοινότητα. Δεν ξέρω τι συμβαίνει στις αραβικές χώρες, αλλά έχω την εντύπωση ότι στην Τουρκία και στα Βαλκάνια αυτοί οι θρησκευτικοί όροι έχουν αποκτήσει και άλλες μη θρησκευτικές σημασίες ή χρήσεις, όπως το “helal olsun (sana)”, που σημαίνει περίπου το ίδιο με το “χαλάλι (σου)”. Νομίζω ότι έχει κάποια μικρή διαφορά, με την έννοια ότι οι Τούρκοι το λένε πιο πολύ για να παινέψουν κάποιον (“Μπράβο!”, “Άξιος”), ενώ στα ελληνικά ίσως είναι πιο συνηθισμένη η άλλη έννοια που δίνει το ΑΙ:
Το “χαλάλι” (ή χαλάλι σου/σας) είναι μια έκφραση που σημαίνει ότι κάποιος δέχεται κάτι με ευχαρίστηση, συγκατάβαση ή ότι κάτι που κόστισε, άξιζε τον κόπο, παρόλο που μπορεί να ήταν δυσάρεστο ή να κόστιζε κάτι (π.χ. χρήματα, κόπο). Σημαίνει “αξίζει”, “δεν πειράζει”, “το δέχτηκα/το διαθέτω με χαρά”,
Το αντίθετο "haram olsun” σημαίνει περίπου «Να σου γίνει κατάρα» ή «Να σου βγει σε κακό». Το ελληνικό χαράμι, χαραμίζω φαίνεται να δηλώνει πιο πολύ ότι κάτι πάει χαμένο άδικα:
Μπορεί όμως να κάνω λάθος, γι’ αυτό περιμένω κι εγώ να μας διαφωτίσουν οι ειδικοί! 
Εύα ευχαριστώ πολύ για την ανταπόκριση και τον κόπο που έκανες να με διαφωτίσεις με ό,τι γνωρίζεις.
Κάπου τα είχα ξεχωρίσει κι εγώ, αλλά μετά το λήμμα του Άνθιμου και τις τόσες διαφορετικές έννοιες των λέξεων που βρίσκουμε στο ρεμπέτικο γλωσσάρι άρχισα να αναρωτιέμαι μήπως κάτι άλλο υπάρχει.
Και πράγματι η προέλευση που έδωσες πολύ με διαφώτισε.
Ευχαριστώ πολύ ξανά!
Ειδικός δεν είμαι βέβαια, αλλά μπορώ να το επιβεβαιώσω: κάνοντας σκληρό παζάρι σε αραβόφωνη χώρα, πριν (μπόλικα!) χρόνια, κάποια στιγμή εφάρμοζα το τελικό κόλπο: προσποίηση παραίτησης, αφού η πρότασή μου δεν γίνεται δεκτή. Τότε, με χαρακτηριστική κίνηση χεριού, ο έμπορας έλεγε το τελικό «Ααα! Χαλάλ!» δίνοντάς μου την εντύπωση ότι η λέξη έχει τη σημασία “άιντε, δικό σου!”. Το είχε επιβεβαιώσει και η πεθερά μου, Μικρασιάτισσα που προσφύγεψε στα 12 της και, δεκαετία ΄50 επισκέφτηκε την γενέθλια πόλη της. Ο πατέρας της, γιατρός στην πόλη τότε, είχε δικά του μία σειρά μαγαζιών από τα οποία έπαιρνε νοίκι. Όταν οι μαγαζάτορες έμαθαν ποιανού κόρη ήταν η πεθερά μου, της ζήταγαν επίμονα «να τους κάνει χαλάλι» το μαγαζί.
Ναι εννοούσαν ότι αφού ήταν δικά της, να μην τους δει σαν ξένους, να τους δώσει τη συγκατάθεσή της να τα έχουν. Ουσιαστικά της είπαν ότι χωρίς τη δική της συναίινεση η συμφωνάι της Λωζάννης δεν τους έδινε δικαίωμα στα μαγαζιά, ενώ τυπικά το είχαν.
Χαραμι, να μην τα δικαιούσαι, αυτό εννοεί.
Το λένε και οι Τούρκοι αυτό, πχ “αν δεν τηρήσω τη συμφωνία μου, όσα κερδίσω από το δάνειό σου χαράμι μου να είναι” δηλ να μην χαρώ τα κέρδη μου αν δεν επιστρέψω τα δανεικά. Δεν μου επιτρέπεται δηλ να τα έχω σαν δικά μου.
Είναι νομικοί όροι αυτοί, μπορεί να τα δείτε και σε συζητήσεις μαζί με τον όρο χάκι, τα χάκια μου, από το haq, που σημαίνει δίκαιο, δικαιοσύνη, αλήθεια (και είναι και όνομα του θεού).
Και μετά το “κέντρισμα” που μου προκαλεί αυτή η ομάδα άρχισα να ψάχνω και τσίμπησα ένα άσμα όπου φαίνεται καθαρά η έννοια του “Χαράμι”. Δεν εντάσσεται βέβαια στα ρεμπέτικα,μάλλον στα λαϊκά, αλλά απ’ ότι βλέπω εδώ δεν είναι ακραιφνώς ρεμπέτικο το γλωσσάρι οπότε είπα ας το βάλω. Αν θεωρείται εκτός ύλης οι αρμόδιοι ας το διαγράψουν!
“Ένας άντρας ξωφλημένος”( Χρήστου Νικολόπουλου - Πυθαγόρα )
Από τις 45 στροφές (1968)
Χαράμισα τα χρόνια μου που σέρνομαι κοντά σου …
Και αυτό του Άκη Πάνου με τον Μιχάλη Μενηδιάτη!
ΠΙσω στο πάλκο διακρίνονται η Χαρούλα Λαμπράκη & η Γιώτα Λύδια
και φυσικα το γνωστό μας “Χαράμι “ με την Βέμπο. 1951.
<Αρχοντορεμπέτικο του 1951σε μουσική Μιχάλη Σουγιούλ και στίχους Μίμη Τραϊφόρου, από την επιθεώρησι “Έχετε Γειά Βρυσούλες” στο θέατρο ΒΕΜΠΟ, τον Ιούνιο του 1951>
(Χαράμι: Σημαίνει «να πάνε χαμένα», «να μη σου χρησιμεύσουν» να μην έχεις όφελος από αυτά).
Ε κι ένα δημοτικό ηπειρώτικο που δεν το βρίσκω ηχογραφημένο όμως!
“Ξυπνά η κόρη την αυγή σα μήλο μαραμένο, / βρίσκει τον κόρφο τς ανοιχτό, τ’ αχείλι φιλημένο / και τη χρυσή της την ποδιά ψηλά ανασκουμπωμένη. / «Τάχα το ποιος μου το ‘κανε, τάχα ποιος μου το κάνει;» / Αν είν’ από τον άντρα μου, χαράμι να του γένει, / κι αν είν’ από όποιον αγαπώ, χαλάλι να του γένει! “
Από lexilogia.gr
