Περι ρεμπετολόγων

Κατα την πρόσφατη επίσκεψη στην πατρίδα, μετα απο μεγάλο διάστημα απουσίας, αντελήφθην οτι η ελληνική τηλεόραση έχει κατακλύστει απο διάφορους “ρεμπετολόγους” και άλλους γνώστες του παραδοσιακού τραγουδιού.

Βγαίναν λοιπόν αυτοί σε διάφορες εκπομπές και με τρομερή ευφράδια και ιστορική λεπτομέρια ανέλυαν τραγούδια, καλλιτέχνες, όργανα κτλ.

Ο τρόπος με τον οποίον μιλούσαν ήταν καθαρά επίστημονικός και ελαφρά ύπεροπτικός θα έλεγα.
2-3 απο αυτούς ούτε καν παίζαν κάποιο όργανο οι ίδιοι…

Διερωτόμαι λοιπόν, εαν γίνει το ρεμπετικο “επιστήμη” με διάφορους καθηγητάδες να το “χειρουργούν” και να το αναλύουν, δεν θα χάσει λιγο απο το πνεύμα του;

Η γνωμη μου ειναι πως το πνευμα του ρεμπετικου ισως δεν το αντιλαμβανεται κανεις μας οπως ακριβως ηταν τοτε. Ομως θα πρεπει να γινονται σοβαρες επιστημονικες προσεγγίσεις απο ειδικους μελετητες (λαογραφους,ιστορικους κ.λπ) και επιστημονικα ιδρυματα ωστε να υπαρχει μεγαλυτερη αξιοπιστια στην προσεγγιση της ιστορικης αληθειας. Πιστευω επισης πως στα σχολικα βιβλία θα πρεπει να γραφεται κ να διδασκεται η ιστορία της τέχνης αυτης.

Τελευταια πολλοι γραφουν βιβλια,αρθρα κ.λπ λεγοντας ο καθενας τα δικα του με σκοπο να <<πουλήσουν>> και να το παιξουν ειδικοι,χωρις να εχουν καμια σχετικη ιδιοτητα. Καποιοι κανουν επιφανειακες μελετες και βγαζουν συμπερασματα επιπόλαια που πολλες φορες τα παραποιουν κιόλας.

Καποτε ακουγα μια συζητηση ενος δημοσιογραφου-μελετητη κ.α. να μιλα για τη διαφορα στο παιξιμο τριχορδου κ τετραχορδου, χωρις να εχει παιξει ποτε μπουζουκι και ο τυπος ελεγε οτι ηθελε…

Οι δηθεν χαλασανε την πιατσα …
Οι ειδημονες της πλακας , που στον βωμο του Μαμωνα , θυσιαζουν μια ιστορια …
Σιγουρα υπαρχουν και μελετητες σοβαροι , που προσφεραν τις γνωσεις τους και
την οποια τους τριβη και εμπειρια με το ειδος …
Σε καμμια περιπτωση δεν ειναι σωστο να βαλουμε ολους στο ιδιο καλαποδι …
Οσο για τους << λαμπερους >> και υπερφιαλους επαιοντες των εκαστοτε πανελ ,
αυτοι ανηκουν στα καιρικα φαινομενα , που αλλαζουν αν χρειαστει ακομη και
το θεμα …της συζητησης εννοω … ειναι δηλαδη “παντος καιρου” …
Το “πνευμα” του ρεμπετικου δεν διδασκεται κατα την ταπεινη μου γνωμη …
Το ανθιζεσαι με τα ματια του μυαλου και της καρδιας , αν εξαιρεσουμε το κομματι
των βιογραφιων αυτων των ανθρωπων , που το διαβαζεις απο σχετικα συγγραμματα .

Πολλες φορες αναρωτηθηκα , αν μπορουσαν οι απελθοντες ρεμπετες και μετα απολα αυτα ,που χρονια τωρα γινονται για παρτη τους , να μιλησουν , τι θα ελεγαν ??? Να ειστε σιγουροι , οτι αυστηρος θαπεφτε ο πελεκυς , γιατι δεν χαμπαριαζαν απο
ψευτομαγκιες , οση γλυκυτητα κι αν κουβαλουσαν πανω τους …

Περα απο τους επώνυμους καλλιτεχνες εκεινης της εποχης, σιγουρα πολλοι ηταν και οι άσημοι καλλιτεχνες που επαιξαν σημαντικο ρόλο στην εξελιξη της λαϊκης δημιουργίας και δεν μπηκαν ποτε στη δισκογραφια…Εκει χρειαζεται η πείρα του επιστημονικου ερευνητη για να γίνει η ερευνα ιστορικων πηγών για μια εγκυρότερη προσέγγιση της πραγματικότητας.

Πολυ σωστος στις αποψεις σου … αλλα … περαν του Τσιτσανη , Βαμβακαρη και
των λοιπων << επωνυμων >> της τοτε εποχης , ποιος θα ενδιαφερθει να μαθει
η να συζητησει για τον βιο και τα εργα των δευτερο - τριτοκλασσατων ???
Παρε παραδειγμα αγαπητε μου , στην συγχρονη ζωη , ποσο ευπροβλητος ειναι
ο θανατος μιας << διασημοτητας >> και ποσο παραγκωνισμενος , εκεινος του
<< κομπαρσου >> …
Δηλαδη και εργο να παραχθει απο εγκεκριμενους μελετητες - ερευνητες , εκτος
απο αυτους που ασχολουνται με το ειδος , ποιος αλλος θα ενδιαφερθει να μαθει ?
Φυσικα και μονο για το ιστορικο μερος , καλον ειναι να γινουν ολα αυτα και να
αποδοθει η αληθεια και το φως για τις ζωες των ανθρωπων αυτων …

Δεν είναι απαραίτητο - όσοι γράφουν βιβλία αξιόλογα για το ρεμπέτικο ή παρουσιάζουν πετυχημένες εκπομπές σχετικά μ’ αυτό - να είναι σολίστες πρώτης γραμμής, ίσως μάλιστα μερικοί απ’ αυτούς να μη γνωρίζουν καν μουσική.
Άραγε, π.χ. ο Νέαρχος Γεωργιάδης ή ο Πάρης Μήτσου ξέρουν πολύ καλά μουσική ή παίζουν άριστα κάποιο όργανο;
Μπορεί και όχι, αυτό όμως δεν τους εμποδίζει να δίνονται με όλο τους τον εαυτό, να ερευνούν πραγματικά και με αγάπη για το είδος αυτό, και το αποτέλεσμα της προσπάθειάς τους να τους έχει καταξιώσει στο χώρο τους.
Από την άλλη, παρακολουθούσα στις εκπομπές το Θύμιο Στουραΐτη να μην καλοθυμάται ούτε τους βασικούς σταθμούς της δικής του ζωής, τα τραγούδια, το πότε και πού τα είχε ερμηνεύσει, αλλά όταν έπιανε στα χέρια του το οργανάκι, έλεγες να μην τελείωνε ποτέ…
Το μυστικό - κατά τη γνώμη μου - είναι στα κίνητρα μιας προσπάθειας.
Όταν ο κυρίαρχος στόχος είναι αποκλειστικά και πάση θυσία το χρήμα και η προσωπική ανάδειξη, στραβώνει η δουλειά, είτε πρόκειται για οργανοπαίκτη είτε για συγγραφέα είτε για παραγωγό.

Καλησπέρα παιδιά,

Πελαγία θα μου επιτρέψεις να διαφωνήσω λίγο μαζί σου σχετικά το ενδιαφέρον των αποδεκτών οποιουδήποτε εγχειρήματος περί του ρεμπέτικου. Είτε γράφει κανείς για τα μεγάλα ονόματα είτε για πιο “μικρά” τελικά το ίδιο αναγνωστικό κοινό έχει. Δε νομίζω ότι αν κάποιος δεν ασχολείται με το είδος θα αγόραζε ένα βιβλίο για τον Μάρκο και όχι για τον Δελιά. Κατά τη γνώμη μου δεν θα αγόραζε ούτε το ένα ούτε το άλλο. Οπότε είτε γράφει κανείς για κάποιο τρανταχτό όνομα είτε για κάποιον άσημο, απευθύνεται μόνο στους μυημένους του είδους. άλλωστε ο ερευνητής δεν βλέπει (εδώ βέβαια γελάμε) ή δεν θα πρέπει να βλέπει το κέρδος που μπορεί να αποκομίσει από το αποτέλεσμα του έργου του αλλά μόνον αυτό καθαυτό το αποτέλεσμα το οποίο παράγεται με μεράκι, έμπνευση, κόπο και χρόνο. Φυσικά και με τα υπόλοιπα συμφωνώ.
Όσο για τους κάθε λογής ρεμπετολόγους, φυσικά είναι αναφαίρετο δικαίωμά τους να λένε ότι θέλουν και με όποιο ύφος θέλουν. Στο χέρι του αποδέκτη, στο δικό μας χέρι δηλαδή, είναι να αντιμετωπίζουμε κριτικά όλους τους κατά δήλωσή τους ειδήμονες και να τους αποδεχόμαστε ή να τους απορρίπτουμε. Ας μην εξυψώνουμε τον κάθε λογής ρεμπετολόγο και ας μην τον κατακεραυνώνουμε. Η προσφορά του καθένα κρίνεται από το κοινό στο οποίο εκτίθεται. Πάντως κατά τη γνώμη μου κάθε προσφορά ή απόπειρα προσφοράς στο μουσικό είδος που αγαπάω είναι ευπρόσδεκτη χωρίς φυσικά να έχω τη διάθεση να καταπιώ οτιδήποτε καθένας μου σερβίρει.

Πολλοι <<ρεμπετολόγοι>> ισως δινουν εγκυρες πληροφορίες και η προσπαθεια να πηγαζει απ’το μερακι τους και οχι απο το χρημα. Ομως θα προτιμουσα να βλεπω πιο συχνα δημοσιευσεις Πανεπιστημιακων ή ερευνητών άλλων ιδρυμάτων που σχετιζονται με την Ιστορια, Πολιτισμο κ.λ.π. Καλες οι συζητησεις που γινονται στις τηλεοπτικές εκπομπές αλλα χρειαζεται και κατι πιο σοβαρό για να κατανοήσουμε την υπαρξη του ρεμπετικου ή γενικοτερα της λαϊκης μουσικης του 20ου αιωνα στην Ιστορία της ελληνικης τέχνης.

Εγώ είμαι αισιόδοξος, ας μην τα μηδενίζουμε όλα.
Νομίζω πως τα τελευταία χρόνια κυκλοφορούν πολλά βιβλία που έχουν πολλά να πουν, κυρίως σε επίδεδο θεωρητικό, αλλά και στην παρουσίαση ντοκουμέντων, από μουσικούς, πανεπιστημιακούς, ερευνητές κτλ. όλα είναι χρήσιμα, από καθόλου εως πολύ. Επίσης κυκλοφορούν περιοδικά (2-3) και υπάρχει και ίντερνετ (κλίκα).
Όποιος ψάχνει βρίσκει κι όποιος αφιερώνει χρόνο (ίσως και χρήμα) ανακαλύπτει. Είναι ξεκάθαρα θέμα προτεραιοτήτων νομίζω.

Μπάμπη θα συμφωνησω με τα όσα λες! Υπάρχει αρκετη αισιοδοξία μιας και η προσβαση στην πληροφορια ειναι ευκολοτερη απο παλια! Ειδικα μεσω διαδικτυου γινεται εντονη παρουσια σχετικων πληροφοριων (μουσικη,αρθρα,φωτογραφιες) με τη λαϊκη τεχνη .Επισης μεγαλο ρολο παιζουν τα μουσικα σχολεια, σχολες μουσικων επιστημων κ.α. Ομως πιστευω πως περα απ αυτα πρεπει να γινει κατι πιο οργανωμενο με το λαϊκο τραγουδι και απο πλευρας της πολιτειας. Στα σχολεια θα πρεπει να διδασκεται κατα τη γνωμη μου και η ιστορια αυτης της λαϊκης τεχνης. Ομως για να γινει αυτο χρειαζεται σημαντικοτατη μελετη και οργανωση…

Αγαπητέ φίλε Κοντοσταύρο, δυστυχώς αν περιμένουμε από την πολιτεία να προβεί σε κάτι οργανωμένο για την ελληνική λαϊκή μουσική θα γίνουν τα εγγόνια μας παππούδες και ακόμα θα μιλάνε για το ρεμπέτικο και για ρεμπετολογία.
Απίστευτοι θησαυροί χάθηκαν και χάνονται…αρχεία ηχητικά και οπτικά σβήσθηκαν ή καταστράφηκαν ή απλά πετάχτηκαν γιατί έπιαναν χώρο. Κτίρια γκρεμίσθηκαν και εξοπλισμοί δόθηκαν για παλιοσίδερα. Απόπειρες ανθρώπων με αγάπη και μεράκι για το λαϊκό τραγούδι λοιδωρήθηκαν και λοιδωρούνται από μικροπολιτικάντηδες και μικροσυμφεροντολόγους απαίδευτους που απλά δεν βλέπουν κέρδος (οικονομικό) στην όποια προσπάθεια.
Δυστυχώς μόνον εμείς ο απλός λαός μένει να κάνουμε κάτι. Γι αυτό είπα ότι όποιος πράττει κάτι ως προς αυτό που αγαπάω τον στηρίζω, γι αυτό και εξήρα τον Μπάμπη για το σχόλιό του. Γι αυτό και θεωρώ πως γραπτά για το ρεμπέτικο, μελέτες, άρθρα, τραγούδι, οργανοπαιξία, οργανοκατασκευή, κυκλοφορίες νέων ακουσμάτων, συμμετοχή σε ιστοσελίδες, συναυλίες, παρουσιάσεις, μαγαζιά και λοιπά συναφή, όχι φυσικά αδιακρίτως, μόνο καλό κάνουν τελικά, γιατί για μένα το ρεμπέτικο είναι ακόμα ζωντανή λαϊκή μουσική και όχι μουσειακό είδος προς εξαφάνιση.

Αυτοι που κυβερνουν μπορει να ειναι αχρηστοι αλλα ως πολιτες πρεπει συνεχως να απαιτούμε και να πιέζουμε να γινουν καποια πραγματα. Δεν μπορει να σπαταλουνται τοσα εκατ. ευρω σε γιουροβιζιον και στα ωδεια να πληρωνουμε 80-100 ευρω διδακτρα το μηνα…Οσο για το τελευταιο που λες θα συμφωνησω και θα πω επισης πως οσο υπαρχει λαος σκεπτομενος που να εκφραζεται θα ανθεί και το λαϊκο τραγουδι που απ τη φυση του εχει συνεχεια!!!

Εδώ φίλε kontostayros όσοι διδάσκουν λαϊκή μουσική στα ωδεία είναι σχεδόν παράνομοι και καταχρηστικοί…(που λέει και ο νόμος) .Τα δίδακτρα είναι το τελευταίο.Εσύ μπορεί να στέλνεις το παιδί σου δέκα χρόνια πχ στο ωδείο που διδάσκει ο Κώστας Παπαδόπουλος να γίνει μέγας γνώστης της λαϊκής μουσικής και αισθητικά και πρακτικά ,αλλά κάποιος που έχει πάρει ένα πτυχίο βυζαντινής μουσικής (με οποιοδήποτε τρόπο, δεν είναι του παρόντος) θεωρείται πιό άξιος να διδάξει το μάθημα της ελληνικής μουσικής στα μουσικά σχολεία.Γιατί α)προφανώς και δεν θεωρούν την λαϊκή μουσική, ελληνική και β) κανένα λαϊκό όργανο πλήν του ακκορντεόν αλλά με άλλη διδακτέα ύλη ,δεν είναι αναγνωρισμένο.
Δεν υπάρχει μεγαλύτερη απόδειξη κατ εμέ ότι αυτή η μουσική επιβιώνει μόνο και μόνο επειδή αξίζει.

Να συμπληρώσω Δημήτρη ότι επιβιώνει επίσης και χάρις σε εκείνους που την αγαπούν και την υπηρετούν με πάθος και οι οποίοι αξίζουν πραγματικά, όπως λόγου χάριν εσύ και οι συνεργάτες σου και ευτυχώς ακόμη πολλοί άλλοι εδώ μέσα και παραέξω!

Φίλε Δημητρη θα συμφωνησω με τα όσα λές. Επισης εχω ακουστα πως στα μουσικα σχολεια διδασκεται ταμπουρας ως υποχρεωτικο οργανο. Δεν ξερω αν κανω λαθος γι’ ατο. Αν ισχυει γιατι επιλεχτηκε αυτο το όργανο? Τελος αν περναν αποφαση να βγει διδακαταία ύλη για το μπουζουκι τι θα γινοταν τοτε, ποιοι θα τη διαμόρφωναν? Αυτο το κρατος το εχω ικανο να βαλει τίποτα πιανίστες να τη διαμορφωσουν…χαχα

Εαν και συμφωνώ στο οτι πρέπει να γίνουν προσπάθειες για την διαφύλαξη των ιδιαιτερότητων του κάθε τόπου και φυσικά και της πατρίδας μου, διαφωνώ στο ότι αυτό μπορεί να γίνει μέσω κάποιας οργανωμένης προσπάθειας απο την πολιτεία. Δεν λεώ οτι δεν μπορεί να συμβάλει κατι τέτοιο εαν γίνει σωστή η προσπάθεια, αλλα επι της ουσίας εμείς έχουμε την ευθύνη.

Οσο βρίσκεται το ρεμπέτικο και οποιοδήποτε αλλο παραδοσιακό τραγούδι, στην καθήμερινότητα μας, στα γλέντια και στης λύπες μας, αυτό θα ζεί και θα παράγει νέους τρόπους έκφρασης, νέες εκτελέσης κτλ.

Εαν περιμένουμε απο πολιτεία, συλόγους και οργανώσεις να κάνουν κάτι, το τραγούδι θα μείνει εκεί που είναι, απλώς θα επιβιώνει, θα ακούγετε όλο και λιγότερο και σιγά σιγά θα εξαφανιστεί.
Άλλο το τραγούδι να επιβιώνει και άλλο να ΖΕΙ.

Αυτά τα λεώ με βάση αυτών που γίνονται εδώ στην Σουηδία, όπου η παραδοσιακή μουσική τους έχει εξαφανιστή ΕΝΤΕΛΩΣ απο την ζωή των ανθρώπων, μέσα σε ένα διάστημα 50-100 χρόνων. Και αυτό παρόλο που η μουσική διδάσκετε στα σχολεία, γίνονται φεστιβάλ, οργανωμένες εκδήλωσεις κτλ.
Η μουσική παράδοση τους έχει στην ουσία πεθάνει αφού δεν ακούγετε εκεί που ο κόσμος γλεντάει και χορευεί. Απλώς επιβιώνει μιά καρικατούρα του τι μουσική ακούγαν οι παπούδες τους…

Ειμαι 26 ετων και αυτο που ξερω ειναι οτι ουτε σαν μαθητης ουτε σαν φοιτητης δε διδαχτηκα ποτε κατι για την παραδοσιακη μας μουσικη.Αν δεν ηταν αυτες οι 2-3 εκπομπες των κρατικων καναλιων (και συμπεριλαμβανω και τις πιο αθλιες του ειδους) και αν δεν ειχα το μερακι να “την ψαξω” μονος μου θα αγνοουσα την υπαρξη ολου αυτου του πλουτου.Αν δεν ειναι αυτο καταντια για μια χωρα τοτε τι ειναι;

Υ.Γ-Και σκεφτειτε το γεγονος οτι πολλοι συνομηλικοι μου αν τους πεις ‘’ ΜΠΑΤΗΣ’’ το πολυ να τους ερθει καποιο ουζερι με αυτο το ονομα κατα νου, ωστοσο ομως οι περισσοτεροι ξερουν να τραγουδουν τη γυφτοπουλα…:047:

Συμφωνω κι εγω φιλε! Πριν 8 Χρονια που ημουν στο γυμνάσιο θυμαμαι να διδασκόμουν στο μάθημα Μουσικης για κλασικη μουσικη κλπ μιας και τα βιβλια αναφερονταν μονο σ αυτη τη μουσικη. Για παραδοσιακη ουτε λόγος! Σημερα οι πιο πολλοι της ηλικίας μου θεωρούν λαϊκο τραγουδι τα <<σκυλοποπ >> ασματα της εποχης μας. Πολοι δεν ξερουν τον Τσιτσάνη κι ας χορευουν τραγουδια του. Ελαχιστοι απ’αυτους εχουν αποψη για την Ιστορια της λαϊκης μας μουσικης και αυτοι κατα τυχη!!! Δεν ξερω αν θα πρεπει να αφηνεται στην τυχη του καθενος η γνωριμια με αυτον τον πλουτο του πολιτισμου μας…Πιστευω πως το να διδασκομαστε την ιστορια της λαϊκης μας μουσικης δεν συντελει στο να γινει μουσειακό είδος οπως αναφερθηκε πιο πανω…Αυτα τα τραγουδια οπως να το κανουμε ειναι αλλης εποχης. Καποια ειναι διαχρονικα που τα νιωθουμε και εκφραζομαστε ως σημερα και καποια περιγραφουν την κατασταση της τοτε εποχης . Οπως και να χει πρεπει να μαθουμε για την ιστορια τους και ως γενια να παρουμε ερεθισματα και να συνεχισουμε τη δημιουργια μουσικης εκφραζοντας τα γεγονοτα και τη κατασταση σημερινης εποχης ωστε να μη μιλαμε μονο για τη διατηρηση της λαϊκης μουσικης αλλα και τη συνεχεια της…

Και εγω στο μαθημα της μουσικης δε θυμαμαι να μας μαθαινουν κατι…παρα μονο κλασικη μουσικη και τον εθνικο υμνο…και εμβατηρια!

Θεωρειται αμελητεο γεγονος η γνωριμια με την παραδοσιακη μας μουσικη ενω ειμαστε λαος που η ιστορια μας ειναι αρρηκτα συνδεδεμενη αυτη.Θες να μιλησουμε για μεταναστευση;…θες να μιλησουμε για πολεμους;…θες για συνθηκες διαβιωσης διαφορων εποχων;…ολα μεσα στα τραγουδια μας ειναι!!!

Αντ’αυτου η μορφωση μας στα σχολεια περιοριζεται στα σχολικα βιβλια που μονο αντικειμενικα δεν ειναι, μεσα εχουν πληθος ιστορικων ανακριβειων και παραποιημενων γεγονοτων…χμ βεβαια οι αρμοδιοι φορεις μπορουν να προβλεψουν τη γνωριμια των μαθητων με εμβατηρια κ αλλα ασ(θ)ματα:) τετοιου τυπου…αλλα για παραδοσιακα τραγουδια, σφυριζουν αδιαφορα.

Ε και οπως ξαναειπαμε εχουμε πεσει στην καταντια οταν λες για παραδοσιακη μουσικη στο μυαλο πολλων να ερχεται η Θωδη(που εχει ξεπεσει οσο δεν παει-ποτε δε μ’αρεσε), η ακομα χειροτερα διαφορα μπουζουκοbeat!!!

Πραγματικα, πολλες φορες σκεφτηκα το εξης..."το 80% των ρεμπετοεκπομπων ειναι για τα μπαζα, αλλα ετσι οπως γιναμε ευτυχως που παιζουν αυτες,δινουν ενα ελαχιστο ερεθισμα σε οποιους θελουν να ψαχτουν"

Κι εγω πιστευω πως κι αυτες ειναι αλημένες απο τη σκατίλα της ελληνικης τηλεόρασης !!! Σε καποιες περιπτωσεις μπορει να δημιουργούν ερεθίσματα και σε άλλες να δημιουργουν αρνητικες εντυπωσεις. Γι αυτο η ενημερωση για την μουσικη μας ιστορια δεν θα πρεπει να στηριζεται μονο στην τηλεοραση!