Πολύ διαβασμένος, αλλά η κριτική αυτού του τύπου με ξένισε για να είμαι ειλικρινής.
Δε νομίζω ότι μισή σελίδα παράθεσης των λαθών προσφέρει.
Μάλλον για σφάξιμο με το γάντι μου μοιάζει και επίδειξη.
Να σου πω τη μαύρη μου αλήθεια, ήθελα να σταματήσω το κείμενο πριν από την ενδεικτική απαρίθμηση (έτσι θα απέφευγα σχόλια που, αντί να ασχοληθούν με τα γραφόμενά μου, ασχολούνται με τα «κίνητρά» μου). Μετά σκέφτηκα ότι θα πέσουν να με φάνε αυτοί που ξενίζονται με «άλλου τύπου» κριτικές και θα ζητάνε πειστήρια, και έτσι έβαλα μερικά.
Τώρα, για το αν έχουμε δικαίωμα σε «αυτού του τύπου» τις κριτικές, όταν ως αναγνώστες-καταναλωτές αγοράζουμε ένα προϊόν (πολιτιστικό, δε λέω, αλλά προϊόν) είναι πράγματι ενδιαφέρουσα κουβέντα και αξίζει να την κάνουμε.
Μπορεί και να είμαι άδικος, πάντως με κάθε ειλικρίνεια, αυτή η αίσθηση μου δημιουργήθηκε.
Βέβαια μπορεί να φταίει η αντιληπτική μου ικανότητα.
Δικαίωμα στην κριτική φυσικά και έχουμε, όπως και δικαίωμα στην κριτική της κριτικής.
Εντελώς φιλικά, έτσι κι αλλιώς δεν έχουμε ούτε “προηγούμενα” ούτε κάτι να χωρίσουμε.
Εάν ως “κριτική της κριτικής” θεωρείς το #100, μάλλον δεν θα βρούμε κοινό έδαφος συζήτησης.
Από πλευράς μου, “κριτική της κριτικής” θεωρώ το να υποδείξει κανείς σε ποια σημεία της κριτικής του ο “κριτής” έσφαλε -και για ποιους λόγους.
Δεν έχω πρόχειρο αυτή τη στιγμή το βιβλίο, και δε θυμάμαι ποια ονόματα επιμελητών αναφέρονται, αλλά για κάποια κεφάλαια ένας από τους επιμελητές ήμουν εγώ.
Υπ’ αυτή την ιδιότητα θεωρώ το σχόλιο του Παρασάνταλου απολύτως θεμιτό και καθόλου προκλητικό. Πράγματι, έχουν γίνει λάθη και αβλεψίες. Λυπούμεθα γι’ αυτό, δίκαια τα παράπονα.
Δε θα αρχίσω να δικαιολογώ -ο πελάτης έχει απόλυτο δικαίωμα να απαιτεί το καλύτερο- αλλά, για ένα μόνο σημείο, έχω μια απάντηση:
Αυτό που κάνει ο Καρακάσης είναι μια πρώτη απόπειρα ταυτίσεως διάφορων ονομασιών (γιογκάρι, καραντουζένι κλπ.) με συγκεκριμένα όργανα. Βασίζεται όμως μόνο σε τούρκικα σάζια. Για την εποχή του είναι ένα καλό πρώτο βήμα σ’ ένα παρθένο μέχρι τότε θέμα (αν όντως ήταν), αλλά η διατύπωση “σελίδες […] αφιερωμένες αποκλειστικά στην οικογένεια των ταμπουράδων, με πολύ καλή κάλυψη του θέματος καθαρίζοντας τη «φάση»” υπερτιμά πολύ το απόσπασμα.
η βασική δουλειά ήταν όντως το σιντί με τις ηχογραφήσεις, απλά ήταν τόσες οι πληροφορίες που το συνόδευαν που αντί για booklet βγήκε κοτζάμ βιβλίο. το καλής ποιότητας ιλουστρασιόν χαρτί επιλέχθηκε καθαρά για να αναδειχτούν οι φωτογραφίες.
Δε θα βρούμε , οπότε καλή καρδιά…
Pepe, θα ήταν πολύ γόνιμη μια συγκριτική ανάγνωση των σελίδων του Καρακάση με τις αντίστοιχες του υπό συζήτηση βιβλίου, ώστε να δει κανείς εάν τα ευρήματα της τότε έρευνας ξεπεράστηκαν, ανασκευάστηκαν ή δεν ξέρω τι άλλο, -σε ποιο επίπεδο και σε ποια σημεία- από το τωρινό βιβλίο. Νομίζω πως παρά τα 43 χρόνια που τον χωρίζουν, ο Καρακάσης κρατάει γενικά καλά, για αυτό θεώρησα πως σκόπιμο θα ήταν να μη λείπει από τη βιβλιογραφία που χρησιμοποιήθηκε. Ενώ, ας πούμε, βλέπω στη Βιβλιογραφία τον Χαμουδόπουλο (“Οι μυστηριώδεις νυκτοκλέπται”) και ψάχνω τον λόγο που μπήκε εκεί, μια και δεν βλέπω να του έγινε κάποια χρήση αντικατοπτριζόμενη στο κείμενο.
Παρασάνταλε, η γνώμη μου για τον Καρακάση όλον μαζί είναι ότι ήταν καλός για την εποχή του, επειδή η εποχή του ήταν πάρα πολύ πίσω σε τέτοια θέματα, αλλά ότι συνολικά είναι ξεπερασμένος σήμερα. Υπάρχουν άλλα κεφάλαια που τα έχω περάσει από ψιλή κρησάρα, και αυτά με οδηγούν στην παραπάνω κρίση.
Φυσικά αυτό δεν σημαίνει πως δεν υπάρχουν στο βιβλίο του και σωστές πληροφορίες. Άλλωστε αν οι πρωτοπόροι έκαναν λάθη επειδή το έδαφος δεν ήταν προλειασμένο, τουλάχιστον το προλείαναν αυτοί και δεν πρέπει οι επόμενοι να τους προσπερνάνε. Οπότε: ναι, για λόγους επιστημονικής δεοντολογίας έπρεπε να έχει ληφθεί υπόψη και ο Κρακάσης.
Αλλά από μιαν άλλη άποψη, θεωρώ ότι και που παραλείφθηκε δεν ήταν σοβαρη απώλεια…
Και όμως αυτού του είδους οι κριτικές είναι αυτές που πρέπει να αναζητάει κανείς, γιατί προυποθέτουν γνώση αλλά και σεβασμό για το βιβλίο.
Οταν δίνει κάποιος ένα άρθρο για δημοσίευση τέτοιες κριτικές λαμβάνει απο τους referee. Προσωπικά θα αισθανόμουνα τιμή αν κάποιος ασχολούτανε τόσο πολύ με μια δουλειά μου.
Μιας και μπήκαμε για τα καλά σε “ακαδημαϊκίστικες πρακτικές”: Ένας (σχεδόν πάντα ανώνυμος) referee σε ένα έργο (άρθρο ή βιβλίο) που έχει υποβληθεί -πέρα από τα εξειδικευμένα σχόλια- αποφαίνεται στο τέλος αν το εν λόγω έργο είναι κατάλληλο (είτε όπως είναι είτε με αλλαγές) προς δημοσίευση. Δηλαδή αυτός θα κρίνει την τύχη του. Η -πραγματικά δουλεμένη- κριτική του παρασάνταλου αναφέρεται σε ήδη δημοσιευμένο έργο.
Έναν παραλληλισμό έκανε ο Διόνυσος, δεν είναι και για να το τραβάμε έτσι. Μια που είμαι ο «αυτουργός», άκου πώς έχει το πράγμα για μένα: όταν δημοσιοποιείς μια δουλειά σου μέσα από έναν εκδοτικό-εμπορικό δίαυλο, τη θέτεις υπό την κρίση του κοινού, ναι ή όχι; (ξέχνα referee και παραreferee, έχω διαβάσει, στο γνωστικό μου αντικείμενο, δουλειές σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά που είχαν περάσει από την «κρησάρα» ανωνύμων κριτών, και άσε καλύτερα…μη μιλήσω για διατριβές…).
Έτσι κι εγώ, πήγα στις 9 Ιουνίου 2013 στην εκδήλωση, αγόρασα το αντικείμενο του πόθου μου και πήγα σπιτάκι μου να το απολαύσω (το CD, είπαμε, εκτός συναγωνισμού και συζήτησης, του βάζω 10 με πολλούς τόνους). Και έρχομαι να πω τη γνώμη μου ένα χρόνο και 4 μήνες αφότου βγήκε το βιβλίο. Πώς θα μπορούσα να την πω σε μη δημοσιευμένο βιβλίο;
Όσοι ξενίζονται με «αυτού του τύπου» τις κριτικές δεν τους έρχεται να σκεφτούν και να σημειώσουν «βρε, πού ήταν αυτός τόσο καιρό;». Μπορούσα να είχα μπει την επόμενη μέρα στο Φόρουμ ή και άνετα να δημοσιεύσω σε έντυπο ένα σεντόνι ολόκληρο. Δεν το έκανα. Άφησα να περάσει ένα τόσο μεγάλο διάστημα για να μην εμποδίσω (εάν δηλαδή μπορούσα -λέμε τώρα- να επηρεάσω εγώ σε κάτι με την κριτική μου) την απρόσκοπτη κυκλοφορία του βιβλίου-cd. Αυτά για την ιστορία. Και είναι προς τιμήν του pepe που βγήκε και ανέλαβε τις όποιες ευθύνες τού αναλογούν χωρίς να ψάξει για δικαιολογίες.
Άσε τους referee, να χαρείς.
Εγώ θα ήθελα, με τη σειρά μου, να μεταφέρω έναν προβληματισμό, με βάση την κριτική του παρασάνταλου στο βιβλίο του Σταύρου [αλλά και την κριτική που ασκήθηκε στο βιβλίο/μέθοδο του Δημήτρη Μυστακίδη κατά την παρουσίασή του στο Τριήμερο Λαϊκής κιθάρας (όπου και εκεί, από τον συντονιστή των συζητήσεων-καθηγητή μουσικολόγο ακούστηκαν κάποιες εύστοχες, “αυστηρές” παρατηρήσεις, δηλαδή δεν χαρίστηκε σε τίποτα)].
Ήθελα λοιπόν ρωτήσω, οι συγγραφείς τέτοιων βιβλίων-πονημάτων, γιατί δεν συμβουλεύονται έμπειρους μουσικολόγους, οι οποίοι ενδεχομένως θα μπορούσαν να δουν π.χ. λάθη μεθοδολογίας, να συμβουλέψουν, να προτείνουν ιδέες, να κατευθύνουν την δουλειά με επιστημονικά κριτήρια, και εν τέλει να εξασφαλίσουν την επιστημονική αρτιότητα του βιβλίου;
Θα μπορούσαμε λοιπόν να αναρωτηθούμε, γιατί να λείπουν, π.χ., στο βιβλίο του Σταύρου, ακριβείς μεταγραφές σε παρτιτούρα από όλα τα τραγούδια του cd και μεγαλύτερη ανάλυση για κάθε ντουζένι; Γιατί να μην περιέχει το cd έστω δύο ηχητικά παιξίματα σε συνθήκες στούντιο από το καθένα όργανο του Τσαούση; Γιατί η μέτρηση του Μουντάκη στα όργανα να μην είναι ακριβής κατά χιλιοστό κ να περιέχεται σχεδιάγραμμα σε πραγματικό μέγεθος; Θα μπορούσα να θέσω κι άλλα ερωτήματα και να κάνω τον εξυπνάκια, μα γνωρίζω τον κόπο που χρειάζεται ένα πόνημα για να πραγματοποιηθεί από το μηδέν, καθώς και ότι το κόστος παραγωγής (συνεπώς και η τελική τιμή πώλησης) είναι ένας καθοριστικός παράγοντας για πολλά πράγματα -χωρίς αυτό να συνεπάγεται ότι δεν υπάρχουν ευθύνες.
Η απάντηση από κάποιον συγγραφέα θα μπορούσε να είναι: “Μα δεν κάνουμε πανεπιστημιακά βιβλία, παρουσιάζουμε την έρευνά μας” ή αντιστρέφοντας την ερώτηση “Γιατί οι καθηγητές Πανεπιστημίου δεν φροντίζουν να δημιουργούν το πεδίο ώστε να καρποφορούν συνεργασίες με τους ερευνητές;” Θα έδινα πιο πολύ δίκιο στην δεύτερη ερώτηση, θα την ασπαζόμουν, είναι δουλειά των πανεπιστημιακών να προσεγγίσουν και να αγκαλιάσουν τους ερευνητές.
Όλα αυτά φυσικά δεν είναι τόσο απλά.
Στην Ελλάδα, η έρευνα για το ρεμπέτικο έχει πλέον καθιερωθεί να γίνεται από παθιασμένους “ελεύθερους ερευνητές” που τρέχουν σαν τους Βέγγους να συλλέξουν υλικό -οι επίσημοι (και εκπαιδευτικοί) φορείς δεν ενδιαφέρονται- και το έργο τους να αποτελεί εκ των υστέρων πηγή για τους πανεπιστημιακούς κάθε επιπέδου (φοιτητές, καθηγητές). Άλλωστε οι καθηγητές γνωρίζουν πολλές φορές λιγότερα. Δηλαδή, για να καταλήξω, ΕΥΤΥΧΩΣ που υπάρχουν τέτοιες προσπάθειες με τις αδυναμίες τους. Τις οποίες φυσικά εύχομαι να ξεπεράσουν.
Υ.Γ. Αν και τον Καρακάση τον διάβασα το 2003 και από τότε δεν έχω ξαναασχοληθεί, θεωρώ ότι δεν μπορεί να αποτελέσει σήμερα μια καθοριστική βιβλιογραφική πηγή για το ρεμπέτικο.
Γενικώς, η εγχώρια έρευνα πρέπει να πάψει κατά τη γνώμη μου, επιτέλους, να αναζητά το ρεμπέτικο μέσα από το παρελθόν του και τις φιλολογίες/φιλοσοφίες των δεκαετιών 60-70-80-90 (οι οποίες συνήθως οδηγούσαν σε μια επιφανειακή κοινωνιολογική προσέγγιση υποβαθμίζοντας το μουσικό κομμάτι, σε μια έντονη συγκρουσιακή αντιπαράθεση δίπολων τύπου Ελλάς/Τουρκία, Ανατολή/Δύση, Βυζαντινή/Μακάμ, Εργατιά/Υπόκσμος, Αριστερά/Δεξιά, λαϊκότητα/περιθώριο…), τις οποίες πρέπει να απορρίψει, και να τις αντικαταστήσει από συμπεράσματα που να πηγάζουν μέσα από τη μουσική μελέτη του ίδιου του ρεπερτορίου ως “αυτούσιου Πεδίου εθνομουσικολογικής έρευνας”.
Οι δουλειές του Δ. Μυστακίδη και του Σταύρου λειτουργούν σίγουρα προς τη σωστή κατεύθυνση.
Koutroufi δεν έχει σημασία αν είναι ήδη δημοσιευμένο, γιατί τα βιβλία έχουν και δεύτερες και τρίτες εκδόσεις όπου αυτά διορθώνονται. Να σου πω τρανταχτό παράδειγμα τα Ρεμπέτικα τραγούδια του Πετρόπουλου που παρόλο που έγινε κι αλλη εκδοση δε διόρθωσε τα λάθη του.
Τώρα για το “ακαδημαϊκίστες” που το λές υποτιμητικά, δίκιο έχεις. Ετσι είναι. Ακαδημαϊκίστικα, ψειριάρικα και ενοχλητικά. Αλλά τι να κάνουμε, καλώς ή κακώς αυτές οι χαζοπρακτικές εγγυούνται μια επιστημονική, ας πούμε ποιότητα (μαζί με την έλλειψη ελευθερίας εκφρασης, προσωπικου στυλ κλπ. που συνεπάγεται)
Υ.Γ1. Να συμφωνήσω απολυτα με τον Μπάμπη, ότι αυτές οι δουλειές, του Σταυρου και του Δημήτρη είναι προς τη σωστή κατευθυνση.
Υ.Γ2. Το να κάνεις κριτική σε αυτά τα βιβλία είναι πολύ δύσκολη υπόθεση για μένα, γιατί δεν ξέρεις πως να τα πιάσεις και πως να τα κρίνεις. Αλλα με καλή διάθεση πιστεύω ότι κάθε κριτική πρέπει να είναι ευπρόσδεκτη, γιατί η καλή διάθεση του κριτή βγάζει μερικές φορές τις πραγματικές αδυναμίες του βιβλίου
Αντίθετα από ό,τι ισχυρίζεται ο Babis, θα έλεγα ότι το ρεμπέτικο στην Ελλάδα από πολλά χρόνια τώρα έχει γίνει αντικείμενο ακαδημαϊκής έρευνας σε όλα τα επίπεδα: έχουμε πλέον μπόλικες πτυχιακές, μεταπτυχιακές, διπλωματικές και διδακτορικές εργασίες, που λειτουργούν λιγάκι και σαν αντίπαλο δέος στους «παθιασμένους ελεύθερους ερευνητές».
Ακολουθεί μια λίστα (μη εντελής) για όσους ενδιαφέρονται:
-
Β. Μπρατοπούλου, [i]Ο ιδεολογικός και μορφολογικός μετασχηματισμός του ζεϊμπέκικου (1900-1990),[/i] διπλωματική εργασία του μεταπτυχιακού προγράμματος σπουδών του Τμήματος Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου, 1998 -
Ι. Νιφόρα-Κ. Δημόπουλος-Ι. Πατεράκη, [i]Οι εργασιακές σχέσεις μέσα από το ρεμπέτικο τραγούδι[/i], πτυχιακή εργασία (Τ.Ε.Ι. Πάτρας, Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας) 1998 -
Γ. Ζαϊμάκης, [i]«Καταγώγια ακμάζοντα» -παρέκκλιση και πολιτισμική δημιουργία στον Λάκκο Ηρακλείου (1900-1940)[/i], διδακτορική διατριβή, Πλέθρον 1999. -
Ν. Παπαχριστόπουλος, [i]Ρεμπέτικα τραγούδια –η σημειωτική ενός αντιφατικού λόγου[/i], διδακτορική διατριβή, Πάντειο Πανεπιστήμιο , Βιβλιόραμα 1999. -
Ρ. Δαλιανούδη, [i]Ο Μάνος Χατζιδάκις και η ελληνική λαϊκή μουσική παράδοση [/i]Ι,ΙΙ, Διδακτορική Διατριβή, Τμήμα Μουσικών Σπουδών Πανεπιστημίου Αθηνών 2004. -
Α. Στεφάνου, [i]Αναπαραστάσεις του φύλου στα προπολεμικά ρεμπέτικα τραγούδια του Πειραιά (1900-1936)[/i], μεταπτυχιακή διατριβή, Πανεπιστήμιο Αιγαίου, 2005 -
Α. Βουρλιωτάκη, [i]Το προσφυγικό ζήτημα και η καταγωγή του ρεμπέτικου τραγουδιού[/i], Διπλωματική Εργασία, Πάντειο Πανεπιστήμιο 2006 -
Γ. Μπρισίμης , [i]Οι μεταλλαγές στη θέση της γυναίκας την εποχή του μεσοπολέμου στην Ελλάδα μέσα από το ρεμπέτικο τραγούδι[/i], μεταπτυχιακή εργασία, ΕΜΠ 2007 -
Σ. Μηνάς [i]Ρεμπέτικο τραγούδι και προβλήματα λογοκρισίας κατά την περίοδο του μεσοπολέμου[/i] πτυχιακή εργασία ΤΕΙ Άρτας 2007 - Π Τσολάκης Το προπολεμικό ηχογραφημένο έργο του Μάρκου Βαμβακάρη και η δισκογραφια πτυχιακή εργασία ΤΕΙ Άρτας 2007
- Π. Γκολίτου, Έλληνες λαϊκοί συνθέτες στο μεσοπόλεμο, πτυχιακή εργασία ΤΕΙ Άρτας 2007
- Δ. Σκλαβενίτης, Ανάλυση του έργου του Βασίλη Τσιτσάνη. Στίχος, ορχήστρα, ρυθμός, μελωδία, πτυχιακή εργασία ΤΕΙ Άρτας 2008
- Α. Μπαρμπάτσης, Βασίλης Τσιτσάνης: τρικαλινή περίοδος 1932 – 1936. Ανάλυση στο πρώιμο συνθετικό έργο του συνθέτη, πτυχιακή εργασία ΤΕΙ Άρτας 2008
- Χ. Σιάννας, Μουσικά δίκτυα και ρεμπέτικο. Λαϊκή μουσική στη δεκαετία ʼ30-Μπουζούκι και Μάρκος Βμβακάρης, πτυχιακή εργασία ΤΕΙ Άρτας 2008
- Αικ. Γαλάτου, Η μουσική ζωή στη Σμύρνη στα τέλη του 19ου αιώνα έως το 1922 και η συμβολή της στο ρεμπέτικο, Πτυχιακή εργασία, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, 2008
- Χ. Ταππή, Το σαντούρι και η μουσική ζωή της Σμύρνης από τα τέλη του 19ου αιώνα μέχρι και το 1922, πτυχιακή εργασία ΤΕΙ Άρτας 2008
- Γ. Ευαγγέλου, Η λαϊκή κιθάρα στο ρεμπέτικο τραγούδι της περιόδου 1928-1955 και η εξέλιξή της μέσα από το προσωπικό ύφος των Κώστα Δούσα, Α. Κωστή, Γιώργου Κατσαρού, Κώστα Σκαρβέλη, Βαγγέλη Παπάζογλου, Στέλιου Χρυσίνη, Σπύρου Περιστέρη και Μανόλη Χιώτη (Πτυχιακή εργασία), ΤΕΙ Άρτας 2008
- Χ. Κεσικιάδης, Το ρεμπέτικο τραγούδι κατά την περίοδο 1922-1956, Πτυχιακή εργασία, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας 2008
- Γ. Μπαγιόκας, Το ρεμπέτικο στο δημόσιο λόγο της περιόδου 1931-40, διδακτορική διατριβή στο Τμήμα Ψυχολογίας Παντείου Πανεπιστημίου Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών 2008
- Κων/να Μπατσάρα, Σωτηρία Μπέλλου: η αρχόντισσα του ρεμπέτικου. Μια ερμηνευτική ματιά στην εικόνα της, πτυχιακή εργασία ΤΕΙ Άρτας 2009
- Γ. Χατζητέκελης, Μελέτη του μανέ, πτυχιακή εργασία ΤΕΙ Άρτας 2009
- Κ. Γοραντής, Μανώλης Χιώτης: η μουσική μεταβολή του από το 1950 και έπειτα, πτυχιακή εργασία ΤΕΙ Άρτας 2009
- Γ. Κολώνης, Ο λαϊκός δρόμος Πειραιώτικος. Τροπική ανάλυση, πτυχιακή εργασία ΤΕΙ Άρτας 2009
- Θ. Ασημακόπουλος, Κοινωνικές αναπαραστάσεις της εργασίας και λαϊκός πολιτισμός. Η περίπτωση του ρεμπέτικου τραγουδιού (στο πρώτο μισό του 20ού αιώνα), Διπλωματική εργασία, Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου 2009
- Ν. Κουρή, Το ρεμπέτικο τραγούδι, ο ιδιαίτερος κοινωνικός τύπος του μάγκα,τα πάθη της μάγκικης καρδιάς, μεταπτυχιακή εργασία, ΕΜΠ 2009
- Χ. Παναγογιαννοπούλου, Πρόδρομες μορφές ρεμπέτικου: το αστικό λαϊκό τραγούδι, μεταπτυχιακή διατριβή, Πανεπιστήμιο Αιγαίου 2009
- Π. Παππάς, Ο Μάρκος Βαμβακάρης στην πρώτη περίοδο της δισκογραφίας του (1932-1940), Πτυχιακή εργασία, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας 2009
- Γ. Λαδόπουλος, Λαός και λαϊκότητα στο ρεμπέτικο και την ελληνική αριστερά. Η περίπτωση του ραδιοσταθμού «902 Αριστερά στα FM», Διπλωματική εργασία στο Διατμηματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Τμημάτων Επικοινωνίας και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης−Μουσικών Σπουδών, Πανεπιστήμιο Αθηνών 2010
- Ε. Ξυπόλιτος, Ρεμπέτικο και ψυχοτρόπες ουσίες, πτυχιακή εργασία ΤΕΙ Άρτας 2010
- Β. Τότσης, Γιάννης Παπαϊωάννου: μουσικολογική και γλωσσολογική ανάλυση στα τραγούδια του συνθέτη κατά τις περιόδους 1937-1940, και 1946-1958. Ο όρος του ρεμπέτη και του λαϊκού συνθέτη και στιχουργού μέσα από τον προσδιορισμό των παραπάνω εννοιών και τον εντοπισμό τους στο έργο του Παπαϊωάννου, πτυχιακή εργασία ΤΕΙ Άρτας 2010
- Χ. Καραβίτης, Η προσφορά του Γιάννη Τατασόπουλου στα μουσικά δρώμενα Ελλάδας και Αμερικής, πτυχιακή εργασία ΤΕΙ Άρτας 2010
- Σ. Κούνας, Οι «ουσάκ μανέδες» στις ηχογραφήσεις των 78 στροφών. Σχέσεις τροπικών χαρακτηριστικών, μελωδικής συμπεριφοράς και μουσικής φόρμας, πτυχιακή εργασία ΤΕΙ Άρτας 2010
- Κων/να Πολίτου, Εικόνες εγκλήματος μέσα από τα ρεμπέτικα τραγούδια της εποχής του μεσοπολέμου, Διπλωματική Εργασία, Πάντειο Πανεπιστήμιο. 2010
- Γ. Τσέρτος, Το ταξίμι του μπουζουκιού στο ρεμπέτικο. Τροπική-μορφολογική ανάλυση δισκογραφημένων ταξιμιών της περιόδου 1932- 1956, πτυχιακή εργασία ΤΕΙ Άρτας 2011
- Γ. Παραπέρογλου, Οι πτυχές του συνθετικού έργου του Βασίλη Τσιτσάνη στα τραγούδια του Στέλιου Καζαντζίδη , 1956-1965, πτυχιακή εργασία ΤΕΙ Άρτας 2011
- Μ. Λιόντου-Μωχάμεντ, Ο Αγάπιος Τομπούλης στις ηχογραφήσεις των 78 στροφών, πτυχιακή εργασία ΤΕΙ Άρτας 2011
- Ε. Αληγιζάκης, Εικόνες εγκλήματος στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου –«Ρεμπέτικο» και κοινωνικός έλεγχος, Διδακτορική διατριβή, Τμήμα Επικοινωνίας και ΜΜΕ, Πανεπιστήμιο Αθηνών 2011
- Χ. Καρανίκας, Η αναβίωση του ρεμπέτικου τραγουδιού κατά την περίοδο της μεταπολίτευσης (1974- 1990). Θεωρητική και μουσικολογική προσέγγιση, πτυχιακή εργασία ΤΕΙ Άρτας 2011
- Β. Μαυρίκη, Η αρμόνικα. Η ιστορία και ο ρόλος της στις ορχήστρες της Κωνσταντινούπολης και της Σμύρνης και στις λαϊκές ορχήστρες στην Ελλάδα έως και το 1935, πτυχιακή εργασία ΤΕΙ Άρτας 2012
- Κ. Ξύγκης, Το συνθετικό έργο του Απόστολου Χατζηχρήστου 1938 – 1958, πτυχιακή εργασία ΤΕΙ Άρτας 2012
- Β. Κορολής, Ο «Σαλονικιός» μέσα από το δισκογραφημένο του έργο (1925 - 1941) πτυχιακή εργασία ΤΕΙ Άρτας 2012
- Α. Μπουντάση, Η εικόνα της γυναίκας μέσα από τους στίχους του Μάρκου Βαμβακάρη, πτυχιακή εργασία ΤΕΙ Άρτας 2012
- Ν. Παπαδόπουλος, Η αριστερά και το ρεμπέτικο, πτυχιακή εργασία ΤΕΙ Άρτας 2012
- Λ. Βρουλάκης, Η διαδρομή του ρεμπέτικου τραγουδιού στο χρόνο, πτυχιακή εργασία, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας 2012
- Α. Κουτουλίδου, Ο ρόλος της γυναίκας στο ρεμπέτικο τραγούδι (Πειραιάς 1922-1953), πτυχιακή εργασία, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας 2012
- Β. Μάρκου, Η έκφραση της λαϊκότητας στην Ελλάδα της δεκαετίας του ʼ80: η περίπτωση της αναβίωσης του λαϊκού και του ρεμπέτικου τραγουδιού, μεταπτυχιακή εργασία, Πανεπιστήμιο Αθηνών 2012
- Γ. Παπαγεωργίου, Η κιθάρα ως σολιστικό όργανο στο ρεμπέτικο τραγούδι από το 1900 έως το 1950 υπό το πρίσμα σημαντικών κιθαριστών, πτυχιακή εργασία, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας 2012.
- Δ. Υφαντής, Η χρήση τοξικών ουσιών στην Ελλάδα μέσα από το ρεμπέτικο τραγούδι (1920-1940), διδακτορική διατριβή, Πάντειο Πανεπιστήμιο 2012
- Ε. Ζανταρίδου, Η «αναβίωση» των ρεμπέτικων κομπανιών στα τέλη της δεκαετίας του ΄70 και στις αρχές της δεκαετίας του ΄80 πτυχιακή εργασία ΤΕΙ Άρτας 2013
- Γ. Αγγελής, Λαϊκό τραγούδι με τρικαλινή καταγωγή – η περίπτωση του Απόστολου Καλδάρα πτυχιακή εργασία ΤΕΙ Άρτας 2013
- Δ. Η. Μακρής, Όψεις της συγχορδιακής διαχείρισης στο αστικό λαϊκό τραγούδι τη δεκαετία του 1930 (η περίπτωση του Κώστα Σκαρβέλη) πτυχιακή εργασία ΤΕΙ Άρτας 2013
- Ε. Ραφαήλ, Η απεικόνιση της χρήσης παράνομων ψυχοτρόπων ουσιών στα ρεμπέτικα τραγούδια του μεσοπολέμου, Διπλωματική μεταπτυχιακή εργασία, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης 2013.
- Γ. Αλεξίου, Η κοινωνική επιρροή του ρεμπέτικου τραγουδιού και η εξέλιξή του έως το 1955, πτυχιακή εργασία, ΑΤΕΙ Κρήτης, Ρέθυμνο 2014
- Δ. Κοσμά, Το ακορντεόν στη δισκογραφία του Βασίλη Τσιτσάνη: δεύτερη μεταπολεμική περίοδος (1958-1074) πτυχιακή εργασία ΤΕΙ Άρτας 2014
- Ε. Αρχαγγελίδης, Το ρεμπέτικο ταξίδι, πτυχιακή εργασία ΤΕΙ Άρτας 2014
- Γ. Δημητριάδης, Οι αναπαραστάσεις της γυναίκας στο ρεμπέτικο τραγούδι του μεσοπολέμου: προσπάθεια σημειωτικής ανάλυσης στίχων του Μάρκου Βαμβακάρη και Παναγιώτη Τούντα, πτυχιακή εργασία ΤΕΙ 2014
Άφησα τελευταίο αυτό το πανεπιστημιακό εγχειρίδιο, που το θεωρώ παραδειγματική συλλογική δουλειά, που τιμά το γηγενές επιστημονικό δυναμικό μας:
Τέχνες ΙΙ, Επισκόπηση μουσικής και χορού (Τόμος Γ΄: Ελληνική μουσική πράξη: Λαϊκή παράδοση-νεώτεροι χρόνοι) ακαδημαϊκός υπεύθυνος Μ. Δραγούμης, επιστημονική επιμέλεια-συντονισμός Δ. Λέκκας, ΕΑΠ, Πάτρα 2003.
Πολλες εργασιες πραγματι…
Η 8 και 25 ξερουμε σε ποια σχολη εχει γινει; ΕΜΠ και ρεμπετικο δε μπορω να σκεφτω τι σχεση μπορει να εχει… μπραβο που το καταφεραν παντως και περασαν το θεμα…
Και τα δύο (ολιγοσέλιδα) είναι:
Κατεύθυνση: Πολεοδομία - Χωροταξία, στα πλαίσια του μαθήματος ‘‘Έμφυλες Πολιτισμικές Προσεγγίσεις του Αστικού Χώρου’’. ΔΠΜΣ Αρχιτεκτονική και Σχεδιασμός του χώρου
Εντυπωσιακή η λίστα του παρασάνταλου, νομίζω πως γνωρίζω μόνο ελάχιστες από αυτές, όσες έχουν αναφερθεί παλαιότερα στο Φόρουμ.
Ελπίζω το περιεχόμενό τους να με διαψεύδει εξολοκλήρου…
Υ.Γ. Κακώς δεν αναφέρθηκα, κι ούτε είναι στη λίστα αυτή, το διδακτορικό του Πέτρου Μουστάκα για το Σταθόπουλο, το υλικό του οποίου, πραγματικά εκπέμπει πως ο γράφων κατέχει το ρόλο του επιστήμονα και του συλλέκτη/ερευνητή.
Πράγματι; Δεν ξέρω… Η (πραγματικά πολύ ενδιαφέρουσα) λίστα του Παρασάνταλου, με τις 57 εργασίες της, εκτείνεται στο χρονικό διάστημα 1998 μέχρι σήμερα, που σημαίνει μέσος όρος 3, 56 εργασίες ανά έτος, για όλες τις σχολές της Ελλάδας. Εχουμε μία περίοδο από 2000 ως 2002 χωρίς ούτε μία δημοσίευση και δύο έτη, 2008 και 2009 με οκτώ δημοσιεύσεις στο καθένα έτος. Είναι πολλά; Απ’ την άλλη μεριά, με μόνο και μόνο μια ματιά στη βιβλιοθήκη μου των εθνομουσικολογικών / κοινωνιολογικών βιβλίων που αναφέρονται σε ρεμπέτικα και “παραδοσιακά” (όχι δημοτικά), θα μετρήσω (πολύ χοντρικά) περίπου 70 διαφορετικούς τόμους διαφόρων συγγραφέων, κανείς (νομίζω) απ’ τους οποίους δεν είναι ακαδημαϊκός ερευνητής. Λίγοι λείπουν (εν οις και ο Πετρόπουλος) αλλά μόνο οι δύο τόμοι του Κουνάδη (Κατάρτι) περιέχουν πάνω από 100 διαφορετικές εργασίες. Και δεν κάθησα να φτιάξω λίστα δημοσιεύσεων εξωακαδημαϊκών συγγραφέων. Βέβαια, δεν ξέρουμε πόσο πλήρης είναι και η λίστα του Παρασάνταλου (πάντως πριν το 1998 δεν θα υπάρχουν και πολλές δημοσιεύσεις) αλλά αμέσως αμέσως, δεν τις βλέπω και τόσο πολλές τις ακαδημαϊκές εργασίες…
Παρασάνταλε, αποκαλύπτομαι στον εντυπωσιακό βαθμό ενημερότητάς σου! (Νίκο, δεν είναι και για χόρταση! Μόλις διαβάσουμε και τα 58 -τον Μουστάκα ευτυχώς τον έχω ήδη διαβάσει- ζητάμε και περίσσευμα!)*
Για περίπτωση που ρωτήσει κανείς “πού μπορούμε να τα βρούμε όλα αυτά τζάμπα;”, πριν την απάντηση του Παρασάνταλου που ασφαλώς θα είναι πληρέστερη, θυμίζω πως όσες εργασίες είναι διδακτορικές διατριβές θα πρέπει κανονικά να έχουν αναρτηθεί εδώ. (Με λίγες εξαιρέσεις: δεν αναρτώνται όσες έχουν κυκλοφορήσει σε εμπορικό βιβλίο, και ενδεχομένως όσες είναι πολύ πρόσφατες και δεν έχουν προλάβει ακόμα.)
*Εντάξει, καταλαβαίνω τι εννοείς: ότι τα έργα εξωακαδημαϊκών ερευνητών παραμένουν περισσότερα. Είναι και η φύση του θέματος τέτοια. Συνήθως άλλα έχει να μας πει ο εξωακαδημαϊκός ερευνητής και άλλα ο ακαδημαϊκός. Έχουμε και μερικά έργα όχι απλώς εξωακαδημαϊκών αλλά ημιαναλφαβήτων, που θα παραμείνουν για πάντα αξεπέραστες πηγές, όπως π.χ. τα απομνημονεύματα…