Οι ζεϊμπέκηδες στην Ελλάδα

Με βάση αυτό θα ήθελα να προσθέσω κάτι ακόμα:
Κάθε περιοχή έχει το δικό της ζεϊμπέκικο όπου ονομάζεται με το όνομα ενος διάσημου ζεϊμπέκη της περιοχής. Λένε ότι ο τρόπος που χόρευε επηρέασε και το ζεϊμπέκικο της περιοχής. Για παράδειγμα, έχω ακούσει ότι κάποιος ζεϊμπέκης ήταν κουτσός και χόρευε με συγκεκριμένο τρόπο, κρατώντας το πόδι ψηλά για να μη δυσκολεύεται.

//youtu.be/SVyYxamYXc4

Παράλληλα πρέπει να παίξανε ρόλο και άλλα στοιχεία που συνδέονται με τον τρόπο χορού στην κάθε περιοχή. Το κατά πόσο ένας ζειμπέκης επηρέασε ένα χορό αυτό δεν μπορεί να αποδειχθεί. Ισως να είναι ένας εθνικός μύθος. Ισως στο πρόσωπο του να αποτυπώθηκε ο τρόπος χορού της περιοχής.

Το Χαρμάνταλι είναι ένα καταπληκτικό ζεϊμπέκικο, αργό, το οποίο μαθαίνεται στις σχολές χορού με απόλυτα συγκεκριμένα βήματα:

//youtu.be/n8boVuWK4_Y

Παραθέτω τέλος το Τσοκερτμέ, από την περιοχή της Αλικαρνασσού (Μποντρούμ) που για μένα είναι το κορυφαίο, με νταούλια και ζουρνάδες.

//youtu.be/u50oPQ4IPoA

Αγη, πιστεύω ότι και στην Τουρκία ο ζεϊμπέκικος είχε μοναχικό χαρακτήρα επομένως το βίντεο σου είναι τα ίχνη μιας άλλης εποχής. Απλά το έφαγε το φολκλόρ…

Και στην Ελλάδα υπάρχουν συγκεκριμένα παραδοσιακά ζεϊμπέκικα από το Ικόνιο και την Καππαδοκία τα οποία χορεύονται με μαχαίρια και με σπαθιά.Είναι χορογραφίες που βγήκαν στην επιφάνεια μέσω καταγραφών.Ένας που δεν το ξέρει μπορεί φυσικά να χορέψει ελεύθερα χωρίς να του πει κανείς τίποτα,διότι ο οι πιο γνωστοί χοροί της Μικράς Ασίας είναι συνήθως ελεύθεροι,πάντα μέσα σε κάποιους κανόνες.

Οι Έλληνες αρχι ζεημπέκηδες που αποκαλούνται στην Τουρκία συμμορίες : Karayotoğlu Nikola, Hambrikoğlu Panayot, Seyrekkφylό Nikola, Kaptan Andreya, Kaptan Aleko, Kaptan Foti ve Kaptan Sokrat

Με συρτάκι τίποτα δεν μας μπορούν να συγκρίνουν …
παράδοσή μας είναι το καλύτερο … ο χορός μας είναι υπέροχο! χαιρετισμός

Βρήκα ένα βίντεο με “μάλλον(όχι)” ζεϊμπέκηδες.Δεν ξέρω πότε και που το τράβηξαν οπότε δεν μπορούμε να γνωρίζουμε κατά πόσο είναι αληθινό.

//youtu.be/c8JwEnQwjds

Το φιλμάκι είναι βέβαια καθαρότατα “στημένο”, αφού οι γνήσιοι Ζεϊμπέκοι δεν χόρευαν σε ορχήστρες αρχαίων θεάτρων. Δεν μοιάζει πάντως τουριστικό, ούτε έντονα χορογραφημένο. Παρουσιάζει το “ζέσταμα” της αρχής, πριν τον καθεαυτού ζεϊμπέκικο χορό, όπου οι χορευτές (εδώ μόνο ένας) κάνουν βήματα τυχαία στο χώρο, για να μπούν στο πνεύμα του χορού που θα επακολουθήσει, ενώ οι μουσικοί παίζουν ένα είδος εισαγωγικού κομματιού, εκτός ρυθμού.

Αυτοί είναι Τούρκοι από τους γιαϊλάδες του δυτικού Ταύρου. Το βίντεο φαίνεται εντελώς αυθεντικό (αν εξαιρέσουμε την παρουσία βιντεοκάμερας!).

Και στην Ελλάδα έχουμε ανάλογες περιπτώσεις ονοματοδοσίας: στην Κάρπαθο τραγουδιούνται σκοποί με το όνομα κάποιου μερακλή που τους προτιμούσε, χωρίς να υποστηρίζεται ότι αυτός τους συνέθεσε κιόλας. Το αν είναι μύθος ή όχι νομίζω ότι δε χρειάζεται καν να μας απασχολήσει: το γεγονός είναι ότι έτσι αποφάσισε ο λαός να ονομάζει τους σκοπούς ή τους χορούς για να συνεννοείται.

Με βάση όλα τα παραπάνω βιντεάκια, το ίδιο καταλαβαίνω κι εγώ. Όλα δείχνουν μοναχικούς χορούς, απλώς σε μερικά πολλοί χορευτές κάνουν ταυτόχρονα τον ατομικό τους χορό ο καθένας. Κανένα δε δείχνει ομαδικό χορό. Ωστόσο 4 ή 5 βιντεάκια με το τι συμβαίνει δεν επαρκούν για να αποφανθούμε περί του τι δε συμβαίνει. Εννοώ ότι δεν αποκλείουν να υπάρχει/υπήρχε και ομαδικός ζεϊμπέκικος. Πόσο μάλλον δεν αποκλείουν να υπάρχει/υπήρχε κάποιος τελείως άσχετος χορός που να ονομάζεται κι αυτός ζεϊμπέκικος (πρβλ. «τούρκικος» και «κρητικός» χορός Ρόδου, «ροδίτικος» των άλλων 12νήσων εκτός από τη Ρόδο, τσάμικος, σέρβικος, καλαματιανός και άλλες τοπικές ή εθνικές ονομασίες).

Τέτοιοι χοροί όμως, αν δεν κάνω λάθος, είναι συνήθως ζευγαρωτοί. Άρα, επανέρχομαι στο προηγούμενο σημείο μου για να το συνεχίσω: μπορεί ο μοναχικός ζεϊμπέκικος να τεκμηριώνεται και στην Τουρκία και στην Ελλάδα, και ο ομαδικός όχι (ακόμη), ο ζευγαρωτός όμως; Ακόμη και χωρίς μαχαίρια, χωρίς μίμηση ή τελετουργία, σε σκέτους χορούς διασκέδασης, υπάρχουν απτάλικα και αντικρυστοί χοροί που χορεύονται με δύο άτομα, λ.χ. στη Μυτιλήνη, και που μάλλον ζεϊμπέκικους θα τους χαρακτηρίζαμε παρά καρσιλαμάδες ή κάτι άλλο. Πέρα από το πώς ονομάζονται και το μουσικό μέτρο (κριτήρια που δεν πρέπει να μας μπερδεύουν), αυτοί οι χοροί δεν είναι ζεϊμπέκικοι;

Και γιατί να μην είναι αυτός ο κυρίως χορός; Τα βήματα του χορευτή θα μπορούσαν κάλλιστα να θεωρηθούν ολοκληρωμένες χορευτικές φιγούρες και όχι ζέσταμα. Όσο για το ότι η μουσική είναι ελεύθερου ρυθμού, αυτό δεν αποκλείει να είναι χορευτική (το έχω δει σε χορούς της Μακεδονίας, πάλι με ζουρνάδες). Πάντως το κομμάτι μοιάζει να είναι συγκεκριμένο, όχι ταξίμι.

[Είπα ήδη πολλές φορές «και γιατί να αποκλείσουμε τούτη ή εκείνη την πιθανότητα;». Στα περισσότερα ζητήματα υπάρχει μια δεδομένη απάντηση όμως, που δεν εξαρτάται από το τι εγώ θεωρώ λογικά πιθανό αλλά από το τι όντως συμβαίνει. Όποιος την γνωρίζει, θα μας απήλλασσε από πολύ τζάμπα κόπο αν μας την έδινε!]

Γιατί έχω δει αρκετές βιντεοσκοπήσεις γνήσιου ζεϊμπέκικου (όσο γνήσιο μπορεί βέβαια να είναι σήμερα, δηλαδή πριν 10 – 20 χρόνια). Πολλές φορές το δρώμενο αρχίζει με έναν ουζούν χαβά (εκτός ρυθμού κομμάτι πολύ συγγενικό με το φιλμάκι που σχολιάσαμε) και καμμία δεν σταματάει σε αυτό το σημείο. Κάποια στιγμή, όλοι οι άλλοι χορευτές παραμερίζουν και οι μουσικοί αρχίζουν να παίζουν ρυθμικά, στο γνωστό εννεάσημο μέτρο το πολύ ανεπτυγμένο στο χρόνο, οπότε ο εναπομείνας χορευτής χορεύει πλέον κανονικά. Αν το βίντεο είναι μεγάλο, θα επακολουθήσουν και άλλοι. Μερικές φορές δεν υπάρχει αυτό το αρχικό “ζέσταμα” αλλά μου εξήγησε ο δημιουργός των βίντεο ότι απλά δεν το βιντεοσκόπησε. Αλλά ποτέ το βίντεο δεν έδειξε μόνο " ζέσταμα", έστω και με στοιχεία του κυρίως χορού.

Κάποιοι την γνωρίζουν, αλλά βρίσκονται στην Τουρκία. Έχουν γράψει και βιβλία, αλλά όλα στα τουρκικά.

a very interesting thread. I like Zeybekiko very much and dance it - as a german! - too! I am really very amazed at how many dance schools and dancers (women) there are now in Greece and Turkey which publish short video clips on instagram.

https://www.instagram.com/explore/tags/zeybekiko/

there are other hashtags too …

Keep away Simon, keep away, that ‘s all I can say… Watch, if you happen to see a good dancer in the field (I admit, this is extremely rare in our days!) and if your soul tell you “I want to dance” stand up and dance.

1 Like

Thank you Niko for your answer, we read in Germany the book from Joannis Zelepos and from Petropoulos in german language. I mean, both are good. With serious informations.