Μουσική Παράδοση Ξηρόμερου

Πιστευετε πως ο Τ ακης Καρναβας εχει επηρεασει την μουσικη παραδοση του ξηρομερου? Και αν ναι με θετικες η αρνητικες συνεπειες?

Ο Καρναβάς στο τραγούδισμα κι ο Βασίλης Σαλέας (ο παλιός εννοείται) στο παίξιμο είναι οι 2 κύριοι αίτιοι για το σημερινό ύφος. Όταν γύρισε ο Σαλέας από την Αμερική και “εισήγαγε” το αλά τούρκα παίξιμο.
Βέβαια, σήμερα το έχουν ξεφτιλίσει το θέμα οι κλαριτζήδες αλλά αυτό είναι άλλο θέμα.

Σε ότι αφορά τις συνέπειες ο Καρναβάς έχει τις λιγότερες ευθύνες. Οι μουσικοί χάλασαν τον ήχο και το παίξιμο.

1 Like

Χωρίς αμφιβολία. Αν όμως ο Καρναβάς, με το αδιαμφισβήτητο κύρος του, έλεγε του Σαλέα (έγκαιρα!) κάτι σαν «δεν θα πάω με σένα, γιατί δεν μου αρέσει το ύφος που έχεις υιοθετήσει τελευταία», κάτι ίσως θα μπορούσε να σωθεί. Και βέβαια, ανάλογα θα έπρεπε να πει, πάλι έγκαιρα, στους ηλεκτροκιθαρίστες με τη μπάσο κοντίνοο τεχνική, αλλά και να μην πάρει μαζί του κρουστό (τουμπελέκι, δηλαδή…).

Δεν έχω ούτε κατά διάνοιαν διαχρονική εικόνα της μουσικής κατάστασης στο Ξηρόμερο. Ειδικά όμως για το κλαρίνο (και όχι για τα συνοδευτικά όργανα), σκέφτομαι:

Αν ο Σαλέας έφερε ένα νέο στυλ και μ’ αυτό έκανε σουξέ, πάει να πει πως θα άρεσε. Αν δεν άρεσε, θα έπαιζε δυο-τρεις φορές, μετά θα ερχόταν λιγότερος κόσμος, όλο και λιγότερος, και στο τέλος πολύ απλά ο Καρναβάς θα τον έκανε πέρα και θα έπαιρνε κάποιον που να μην του διώχνει τον κόσμο. (Ή ο Σαλέας θα άλλαζε τροπάρι.)

Ο κόσμος πάει για το κλαρίνο. Άντε και για τη φωνή. Αν αυτοί οι δύο σέρνουν μαζί τους κι έναν μπασίστα που του ακροατή δεν του αρέσει, θα είναι πρόθυμος να τον υποστεί για χάρη των δύο πρωταγωνιστών που δε θέλει να τους χάσει. Αν όμως δεν του αρέσουν οι πρωταγωνιστές, δε θα πάει.

Πήγε όμως. Άρα;

«Ο κόσμος» θα πάει, ό,τι κι αν του παίξεις. Η γενιά η δικιά μου γνώρισε τρία διαφορετικά ύφη στο κλαρίνο: το ύφος του Καρακώστα και των συγχρόνων του μεγαθηρίων, το ύφος των Σαλέα / Μάγκα και τα σημερινά. Στα πανηγύρια ο κόσμος πήγαινε πάντα, και το ΄50, και το ΄90 και σήμερα, χωρίς να καθίσει να αξιολογήσει το ύφος του κλαριτζή, αν είναι τούρκικο ή όχι, το ύφος του τραγουδιστή ή ό,τι άλλο. Και βεβαιότατα, τα ονόματα τραβάνε τον κόσμο, ό,τι κι αν κάνουν.

Αυτό που θέλησα να τονίσω, είναι ότι ακριβώς επειδή «ο κόσμος» δεν βάζει κριτήριο του μουσικό του αισθητήριο, παρά μόνο το να διασκεδάσει και να φανεί, αν κάποιος προσπαθήσει να κρατήσει κάποιο επίπεδο και να μην παρασυρθεί απ’ τη μόδα, δεν θα διακινδυνεύσει την επιτυχία του, με την προϋπόθεση βέβαια να έχει ένα όνομα, που ο Καρναβάς το είχε.

Καλησπέρα , ίσως μια αιτία ακόμα που επηρέασε είναι ο ήχος που προέκυπτε από τα μηχανήματα που είχανε καθώς και η χρήση αυτών , ειδικά στα μεγάλα πανηγύρια με χιλιάδες κόσμο , πάντως τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότερες φορές εμφανίζονται σχήματα με νέους μουσικούς και άλλα όργανα όχι αμιγώς ηλεκτρικά , με ύφος που προσεγγίζει αυτό των ηχογραφήσεων από πλάκες γραμμοφώνου. Με εκτίμηση.

3 Likes

Αυτό μπορώ να το καταλάβω μέχρις ενός σημείου, αλλά γεγονός παραμένει ότι όνομα είναι ο Χ και όχι ο Ψ. Πώς έγινε ο ένας όνομα κι ο άλλος όχι;

Μιας και δεν έχω την εμπειρία του τόπου, θα προσπαθήσω να την υποθέσω μέσω της εμπειρίας του Ηρακλείου, και να μου πείτε μέχρι πού φτάνουν οι ομοιότητες:

Υπάρχουν πάρα πολλές περιστάσεις όπου κάποιος θα πάει σε γλέντια με αρκετές εκατοντάδες έως και λίγες χιλιάδες κόσμου. Για παράδειγμα, είναι κανείς όλη την ώρα καλεσμένος σε γάμους. Στον γάμο πράγματι θα πας όποιος κι αν παίζει, όπως κι αν παίζει. Θα παίζει ένας λυράρης ο οποίος είναι αρκετά πιθανό να μην έχει επιλεγεί με μουσικά κριτήρια, αλλά:
-επειδή ήταν πιο φτηνός
-επειδή ήταν ο μόνος που βρήκαν το τηλέφωνό του οι καλεστάδες
-επειδή του είχαν υποχρέωση
-επειδή είναι φίλος / συχωριανός
-επειδή όλοι οι άλλοι ήταν κλεισμένοι
-…κλπ.

Πανηγύρια τώρα. Πανηγύρια βασικά δεν υπάρχουν εδώ, υπάρχουν όμως οι γιορτές των συλλόγων των χωριών που κατά κανόνα λέγονται «γιορτή πατάτας Τζερμιάδου», «γιορτή πορτοκαλιού Φόδελε», «γιορτή ρακής Μαρμακέτου» κλπ. (η τελευταία μάλιστα γιορτάζεται στις 15 Αυγούστου!). Αυτές κάποιος τις διοργανώνει, και καλεί τα όργανα. Αυτός λοιπόν μπορεί είτε να ακολουθήσει κάποια από τα ίδια κριτήρια όπως και παραπάνω (συμπεριλαμβανομένου και του μουσικού κριτηρίου), επιπλέον όμως υπάρχει και η περίπτωση κάποια γιορτή να έχει καθιερωθεί να την παίρνει ένας συγκεκριμένος λυράρης.

Κοινό: Μια κρίσιμη μάζα θα έρθει και πάλι όπως και να 'χει, όποιος και όπως κι αν παίζει, και πιθανότατα χωρίς καν να προσέξουν αν τους αρέσει ή όχι. Δηλαδή βασικά οι άνθρωποι του κάθε χωριού. Εδώ όμως παίζει ρόλο και ο παράγοντας όνομα, γιατί το όνομα είναι που θα φέρει κι άλλο κόσμο εκτός από τους δεδομένους. Και, πράγματι, υπάρχουν κάποιοι λυράρηδες που είναι πρώτα ονόματα, κάποιοι που είναι δεύτερα, και κάποιοι που δεν είναι καθόλου.

Στα ονόματα συμπεριλαμβάνονται και καλοί και κακοί. Οι καλοί έγιναν ονόματα επειδή είναι καλοί. Και οι κακοί όμως, μπορώ να καταλάβω γιατί έγιναν ονόματα: μπορεί να είναι άθλιοι μεν, αλλά και πάλι να έχουν μια εμπορικότητα, π.χ. να παίζουν πολύ «ώπα» (καταλαβαίνετε τι εννοώ) και να πωρώνεται η νεολαία.

Εντάξει, υπάρχει και ο παράγοντας προώθηση. Κάποιοι είναι γιοι μεγάλων ονομάτων της προηγούμενης γενιάς - παίζει κι αυτό ρόλο. Αλλά -κι εκεί είναι που θέλω να καταλήξω- τη θέση που κατέχει ο καθένας στο στερέωμα, μεγάλο ή μικρό ή καθόλου όνομα, την έχει διεκδικήσει. Κανείς δεν τραβάει κόσμο χωρίς να πληροί κάποιο κριτήριο ώστε να τον προτιμήσει αυτός ο κόσμος.

Για να επιστρέψουμε λοιπόν στο Ξηρόμερο:

Δυσκολεύομαι να φανταστώ ότι ένας κακός κλαριντζής, ένας που αν τον πρόσεχε το ακροατήριο θα τον απέρριπτε, έγινε όνομα -και μάλιστα τέτοιο όνομα ώστε να επηρεάσει και όλους τους μετέπειτα- χωρίς κανένα λόγο, απλώς επειδή όλοι άκουγαν μηχανικά και χωρίς κριτήρια.

Και όμως!.. την ξηρομερίτικη πραγματικότητα θα μας την περιγράψει βέβαια ο Δημήτρης, κι εγώ δεν σκαμπάζω γρυ από Ξηρόμερο μεριά. Αλλά να σου φέρω δεκάδες, ίσως και εκατοντάδες παραδείγματα όπου (όχι οπωσδήποτε κακοί αλλά) μετριότατοι καλλιτέχνες κατάφεραν να γίνουν όνομα, κάθε περίπτωση με τις δικές της φυσικά ιδιαιτερότητες. Αναφέρομαι βέβαια σε όλα τα μουσικά είδη, με πρώτο και καλύτερο ίσως την ποπ μουσική (Δέσποινα Βανδή κλπ. κλπ. κλπ. κλπ. κλπ.).

Στην ποπ, εννοώντας οτιδήποτε μπορεί έστω και διασταλτικά να θεωρηθεί ποπ, υπάρχει και μια μουσική βιομηχανία από πίσω. Αυτή αποφασίζει, κατά πολύ μεγάλο ποσοστό, ποιος θα γίνει σταρ. Όχι πως δεν υπάρχει κάτι ανάλογο και σε μουσικές του πανηγυριού και του γλεντιού, αλλά νομίζω ότι εδώ έχει συγκριτικά μικρότερη εξουσία, και το κοινό συγκριτικά μεγαλύτερη, απ’ ό,τι στην ευρύτερη ποπ.

(Ποιοι μουσικοί ή τραγουδιστές του πανηγυριού έχουν γίνει πανελλήνιας εμβέλειας σταρ; Ο Παπασιδέρης, μερικά κλαρίνα της εποχής του, οι οικονένειες Χατζηδάκη, Καραμπεσίνη και Κονιτόπουλου, οι Ξυλούρηδες, ο Πετρολούκας, ο Οικονομίδης, …από την εποχή των 78 στροφών μέχρι σήμερα μόλις που γεμίζουν ταξί. Οπότε, εξακολουθώ να πιστεύω ότι στη δημιουργία τοπικών αστέρων το τοπικό κοινό έχει παίξει σημαντικό ρόλο.)

Πιστευω πως ο Τεραστιος Βασιλης Σαλεας πρωτα απο ολα και κατι που κανεις δεν μπορει να φερει αντιθετη γνωμη ηταν ΜΑΣΤΟΡΑΣ και ΠΑΙΧΤΑΡΑΣ. Τωρα απο κει και μετα πιστευω πως οι αναγκες εκαναν τον Σαλεα αλλα και τον Καρναβα να βγαλουν σουξε ετσι ωστε να ξεχωρισουν. Αυτα τα κομματια (σουξε καρναβα π.χ.)πιστευω πως εχουν περασει στην παραδοση κατα καποιον τροπο αν σκεφτειτε πως σημερα στο ξηρομερο και στα πέριξ τραγουδανε γεροι αλλα και παραδιδουν στους νεους τα σουξε του Καρναβα και του Σαλεα!! Ποια ειναι γνωμη σας ?