Σεφαρδίτικα ρεμπέτικα και ρεμπέτικα στην Τουρκία

τουρκία
#1

Γεια σας,

Σας μεταφέρω ένα ενδιαφέρον άρθρο για τις Ιουδαιο-ισπανικές εκδοχές των ρεμπέτικων/λαϊκών τραγουδιών της δεκατίας του 30 και 40:

http://leonnar.wordpress.com/page/2/

Η αγάπη για την ελληνική μουσική είναι ακόμα εμφανές στους Ισραηλίτες. Εδώ είναι μια Εβραϊκή διασκευή ενός τραγουδιού του Σφακιανάκη, από τον κουρδικής καταγωγής Itzik Kallah:

Και μια το ωραίο “Γιε μου” στα εβραϊκά:

Επίσης, ένα αγγλόφωνο άρθρο για την αποδοχή της ρεμπέτικης μουσικής στην Τουρκία:

http://www.music.ucsb.edu/projects/musicandpolitics/archive/2008-1/koglin.pdf

Και μερικά κλιπάκια με το Φάιδωνα, Έλληνα τραγουδιστή στην Τουρκία:

http://www.youtube.com/watch?v=hJYLVYRqBPI
http://www.youtube.com/watch?v=7EVo_IVl8yk
http://www.youtube.com/watch?v=hJYLVYRqBPI
http://www.youtube.com/watch?v=4CKSUs5SnN0
http://www.youtube.com/watch?v=SPHc6WI1KDc
Εύα

0 Likes

(ΚΡΟΝΟΣ) #2

:258: Τι ακούν τ’ αυτάκια μου θεέ μου! Μπλιάξ !!! :079:

0 Likes

(Νίκος Πολίτης) #3

Κρόνε, στο φόρουμ αυτό δεχόμαστε και ακούμε με ενδιαφέρον μουσικές και προσαρμογές από όλες τις χώρες και γλώσσες. Η Τουρκική και η Εβραϊκή συμπεριλαμβάνονται και μερικές φορές ακούσαμε αριστουργήματα, ειδικά στην Τουρκική πρόσφατα. Αν αυτό εσένα δεν σου κάνει, πήγαινε να εκτονώσεις τα εθνικιστικά σου αισθήματα αλλού. Σεβάσου όμως το φόρουμ και τα μέλη που δημοσιεύουν.

1 Like

(Γρηγόρης) #4

Στα μή αριστουργήματα η φράση

αποτελεί εθνικισμό Νίκο;

0 Likes

(Νίκος Πολίτης) #5

Προσωπική μου εκτίμηση, Γρηγόρη. Μακάρι να έχω λάθος. Ομολογώ ότι δεν άκουσα (ακόμα μια φορά) όλα τα τραγούδια που παραθέτει η Εύα, αυτή τη φορά άκουσα μόνο το πρώτο του “Φαίδωνα”, που είναι “το γελεκάκι” σε μιαν όχι βέβαια αριστουργηματική αλλά αποδεκτή εκτέλεση με τουρκικό στίχο.

0 Likes

#6

Και εγώ δεν κατάλαβα ακριβώς τι ήθελε να πει ο ΚΡΟΝΟΣ, γι αυτό είπα να μην το σχολιάσω…αλλά αφού έγινε η συζήτηση, θα πω και εγώ δυο λόγια. Δεν ισχυρίζομαι ότι το τραγούδι του Σφακιανάκη ή η εβραϊκή διασκευή του είναι τίποτα αριστουργήματα, προς Θεού! Όσο για τον Φαίδωνα, είναι ένας μάλλον “ήσσων” λαϊκός τραγουδιστής που είναι μισός Έλληνας, μισός Αρμένιος. Τραγουδάει σε ένα είδος που νομίζω λέγεται “ταβέρνα” στην Τουρκία και που έχει πολλά στοιχεία από ελληνικά λαϊκά. Ο Διόνυσος θα ξέρει περισσότερα.

Από την άλλη, όπως λέει και ο Νίκος, υπάρχουν θαυμάσιοι μουσικοί και τραγουδιστές στις γειτωνικές χώρες και γενικά στη Μέση Ανατολή που ανακαλύπτουμε (ή τουλάχιστο εγώ ανακαλύπτω!) χάρη στο youtube, των οποίων η μουσική έχει πολλά κοινά με την ελληνική μουσική. Τούρκοι μουσικοί όπως οι Yeni Turku έχουν κάνει αξιόλογες διασκευές ρεμπέτικων τραγουδιών που νομίζω ότι σέβονται το πρωτότυπο. Αρκετοί από τους Εβραίους τραγουδιστές που τραγουδάνε ελληνικά λαϊκά στη γλώσσα τους έχουν καλές φωνές και εμένα προσωπικά μου αρέσουν. Σίγουρα, ο Itzik Kala έχει ένα άλλο ύφος από το Στράτο Διονυσίου, αλλά δε θα έλεγα “μπλιάχ” στην ερμηνεία του.

http://www.youtube.com/watch?v=L5NNoyK7ajM

Και να προσθέσω, προς αποφυγή παρεξηγήγεων, ότι οι Ισραηλίτες δεν “κλεβουν” ελληνικά τραγούδια, υπάρχουν συμβάσεις και πληρώνονται royalties στους Έλληνες δημιουργούς.

Επίσης, μην ξεχναμε ότι και στα ελληνικά σμυρνέικα και ρεμπέτικα συνέβαλαν μουσικοί και τραγουδιστές που ήταν αλλόθρησκοι ή από άλλη εθνότητα…τους ξέρουμε όλοι και τους έχουμε αναφέρει και στο φόρουμ. Η καταγωγή μπορεί να μη φαίνεται στη δισκογραφική παραγωγή τους, αλλά και η Ρόζα Εσκενάζη και η Στέλλα Χασκίλ θα ήξεραν Λαντίνο, και μπορεί να τραγουδούσαν σεφαρδίτικα τραγούδια κιόλας, στο σπίτι ή στις οικογενειακές συναντήσεις. Αυτά…

Φιλικά, Εύα

0 Likes

(Διόνυσος) #7

Ο Φαίδων ήτανε ο πρώτος που έκανε στην Τουρκία γνωστά τα ελληνικά τραγούδια. Οχι μόνο τα τραγουδούσε αλλά έβγαλε και CDs. Ετσι γνώρισαν οι Τούρκοι τα ελληνικά τραγούδια μέσα στη χώρα τους. Βέβαια ήτανε τα λαϊκά κυρίως που έχουνε άρωμα δεκαετίας 70 και εβαζε και τούρκικους στίχους. Στον Φαίδωνα πήγαινε και πηγαίνει η ελίτ, γιατί το όλο πακέτο, να φάς, να τον ακούσεις ήτανε και είναι πανάκριβο.

Τώρα τα ρεμπέτικα είναι άλλη ιστορία. Ο Μουαμμέρ Κετένζογλου ήταν ο πρώτος ασχολήθηκε με αυτά και τα πρόβαλε.

Παράλληλα με αυτόν, υπάρχει ο Ορχάν Οσμάν ή bouzouki Orhan, ο οποίος είναι Ελληνας μουσουλμάνος της Δυτικής Θράκης και σε κάποια φάση εγκαταστάθηκε στην Πόλη.

Πρίν από ενάμισυ χρόνο έκανε ένα σχήμα και ο Στελιος Μπερμπέρης ή Stelyo Berber το οποίο το ονόμασε Καφέ Αμάν και ήμουνα μάλιστα στην παρθενική τους εμφάνιση στο γαλλικό προξενείο. Ο Στέλιος είναι και ψάλτης στο Πατριαρχείο. Στο σχήμα δε, συμμετέχει και η γυναίκα του ως τραγουδίστρια.

Επίσης γνωρίζω και τους Τατάυλα Κεϊφί ή Tatavla Keyfı οι οποίοι είναι ένα νεανικό συγκρότημα. Τους άκουσα τελευταία φορά το καλοκαίρι και μου άρεσαν. Αυτοί έχουν νεανικό κοινό. Μάλιστα έχουν και καλούς τραγουδιστές που τους άκουσα να βγάζουν αξιοπρεπείς αμανέδες.

Ο Στέλιος Μπερμπέρης και ο Ορχάν έπαιζαν με τον Μουαμμέρ, στη συνέχεια έκαναν δική τους καριέρα. Θα τολμούσα να πω ότι αυτός που γνωρίζει και έχει μελετήσει καλύτερα τα ρεμπέτικα είναι ο Μουαμμέρ.
Το καφέ αμάν εμφανίστηκε στην τηλεόραση, και ο Ορχάν έχει δική του εκπομπή στην τηλεόραση. Κοινώς προβάλλονται.

Δεν πρόλαβα τον Μουαμμέρ σε ρεμπέτικο πρόγραμμα γιατί τώρα τελευταία ασχολείται με τραγούδια των βαλκανίων. Θα ήθελα λοιπόν να κάνω μια παρατήρηση με βάση τους υπόλοιπους:

Τα ρεμπέτικα εδώ δεν έχουν σχέση με τα δικά μας ρεμπέτικα. Δεν έχω ακούσει για παράδειγμα επαρκή πειραιώτικα ρεμπέτικα. Επειδή υπάρχει και το κοινό που έχει άλλα ακούσματα, ο δωρικός ήχος του Μάρκου ή του Κερομύτη ή του Γενίτσαρη δεν περνάει. Κάποιες σπόντες υπάρχουν βέβαια, όπως ο Ορχάν που τον έχω ακούσει να παίζει τον σαλταδόρο και που κλίνει αρκετά προς το δικό μας ρεμπέτικο, ή τους Ταταυλα κεϊφί που παίζουνε κάποια τραγούδια από την ταινία Ρεμπέτικο. Και κανένας σποραδικός Τσιτσάνης.

Ρεμπέτικα με βάση αυτό που έχω καταλάβει για τους πολλούς Τούρκους είναι τα κοινά ελληνοτουρκικά (Χαρικλάκι και σία) πολλά σμυρναίϊκα και κάποια ελληνικά τραγούδια όπως το σ’αγαπώ, που δεν έχουν φυσικά σχέση με το ρεμπέτικο. Η μόνη σταθερά που υπάρχει είναι το μπουζούκι και τα ελληνικά λόγια.

Καταλήγοντας, η λέξη ρεμπέτικο γνωρίζει ακόμα μια άλλη περιπέτεια στη γείτονα χώρα. REMBETIKO είναι το greek ethnic, με local αρωμα από την κουλτούρα των rum που είναι πια ελάχιστοι. Και είναι της μόδας, αλλά για τους ψαγμένους.

0 Likes

#8

Ευχαριστώ, Διόνυσε! Πολύ κατατοπιστικός, όπως πάντα! Παραθέτω λίγα ακόμα για τη σεφαρδίτικη μουσική στην Τουρκία:

http://www.acousticlevitation.org/yarden.html

Εύα

0 Likes

(ΚΡΟΝΟΣ) #9

Αρχικό μήνυμα από ΚΡΟΝΟΣ
:258: Τι ακούν τ’ αυτάκια μου θεέ μου! Μπλιάξ !!!

Αρχικό μήνυμα από Νίκος Πολίτης
Κρόνε, στο φόρουμ αυτό δεχόμαστε και ακούμε με ενδιαφέρον μουσικές και προσαρμογές από όλες τις χώρες και γλώσσες. Η Τουρκική και η Εβραϊκή συμπεριλαμβάνονται και μερικές φορές ακούσαμε αριστουργήματα, ειδικά στην Τουρκική πρόσφατα. Αν αυτό εσένα δεν σου κάνει, πήγαινε να εκτονώσεις τα εθνικιστικά σου αισθήματα αλλού. Σεβάσου όμως το φόρουμ και τα μέλη που δημοσιεύουν.

Καλά δεν είπαμε να είναι και αριστουργηματική, αλλά ούτε αποδεκτή είναι από εμένα τουλάχιστον (προτιμώ την απλή, και με σφραγίδα Δούσα εκτέλεση). Ένα ωραίο απλό τραγουδάκι είναι που το σκύλεψε και το εκβαρβάρισε. Ένα ντιριντάχτα στα τούρκικα και μετά και στα ελληνικά και κάπου στο 3:47 που μπαίνει ταξιμάκι λέει '‘άιντε Λευτέρη, πάμε για την αγάπη, για ειρήνη και για φιλία, ώπα, … (και κάτι στα τούρκικα) … ‘’. Ένα ελληνικό τραγούδι τραγουδισμένο σε τουρκικη και ελληνική μαζί. Ποια φιλία εννοεί ο Φαίδων? προφανώς την ελληνοτουρκική. όλοι στο παιχνίδι (η ‘εκστρατεία’ για την ελληνοτουρκική φιλία χρειάζεται και τους υπαλλήλους της βλέπετε). Πάντως κι έτσι να μην είναι σίγουρα ο δημιουργός του βίντεο το προσάρμοσε κατάλληλα μη παραλείποντας βέβαια να μας υπενθυμίσει στο 0:18 - 0:33 και 2:18 – 3:10 ποιος είναι από πάνω σ΄αυτή τη φιλία. Ενώ οι φίλοι πάνε δίπλα δίπλα, χέρι χέρι, είναι ισότιμοι. Θα μου πείτε έτσι το είδες? :080:γιατί όχι, για έναν απονήρευτο λειτουργεί υποσυνείδητα θεωρώ, καλλιεργώντας ηττοπάθεια και ψυχολογία υποτελή και ραγιά.
Για τα υπόλοιπα που δεν ακούσατε δε χάσατε και τίποτε να’ χαμε να λέγαμε ειδικά του Φαίδωνα και κανένα ουδεμία σχέση με το θέμα ή το Ρεμπέτικο (πλην του ‘Γελεκακίου’). Εσύ Eva μη μου θυμώσεις άσε με να γράφω εγώ, κάνε πως δε βλέπεις, σε καμία περίπτωση δεν είχα σκοπό να προσβάλλω κανέναν, πόσο μάλλον εσένα που είσαι γυναίκα.
Να παραθέσω κάτι πιο σχετικό? :112:
http://www.youtube.com/watch?v=AAOIN9a5UNw (Η εισαγωγή μοιάζει με ρεμπέτικο)
Judy Frankel (Fiestaremos) http://www.youtube.com/watch?v=AKkL4RPZSvg&feature=PlayList&p=F016D3215FD790A2&index=0&playnext=1 (:112: ωραίο τραγούδι, αλλά δε βρήκα άλλο βίντεο - πάλι με σημαίες μπλέξαμε, αυτή τη φορά μιας άλλης ‘φίλης’ χώρας)
Judy Frankel (Avram Avinu) http://www.youtube.com/watch?v=ikmT2trZbn8&feature=related
Judy Frankel (Morena) Δε βρίσκω λινκ
Abraham Avinu - AlbertoMizrahi - El Rey Nimrod http://www.youtube.com/watch?v=Nctrooej4Rk&feature=related

0 Likes

#10

Γεια σας,

Βρήκα ένα ντοκιμαντέρ για τους Σεφαρδίτες της Τουρκίας και τα τραγούδια τους:

Τα κλιπάκια που παράθεσες είναι ωραία, Κρόνε, αλλά ανήκουν σε μια μεταγενέστερη “αναβίωση” των σεφαρδίτικων τραγουδιών της Οθωμανικής εποχής, που διαφέρει αρκετά από την αρχική μουσική μορφή που είχαν εκέινα τα τραγούδια στα Βαλκάνια και στην Τουρκία. Η Judy Frankel ήταν μια Ashkenazi Αμερικανίδα που έμαθε το Λαντίνο και άρχισε να ηχογραφεί Σεφαρδίτικα τραγούδια που βρήκε σε διάφορες συλλογές. Η τεχνοτροπία της (δηλαδή ο τρόπος που τραγουδάει) και η ενορχήστρηση είναι μάλλον δυτικότροπη (τουλάχιστο στα αυτιά μου!) και αυτό ισχύει και για τους Parvarim, που είναι ένα συγκρότημα που τραγουδάει διαφορετικά είδη μουσικής. Η Bertha Aguada στο βίντεο τραγουδάει με έναν τρόπο που είναι πιο κοντά στην παραδοσιακή μορφή αυτών των τραγουδιών.

Μερικές παλιές ηχογραφήσεις με την Victoria Hazan, τον Isak Algazi και τον Haim Effendi, για να δείτε τη διαφορά:

http://www.youtube.com/watch?v=NBVcS9vME9w

http://www.youtube.com/watch?v=kUCgqY7miAQ

http://www.youtube.com/watch?v=zCRKE9bxBGA

Και οι τρεις τραγουδούσαν και στα τούρκικα και στα εβραϊκά (θρησκευτική μουσική):

http://www.youtube.com/watch?v=KAh0ntZNBVk

Ο hazzan (ψάλτης) Isak Macoro σε μια πιο πρόσφατο ηχογράφηση:

http://www.youtube.com/watch?v=sRhMOqxqW0I

Και μια εκτέλεση του “Hija mia” (Από ξένο τόπο) από ένα ελληνικό συγκρότημα:

[FONT=Arial Narrow][SIZE=3]http://www.youtube.com/watch?v=_mCvXk468G0[/SIZE][/FONT]

Εύα

0 Likes

#11

Μια μικρή παράθεση για ένα τραγούδι του Haim Effendi, to “Adon haselichot”, ένα παραδοσιακό θρησκευτικό τραγούδι που τραγουδιέται στις σεφαρδίτικες συναγωγές την ημέρα της Yom Kippur:

http://www.hebrewsongs.com/?songID=1799

http://www.youtube.com/watch?v=RWBQ9cweqAU

Υπάρχουν πάρα πολλές νέες εκτελέσεις, από τις οποίες μερικές μπορούν να προκαλούν την καλαισθησία ορισμένων μελών, αλλά που δείχνουν πώς ένα τραγούδι επιβιώνει μέσα στα χρόνια:

[COLOR=blue]http://www.youtube.com/watch?v=bQKAG7twfP0[/COLOR]

[COLOR=blue]http://www.youtube.com/watch?v=nirGcejixkQ[/COLOR]

[COLOR=blue]http://www.youtube.com/watch?v=ftD6yZT5YLA[/COLOR]

[COLOR=blue]http://www.youtube.com/watch?v=5hazyucWHPA[/COLOR]

http://www.youtube.com/watch?v=oWiw5yueQp8

Εύα

0 Likes

#12

Δεν είναι ούτε ρεμπέτικα ούτε σεφαρδίτικα, αλλά νομίζω ότι τα παρακάτω κλιπάκια δείχνουν την ιδιαίτερη αγάπη που έχουν οι (σεφαραδίτες) Ισραηλινοί για τα ελληνικά λαϊκά:

http://www.youtube.com/watch?v=YBscHVNgf8Q

http://www.youtube.com/watch?v=zpv7pP1MZfc

http://www.youtube.com/watch?v=QMOgU17RPho

http://www.youtube.com/watch?v=vRqjOmt3XBk

http://www.youtube.com/watch?v=Lqsoj0A80_8

http://www.youtube.com/watch?v=nmeH8YE5EEU

http://www.youtube.com/watch?v=8xxl0mZFWCM

Εύα

0 Likes

#13

Εδώ έχουμε μια ενδιαφέρουσα και γόνιμη συζήτηση σχετικά με το Γελεκάκι, κυρίως το ελληνικό αλλά και το σεφαραδίτικο.

(Το αρχικό θέμα της σελίδας είναι τελείως άσχετο, η συζήτηση για το τραγούδι ήρθε από τυχαία ξεστρατίσματα και ξεκινάει κυρίως στο σχ. #59)

0 Likes

#14

Ενδιαφέρουσα συζήτηση όντως. Για το σχόλιο 88

Εξαιρετικά ενδιαφέρουσα είναι και η ηχογράφηση με τον Δ. Φιλιππόπουλο και τον Δ. Ευστρατίου, μεταγενέστερη κατά ένα χρόνο (1933), όπου φαίνεται η διείσδυση της χαβάγιας στην λαϊκή αστική μουσική του μεσοπολέμου
υπάρχει και το τραγούδι του Τούντα για τη χήρα τη μοντέρνα που γλεντά με τη χαβάγια (και φυσικά χαβάγια στην ενορχήστρωση), κάπου το ξανασυζητήσαμε στο φόρουμ.
//youtu.be/g4mLPiQ6BA4

0 Likes

(system) Ανακινήθηκε αυτόματα από το σύστημα #15
0 Likes