Μάρκο Μέλκον.
Mε την ευκαιρία ενός υπέροχου cd που έπεσε στα χέρια μου σκέφτηκα να παραθέσω ορισμένα στοιχεία για τον καλλιτέχνη. Όλα τα παρακάτω στοιχεία τα έχω ξεσηκώσει από το οπισθόφυλλο του cd καθώς και από την σελίδα του (του cd) στο internet.
«Ο Μέλκον Αλεμσιριάν γεννήθηκε στην Σμύρνη το 1895 από Αρμένιδες γονείς.
Η μητέρα του ήθελε απ αυτόν να μάθει κιθάρα άλλα το πιο κοντινό όργανο που βρήκαν ήταν το ούτι. Έτσι σχεδόν από τύχη έγινε ουτίστας. Στα 17 του χρόνια και ενώ ήταν να καταταγεί στον τουρκικό στρατό (ο πατέρας του δεν θα άντεχε κάτι τέτοιο) το έσκασε για την Αθήνα όπου και έπαιξε σε ταβέρνες και Καφέ-Αμάν. Το 1921 έφυγε μετανάστης για την Αμερική μαζί με τον φίλο του και μουσικό Αχιλλέα Πούλο. Από τότε ξεκίνησε την καριέρα του σαν μουσικός στα καμπαρέ όπου και ξαναβαπτίστηκε σαν Μάρκος Μέλκον. Ήταν από τους πιο αγαπητούς μουσικούς των καμπαρέ στα «ανατολικά» κλάμπ τις 8ης Λεωφόρου της Νέας Υόρκης (Club Khyam, the Britania, Port Said, Egyptian Gardens). Oι ηχογραφήσεις του από την Mi-Re Records και την Kaliphon ήταν ευρέως διαδεδομένες ανάμεσα στις Αρμενικές και Ελληνικές οικογένειας της Νέας Υόρκης. Πέθανε στα μέσα της δεκαετίας του 1960»
Τον Μέλκον τον είχα ακουστά από κάνα δυό τραγούδια που έτυχε να ακούσω από άλλες συλλογές («ήθελα να ρθω το βράδυ»). Στο συγκεκριμένο cd τα κομμάτια είναι στα τούρκικα (αρμένικα;) αλλά τυγχάνει να είναι κοινά κομμάτια όπως το
Yandim yandim- «Σε καινούργια βάρκα μπήκα», Oglan oglan-Σε ζωγράφισα βλάχαμ», Το πολύ γνωστό ορχηστικό « Cifte telli, «Αman Arap Kizi- Aραπίνα μου σκερτσόζα», «Kadifeden Kesesi-H τσαχπίνα» και άλλα τα οποία δεν μπορώ να θυμηθώ τους τίτλους τους.
-Marko Melkon,- Armenians on the 8th Avenue Traditional Crossroads, PO Box 20320 Greeley Square, NY, NY 10001-9992 USA
Απ’ ό,τι μου είπε στο τηλέφωνο ο γιός του Ιωάννη Χαλκιά, που μας βρήκε μέσα απ’ αυτό το Φόρουμ, ο Μελκόν έχει παίξει και στις ανέκδοτες ηχογραφήσεις που έκανε στο σπίτι του ο μέγας Τζακ, μαζί με Παπαϊωάννου, Ρένα Ντάλια κ.ά.
συμπληρωματικά στοιχεία για τον Μάρκο Μελκόν απο το
«Ο Marko Melkon Alemsherian γεννήθηκε στη Σμύρνη 2 Μαΐου το 1895 από Αρμένηδες γονείς. Σε πολύ νεαρή ηλικία έρχεται σε επαφή με το ούτι. Σε ηλικία 17 ετών για να αποφύγει τη στρατιωτική θητεία βρίσκεται την Αθήνα . Εκεί παίζει επαγγελματικά σε ταβέρνες συνεργαζόμενος με ντόπιους μουσικούς . Μιλάει πολύ καλά την Ελληνική γλώσσα όπως επίσης την Τουρκική και την Αρμενική . Από το 1922 που πήγε στην Αμερική αρχίζει να εμφανίζεται επαγγελματικά στα καμπαρέ και σε coffee houses.
Μέχρι το 1928 ηχογραφεί πολλούς δίσκους είτε σαν τραγουδιστής ή παίζοντας ούτι και συνεργάζεται με Αρμένιους μουσικούς κυρίως όπως Kemany Harry Hasekian στο βιολί και Kaspar Janjanian στο τραγούδι. Το 1928 ταξιδεύει για σύντομο χρονικό διάστημα στη Θεσσαλονίκη με σκοπό να παντρευτεί. Εκεί πιθανότατα συνάντησε και τον Δημήτρη Σέμση.
Γυρνώντας στην Αμερική και αφού πέρασε τη κρίση του 1929 από τα τέλη της δεκαετίας του 30 και μέχρι το τέλος της ζωής του έπαιζε στα μεγάλα νυχτερινά κέντρα της Νέας Υόρκης Port Said, Britania, Egyptian Gardens και Grecian Palace Cafe που ακούγονταν μουσικές της Ανατολής. Αυτό που ήξερε να κάνει πολύ καλά ήταν να ξεσηκώνει το κόσμο με το ρυθμικό του παίξιμο και το τραγούδισμα. Ήταν ένα αστέρι στη νυχτερινή διασκέδαση των clubs της Νέας Υόρκης την εποχή που το “οριεντάλ” στοιχείο μεσουρανούσε. Το κοινό του Αρμένιοι Τούρκοι και Έλληνες της διασποράς καθώς τραγουδούσε και στις τρεις γλώσσες . Οι δίσκοι του γίνονταν ανάρπαστοι καθώς ο ίδιος είχε ενταχθεί στη όλο και περισσότερο αναπτυσσόμενη μουσική βιομηχανία.
Οι απαιτήσεις του αγοραστικού κοινού ήταν τόσο μεγάλες που εταιρείες με μετακινούμενα συνεργεία ταξίδευαν στην Ευρώπη και στην Ασία για να κάνουν παράγωγες που θα ικανοποιούσαν το πολυπολιτισμικό κοινό της Αμερικής.
Η κόρη του αναφέρει χαρακτηριστικά: "…Η σκηνική του παρουσία και η ικανότητά του να
δημιουργεί αυτό που εμείς οι Αρμένιοι λέμε «κέφι», ήταν ιδιαίτερα αξιοσημείωτη. Είχε ιδιαίτερη ικανότητα να μετατρέπει το κέφι του σε τέχνη και αυτό νομίζω ήταν το μεγαλύτερό του ταλέντο. Προφανώς υπάρχουν παίκτες του ουτιού με πιο βαθιά γνώση και μεγαλύτερη δεξιοτεχνία, αλλά κανείς δεν μπορούσε να προκαλέσει τέτοιο γλέντι όπως ο Μελκόν." Ο Μελκόν μπορούσε να ξέρει με το όνομα του κάποιον θαμώνα και ποιο είναι το αγαπημένο του κομμάτι ώστε να το παίξει να τον ευχαριστήσει. Αναφέρει το γεγονός της επίσκεψης στο σπίτι τους του μεγάλου Αρμένιου ουτίστα Udi Hrant ο οποίος έπαιξε και ούτι κατά τη διάρκεια της επίσκεψης «Παίζει πολύ ωραία, έτσι δεν είναι;».
Τότε εκείνος απάντησε: «Εγώ δεν παίζω αυτού του είδους τη μουσική. Εγώ κάνω τους ανθρώπους να χορεύουν» θέλοντας να πει ότι διαχωρίζει το προσωπικό του ύφος από πιο στυλιζαρισμένα και ίσως ελιτίστικα παιξίματα .Ο Μελκόν ήταν στην αντίπερα όχθη από την άποψη που ήθελε τον ουτίστα σολίστ να εκτελεί τη μουσική του. Με τη δήλωση του αυτή ο Μελκόν θέλει να πει ότι τα παίξιμο του Udi Hrant δε μπορεί να οδηγήσει στη δημιουργία κεφιού, να κάνει το κόσμο να χορέψει αρά είναι ελιτίστικο και ακαδημαϊκό.
Ο Μάρκος Μελκόν πέθανε το 1963.»
Ενδιαφέρουσα η δήλωση περι Udi Hrand. Συγκρίνοντας τον με τα σημερινά παιξίματα και ύφος θα τον χαρακτηρίζαμε περισσότερο πιατσαδόρο μουσικό σε ύφος, παρά ελιτιστικό και ακαδημαίκο. Σίγουρα έπαιζε κλασσικές φόρμες αλλά Αρμένης ήταν και έπαιζε κεφάτα, με κρουστή πενιά και έντονη ρυθμική καλλιέργεια.
Μάλλον αυτό το τελευταίο συμπέρασμα θα είναι του συγγραφέα και οχι του ίδιου του Μελκόν ή της κόρης.
παλαιότερες σχετικές αναρτήσεις για Μελκόν.
Ενδιαφέρουσα αυτή η οπτική. Νομίζω ότι σήμερα σπανίζει, τόσο από το ούτι όσο και από όσα άλλα όργανα διδάσκονται στο πλαίσιο της μουσικής μακάμ. Κι όμως, όλοι οι ουτίστες γύρω μας λαϊκή μουσική παίζουν κατά 90%, πόσοι είναι αυτοί που ασχολούνται αποκλειστικά με την κλασική (οθωμανική, αραβική ή όποια) παράδοση;
Καλό θα ήταν να μάθουμε αν ήταν όντως η οπτική του. Εδώ έχουμε χαλασμένο τηλέφωνο. Η κόρη του Μελκόν είπε πως της είπε ο πατέρας της οτι δεν παίζει αυτή τη μουσική αλλα κάνει τον κόσμο να χορεύει. Μετά το πήρε τρίτος και εγραψε άλλες 10 γραμμές απο το κεφάλι του.
Μετά το λάβαμε εδώ και προσπαθούμε να το διαχειριστούμε ως αξιόπιστη πηγή.
Ο Χραντ εκείνη την ώρα μπορεί να έπαιζε ρεπερτόριο Μεβλεβι, ή κάνα σεμάι αργο ή οτιδήποτε. Μάλλον δεν θα μάθουμε ποτε αλλα ενα είναι βεβαιο: Ο Μελκόν δεν είπε στην κόρη του οτι είχε τον Χραντ για ακαδημαϊκό ελιτιστή.
Υπάρχει επίσης μαρτυρία του Λάμπρου ο οποίος θεωρούσε τον ξάδελφο του (επίσης λυράρη)Αναστάση ως μορφωμένο μουσικό. Όντως ο Αναστάσης στη ραδιοφωνία ηχογραφούσε πιο κλασικές φόρμες. Θα ψαξω να το βρω μην αερολογώ και εγώ
Δισκογραφία.
Το ποια ήταν η οπτική του για το ίδιο το δικό του παίξιμο, εμένα δε μου δημιούργησε αμφιβολίες. Αυτά που φέρεται να είπε ή να σκέφτηκε ταιριάζουν μια χαρά με τον ήχο που ξέρουμε από τις ηχογραφήσεις του, με το τόσο γκρουβάτο παίξιμο αλλά και τραγούδι. Και ταιριάζουν επίσης και με τις πληροφορίες για την καριέρα του. Τώρα, το πώς έβλεπε τον Χραντ ή άλλους, εντάξει, θέλει μια διασταύρωση…
Πάντως εγώ, που δεν ήξερα και πολλά για τον ουντί Χραντ πέρα από το μικρό του όνομα, τον βρίσκω σε παρακείμενο νήμα να παίζει ένα ταξίμι με τον Τάσο Χαλκιά (!!) και να τραγουδάει το Ραμπί: