Ρεμπέτικα τραγούδια σχετικά με τον Τρωικό πόλεμο/την ελληνική μυθολογία

Υπάρχει αυτό, που ταιριάζει με την περιγραφή, μόνο που έχει έκταση σχεδόν εφάμιλλη της κανονικής Ιλιάδας και αποκλείεται να το τραγουδάνε. Αποσπάσματα ίσως.

1 «Μου αρέσει»

Ναι. Αποσπάσματα απο αυτό λένε.

1 «Μου αρέσει»

Κι εμείς τα απαγγέλλαμε (όχι τραγούδι) τα του Τρωικού πολέμου στο Γυμνάσιο… Για μένα πάντως δεν υπάρχει αμφιβολία ότι, ειδικά στην περίπτωση Μεγαλέξαντρου, δεν τίθεται θέμα «συνέχειας της Ελληνικής φυλής» από αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Το έργο γράφτηκε από γνωστότατο παλαιό καραγκιοζοπαίκτη, ούτε κι εγώ θυμάμαι αυτή τη στιγμή το όνομα (νομίζω ήταν απ’ την Πάτρα; ) που σίγουρα είχε πάει σχολείο και ήξερε για Μέγα Αλέξαντρο κλπ. Ο όφις* είναι βέβαια δική του προσθήκη. Σίγουρα εκμεταλλεύτηκε την ευρύτατα διαδεδομένη ιστορία του δράκου, που υπάρχει και σε δυτικοευρωπαϊκούς λαούς (ο ΝΓΠ την είχε εντοπίσει και στη Γερμανία). Και σκαρφίστηκε και ωραιότατες εικόνες, που τις θυμάμαι καλά, όπως το κουβάλημα του φιδιού:

Πείθει ο Καραγκιόζης τον Χατζηαβάτη, να πάνε να κουβαλήσουν τον σκοτωμένον όφιν στο σαράι, να πάρουν τις εκατό λίρες (Θα παίρνει εκατό λίρες μπαχτσίσι, την θυγατέραν του Πασά δια σύζυγον και, μετά τον θάνατον του Πασά, θα λαμβάνει και τον θρόνον). Λέει: κράτα εσύ, Χατζηαβάτη, το κεφάλι που ΄ν’ αλαφρύ, να πάω εγώ στην ουρά που ΄ναι πολύ βαρειά. Εντάξει, λέει ο Χ. και ξεκινάει, ακουμπώντας το κεφάλι στον ώμο του. Ο Κ. πάει προς την ουρά, αλλά ο δράκος είναι μεγαλύτερος απ’ την οθόνη, και τον χάνουμε. Ο Χ. περπατώντας αργά αργά σχολιάζει «Βαρύ το φίδι ορέ Καραγκιόζο!» και ακούγεται η φωνή του Κ. : «από ΄δω που τραβάω εγώ, να δεις τί βαρύ που είναι!». Προχωρούντος του Χ. και του όφεος, εμφανίζεται και η ουρά που βεβαίως, δεν την κουβαλάει ο Κ. αλλά έχει στρογγυλοξαπλωθεί πάνω της και τον κουβαλάει κι αυτόν ο Χ.

( *) ο κατηραμένος, βεβαίως: Έξελθε κατηραμένε όφι, διότι αν δεν εξέλθεις θα σε εξέλθω εγώ!

Μπορεί κι έτσι, αλλά εγώ το βλέπω ανάποδα:

α) Δεν πρόσθεσε τον όφι στην ιστορία του Μεγαλέξαντρου (ποια ιστορία; τι μπορεί να είχε μάθει στο σχολείο που να μπορεί κάπως να κολλήσει μ’ αυτή την υπόθεση;), αλλά τον Μεγαλέξαντρο στην ιστορία του όφι που, όπως άκρες μέσες συμφωνούμε, είχε πολλούς τρόπους να την ξέρει.
β) Γιατί τον Μεγαλέξαντρο και όχι οποιονδήποτε άλλο; Πώς του ‘ρθε;
Γιατί ο Μεγαλέξαντρος ήταν ήδη ήρωας της νεοελληνικής μυθολογίας, με διάφορα κατορθώματα που αποκλείεται να τα είχαν μάθει στο σχολείο γιατί δεν έχουν την παραμικρή σχέση με τον ιστορικό Μεγαλέξαντρο. Και άλλα πρόσωπα που να υπήρξαν στ’ αλήθεια και να έκαναν σπουδαία κατορθώματα απέκτησαν διαστάσεις μύθου (ποιος ακρίτας ήταν τόσο γιγαντόσωμος ώστε στα ρουθούνια του σταβλίζαν τ’ άλογα;), αλλά ειδικά με τον Μεγαλέξαντρο αυτό είχε ξεπεράσει κάθε προηγούμενο ή μεταγενέστερο όριο.

Μα ακριβώς εκεί είναι το θέμα, Περικλή μου: βεβαίως και ήξερε πολύ καλά ο καραγκιοζοπαίκτης (Μίμαρος αν θυμάμαι καλά; ) το μύθο με τον δράκο και τον ελευθερωτή ήρωα, γιαυτό και για το ρόλο του ήρωα διάλεξε τον Μεγαλέξαντρο, του οποίου η προσωπικότητα, με περικεφαλαία κλπ. και τα κατορθώματα τον είχαν τόσο εντυπωσιάσει στο σχολείο.

Μα από τα χρόνια που ζούσε ο Μεγαλέξαντρος μέχρι και πριν καμιάν εκατοστή χρόνια, μπορεί και πιο πρόσφατα, άνθρωποι που είχαν ακούσει από στόμα σε στόμα τα πραγματικά του κατορθώματα εμπνέονταν να του αποδώσουν κι άλλα. Γιατί ο καραγκιοζοπαίζχτης να έμεινε ανεπηρέαστος από όλη αυτή τη μυθολογία, που παρέμεινε δημιουργική επί χιλιετίες μέχρικαι τα δικά του χρόνια, και να εντυπωσιάστηκε μόνο από τον Μεγαλέξαντρο της σχολικής ιστορίας; Κι ο Ηρακλής ήταν εντυπωσιακός, και ο Κωλοκοτρώνης, και διάφοροι από τα Θρησκευτικά, δεν είναι εδώ που ξεχωρίζει ο Μεγαλέξαντρος.

Η προσωνυμία «Αλέξανδρος ο Μακεδών» (ο Αλέκος με τα κυδώνια) που ακούγεται στην παράσταση, αυτή μάλιστα, από την Ιστορία προέρχεται. Το υπόλοιπο δύσκολα θα το απέδιδα στις σχολικές γνώσεις, όταν η προφορική λαϊκή παράδοση αποτελεί ισχυρότερη υποψηφιότητα.

Αν και νομίζω ότι αυτή η διαφωνία μας είναι εκτός θέματος: είτε έτσι είτε αλλιώς, έχουμε μια φιγούρα της αρχαιότητας που εμπλέκεται με τη λαϊκή παράδοση. Σάματις κι ο Βαμβακάρης, από πού ήξερε τον Πάρη, τον Μενέλαο, τον Έκτορα;

Έλα ντε! Γιαυτό μίλησα για απουσία συνέχειας. Μια λαϊκή παράδοση που δεν ξέρει για Πάριδες, Μενέλαους, Έκτορες, Περικλήδες, Σοφοκλήδες, Ευριπίδηδες παρά μόνο για Μεγαλέξαντρους (και γοργόνες…), Μεγάλους Κωνσταντίνους και εξαδάκτυλους μαρμαρωμένους βασιλιάδες, δεν έχει συγκρατήσει στη συλλογική της μνήμη τα πραγματικά κατορθώματα κανενός, ούτε απ’ τους μεν βεβαίως, αλλά ούτε κι απ’ τους δε….

Αν ψάχνουμε ίχνη συνέχειας, ασφαλώς δεν θα τα βρούμε στους πρώτους που αναφέρεις (Πάριδες, Μενέλαους, Έκτορες, Περικλήδες, Σοφοκλήδες, Ευριπίδηδες) που στη λαϊκή παράδοση είναι απλώς ανύπαρκτοι. Στους δεύτερους (Μεγαλέξαντρους (και γοργόνες…), Μεγάλους Κωνσταντίνους και εξαδάκτυλους μαρμαρωμένους βασιλιάδες), εγώ λέω ναι, όσο κι αν αυτά που συγκράτησε η συλλογική λαϊκή μνήμη έχουν χάσει με τους αιώνες κάθε κοινό σημείο με την πραγματικότητα.

Αλλά έστω ότι διαφωνεί κανείς μ’ αυτό το τελευταίο, και θεωρεί ότι μια 100% αλλοίωση του ιστορικού πυρήνα κάποιας ιστορίας ισοδυναμεί με διακοπή της συνέχειας.

Ε και; Δεν αναζητούσαμε τη συνέχεια ή την επιβίωση, αλλά τη λαϊκή πρόσληψη, και μάλιστα ως υποπερίπτωση της γενικότερης νεότερης-σύγχρονης πρόσληψης. Θυμίζω από πού ξεκινήσαμε:

Σωστά. Εγώ, κακώς, το πήγα προς Φαλλμεράιερ μεριά…

Σας ευχαριστώ πολύ όλους. Πολύ χρήσιμες όλες οι πληροφορίες είτε για το συγκεκριμένο μάθημα είτε για το μέλλον.

Δυστυχώς δεν έχω να σου προτείνω κάτι παραπάνω, αλλά θέλω να σου πω ότι εκτιμώ πολύ την προσέγγισή σου στο μάθημα και την όρεξη σου για διδασκαλία!

3 «Μου αρέσει»

Για την ιστορία να πούμε ότι τα τραγούδια στην Οδύσσεια ειναι σε μουσική Δημήτρη Λέκκα και στίχους Γιώργου Παυριανού. Πολλοί σημαντικοί τραγουδιστές τραγούδησαν σε επεισόδια της σειράς όπως ο Νταλάρας, ο Πάριος, ο Παπακωνσταντίνου, η Γαλάνη κ.α. Μάλιστα οι φιγούρες του Σπαθάρη στο τραγούδι του κάθε χαρακτήρα είχαν τη μορφή του συγκεκριμένου τραγουδιστή.

Και η έκπληξη. Μπορεί να μην του έμοιαζε η φιγούρα, αλλά η ερμηνεία του άφταστη.
Ο Γιώργος Ζαμπέτας τραγουδάει ως κύκλωπας Πολύφημος:

2 «Μου αρέσει»

Και ένα από τον Στέλιο Βαμβακάρη.
Με ιδιαίτερες αναφορές σε ιστορικά ή μη πρόσωπα.
Ανάμεσα τους ο Ξέρξης, ο Πάρης και η Ελένη.

Πολύ ενδιαφέρον θέμα για μάθημα μεσα στην τάξη και εγώ αυτά που αναφέρεται πριν ξέρω και μάλιστα εμαθα και ένα καινούργιο το πάρω του μουφλουζελη.

Αυτό που έχω να προσθέσω είναι για τον Θεό του κάτω κόσμου

Επισης και δύο τραγούδια του Μπαγιαντέρα το όνειρο που αναφέρεται στον Άδη

"Χθες είδα ένα όνειρο
Πώς ειμουνα στον Άδη
Κι άναψαν φώτα λαμπερά
Κι έσβησε το ο σκοτάδι "

Και το άλλο είναι τους κένταυρους δε φοβάμαι

Και τραγούδια που αναφέρονται στον χάρο συνδέονται με την αρχαία ελληνική μυθολογία … Γιατί ο χάρος ήταν ο βαρκάρης που μετέφερε της ψυχές στον κάτω κόσμο

Καταρχάς να ζητήσω συγνωμη που τα γράφω σε διαφορετικά μηνύματα αλλά με το που γράψω το άλλο μετά μου έρχεται κάτι άλλο !

Το τραγούδι του Γιάννη Παπαϊωάννου ο έρως

Η αναφορά ο έρως παραπέμπει στην αρχαία ελληνική μυθολογία καθώς ο έρως ήταν η φτερωτή θεότητα που επερνε το τόξο της και έριχνε τα βέλη της αβερτα και έκανε τους ανθρώπους να ερωτεύονται :slight_smile:

Γενικά άμα κάτσουμε και ψάξουμε δε θα βρούμε τόσο εμφανείς αναφορές στην αρχαία ελληνική μυθολογία αλλά υπάρχουν λέξεις που μπορούν να μας παραπέμψουν όπως η ψυχή από το τραγούδι με τη καρδιαε τι ψυχή που τραγουδάει ο Καζαντζίδης …

Που η ψυχή ήταν μια από της τρεις όμορφες κόρες ενός σικελου βασιλιά και και η ομορφιά της ξεπερνούσε αυτή της Αφροδίτης πράγμα που τον έκανε να εξαγριοθει.

Υ.Σ.

Σίγουρα οι δημιουργοί δε θα είχαν στο μυαλό τους κατά πάσα πιθανότητα όταν γράφαν τους στοίχους ότι η ψυχη είχε κόντρα με την Αφροδίτη ή ότι ο ερως ήταν φταιρωτη θεότητα .

Να 'σαι καλά. Το εκτιμώ πολύ. Κάνουμε ό,τι καλύτερο μπορούμε

1 «Μου αρέσει»

Σ’ ευχαριστώ πολύ για όλα τα τραγούδια. Σίγουρα θα φανούν πολύ χρήσιμα

Εδώ οι Κένταυροι είναι κάποιο στρατιωτικό σώμα της μουσολινικής Ιταλίας. Τραγούδι του ελληνοϊταλικού πολέμου είναι.

Τα άλλα για τον Χάροντα, εύστοχα. Βέβαια ο Χάροντας είναι μορφή της νεοελληνικής μυθολογίας, κι από κει τον πήραν όλοι οι δημιουργοί (δηλαδή από τη μητρική τους κουλτούρα). Είναι όμως αλήθεια ότι στη ν/ελλ μυθολογία, κοινώς στη λαϊκή αντίληψη, ο Χάροντας προέρχεται από την αρχαιότητα και όλο το κόνσεπτ του κάτω κόσμου είναι εντελώς ανεπηρέαστο από τον Χριστιανισμό.

Φίλε μου σε ευχαριστώ για τη πληροφορία. Το γνώριζα ότι το έχει γράψει ο Μπαγιαντέρας για τον ελληνοϊταλικό πόλεμο το σκέφτηκα ότι θα μπορούσε να αναφέρεται σε κάποιο στρατευμα αλλά δεν κάθισα να το ψάξω και έμεινα ότι τους παρομοιάζει τους εχθρούς με τους κένταυρους

Όχι, είναι επίσημη ονομασία. Τους Κενταύρους τους αναφέρει κι ο Τούντας στον «Ντούτσε».

131 Τεθωρακισμένη Μεραρχία «Κένταυρος» (Centauro)

Βλ. και το Ρεμπέτικο Γλωσσάρι

1 «Μου αρέσει»