Συναυλία-παρουσίαση της σμυρναίικης παράδοσης στη Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου από τη Σοφία Μπιλίδη, ελληνοϊταλικής καταγωγής Αμερικανίδα, απόγονο Μικρασιατών προσφύγων.
Συνιστώ να ρίξει κανείς μια ματιά στην περιγραφή και να κάνει 5 λεπτά υπομονή στην αρχή και ν’ ακούσει τους παρουσιαστές της συναυλίας, ώστε να μπει στο κλίμα της συγκεκριμένης εκδήλωσης. Η Σοφία Μπιλίδη (τραγούδι, σαντούρι, ζίλια) μεγάλωσε με Μικρασιάτες πρώτης γενιάς από τους οποίους έμαθε πρώτο χέρι αυτή την παράδοση.
Τρία σημεία που με συγκινούν ιδιαίτερα είναι:
[ul]
[li]η μπρούκλικη προφορά που θυμίζει Κατσαρό[/li][li]το γεγονός ότι ο ουτίστας που τη συνοδεύει είναι Αρμένης (και ίσως και ο τουμπελεκιτζής)[/li][li]η αντιμετώπιση αυτής της παράδοσης από τους διοργανωτές της συναυλίας ως μιας από τις ρίζες της σημερινής Αμερικής.[/li][/ul]Ακούγονται τραγούδια επώνυμα και παραδοσιακά, μεταξύ των οποίων αρκετά που δεν έχω ξανακούσει.
Παρόλο τον ακαδημαϊκό χαρακτήρα της εκδήλωσης βρίσκω το ιβέντ συναρπαστικό. Δεν είναι η μεγαλύτερη φωνή που άκουσα στη ζωή μου, αλλά πιστεύω ότι αν τ’ άκουγα αυτά ιδίοις όμμασι θα ήταν σημαντική εμπειρία. Και από ΥΤ καλή είναι αναλόγως.
O Nagoski όμως συνελήφθη, αρκετά χρονάκια πριν, είναι η αλήθεια, μη ενημερωμένος σχετικά με τα ελληνικά πράγματα:
Σε αμερικάνικη ανατύπωση της ηχογράφησης «Παίξε Χρήστο το μπουζούκι», και για να αποκλειστεί η περίπτωση, ο Τσιτσάνης να διεκδικήσει δικαιώματα, το κομμάτι κατεγράφη ως «Ο Χρήστος» (τίτλος, στον αμερικάνικο δίσκο «O Christos» και όχι με τον κατοχυρωμένο στις ελληνικές ηχογραφήσεις τίτλο «Παίξε Χρήστο το μπουζούκι)». Ο Ναγκόσκι, σε εργασία του, παραθέτει τον τίτλο του κομματιού ως «Οh, Christ!"» (= Ώ, Θεέ μου», δική μου διευκρίνηση).
Και βεβαίως, ο κάθε καλόπιστος παρατηρητής θα σχολίαζε κάτι του τύπου « Εντάξει, ο Ναγκόσκι δεν ήξερε Ελληνικά! Όμως, το ερώτημα που αμέσως θα ακολουθήσει είναι «Ναι, δεν ήξερε. Δεν ρώταγε;.
Χμμμ… Πολύ καλή, ναι, πάρα πολύ καλή. Αλλά, συγκριτικά με τη Ρόζα ή τη Ρίτα, κάτι λείπει: η τσαχπινιά. Δεν νομίζω η έλλειψη τσαχπινιάς να είναι απαραίτητο και εκ των ων ουκ άνευ χαρακτηριστικό της Σμυρναίικης σχολής…
Και κάτι ακόμα: Όποιος / -α ξέρει πραγματικά τη σμυρναίικη παράδοση, δεν θα τραγουδήσει «απ’ το Καρατάσι φώς μου, ή απ’ το Κορδελιό;» παρά «Για’ π’ το Καρατάσι φώς μου, για ‘π’ το Κορδελιό». Το (τουρκικής προέλευσης) διαζευκτικό για – για ήταν από τα χαρακτηριστικά των Μικρασιατών προσφύγων.
Αν είχε προσκληθεί και τραγουδήσει, να είσαι σίγουρος ότι θα την χειροκροτούσαν όλοι όρθιοι για λεπτά ολόκληρα, κάτι που απαγορευόταν απ’ το πρωτόκολλο της Βιβλιοθήκης και τότε και επί κυρίας Μπιλίδη.
Τέλος πάντων, γούστα είναι αυτά. Εμένα το μπρίο της Μπιλίδη, όπως και το «ακραιφνές» της ερμηνείας της, μού έκαναν πολύ περισσότερη εντύπωση από τη φωνή της.
