Καταγώγια και υπόκοσμος στη Θεσσαλονίκη – Οι «Αυγουλάδες»

Καταγώγια και υπόκοσμος στη Θεσσαλονίκη – Οι «Αυγουλάδες»

Είχε και η Θεσσαλονίκη τη δική της Τρούμπα: ήταν η διαβόητη «Μπάρα» (ανάμεσα στην πλατεία Βαρδαρίου και το σιδηροδρομικό σταθμό), η συνοικία του πληρωμένου έρωτα, με τις άθλιες παράγκες, τις τρισάθλιες συνθήκες διαβίωσης των γυναικών, με τους «προστάτες» και τους νταήδες της περιοχής, με τους τεκέδες και το λαθρεμπόριο.

Η Μπάρα άκμασε στις αρχές του 20ου αιώνα και σ’ αυτή την ακμή συνετέλεσε μια ευνοϊκή συγκυρία: η παρουσία της συμμαχικής στρατιάς της Ανατολής στο Μακεδονικό μέτωπο, κατά τον Α’ Π.π. ευνόησε τους «οίκους» της περιοχής οι οποίοι λειτούργησαν, έστω και περιστασιακά, ως διέξοδος από τον εφιάλτη της μάχης των χαρακωμάτων, γι’ αυτό τον πολυάριθμο, ετερόκλητο, στρατό. Αλλά και αργότερα, κατά τον Εμφύλιο, διατήρησε κάποια από τα πρότερα μεγαλεία της (όπως φαίνεται από δημοσιεύματα στον Τύπο και όπως αναφέρει ο Ηλ. Πετρόπουλος στο «Μπουρδέλο») ενώ, μεταπολεμικά, «αποκαθάρθηκε» η συνοικία, κτίστηκαν πολυκατοικίες και μεγάλα ξενοδοχεία.

Ανάμεσα στους νταήδες / προστάτες των «σπιτιών» της Μπάρας ήταν ο Αλκής (Αλέξανδρος) Πέτσας που διατηρούσε, επίσης, καφενείο /τεκέ στην περιοχή και προσέφερε και προστασία σε χαρτοπαικτικές λέσχες στη Θεσσαλονίκη. Με καταγωγή από την Κων/πολη, διαφέντευε στην περιοχή μέχρι τη στιγμή που αμφισβητήθηκε η πρωτοκαθεδρία του από τους «Αυγουλάδες» (παρατσούκλι, ίσως ; ), τον Παράσχο Αυγουλά (35 χρονών) και τον αδελφό του, Χατζή ή Χαρίσιο ή Στέργιο Αυγουλά (26 χρονών), του αυτού φυράματος επίσης, νταήδες, χασισέμποροι, με καταγωγή από τη Σμύρνη, προερχόμενοι από την Αθήνα όπου είχαν ήδη καταδικαστεί σε 5μηνη φυλάκιση για τον τραυματισμό ενωμοτάρχη και είχαν αποφυλακιστεί με εγγύηση.

Σκέφτηκαν, λοιπόν, αφού δοκιμάστηκαν στα περίχωρα Αθήνας - Πειραιά, να δοκιμάσουν ξανά την τύχη τους στη Θεσσαλονίκη αυτή τη φορά, όπου όπως ήταν αναμενόμενο ήρθαν σε σύγκρουση με τον Πέτσα: στόχος, η απόκτηση πλήρους ελέγχου σε όλες αυτές τις δραστηριότητες της περιοχής. Προηγήθηκε επεισόδιο κατά του Παράσχου Αυγουλά από το πρωτοπαλίκαρο του Πέτσα, το Χρήστο Κέρκυρα (Παπαδόπουλο) και ακολούθησε η δολοφονία του Πέτσα από τους αδελφούς Αυγουλά.

Οι εφημερίδες της εποχής κατέγραψαν την κηδεία, με 5000 άτομα παρευρισκόμενα (μερικά και οπλισμένα) με τα 43 στεφάνια, με την αστυνομία επί ποδός, με το θρήνο για «το παληκάρι της μπάτσικας» που σκοτώθηκε…

Τη σκυτάλη μετά από τα γεγονότα πήρε ο Κέρκυρας ο οποίος το 1930 είχε μπουζουξίδικο στη Θεσσαλονίκη, στο οποίο εμφανίστηκαν ο Μάρκος, ο Τσιτσάνης (πριν πάει στα Κούτσουρα του Δαλαμάγκα), ο Παπαϊωάννου και ο Παγιουμτζής.

Ο Παπαϊωάννου αναφέρεται στην Αυτοβιογραφία του στον Κέρκυρα τον οποίο αποκαλεί «αγριόμαγκα», ο δε Χατζηδουλής αναφέρει επίσης πως ο Κέρκυρας ήταν ο φόβος και ο τρόμος στη Θεσσαλονίκη, ότι είχε πολλές καταδίκες για φόνους και λαθρεμπόριο αλλά έπεφτε στα μαλακά, λόγω διασυνδέσεων με την εξουσία. Επί Κατοχής, ο Κέρκυρας στρατεύτηκε στα τάγματα ασφαλείας μαζί με τον ανήλικο ακόμα γιο του και δολοφονήθηκε από ένα επίσης ταγματασφαλίτη, το Δάγκουλα, για προσωπικούς λόγους.

Ένα σύγχρονο λαϊκό τραγούδι «Τα Λαδάδικα» σε στίχους Φ. Γράψα, μουσική Μ. Τόκα ερμηνευμένο από το Μητροπάνο περιγράφει παραστατικότατα το κλίμα αυτής της εποχής, όχι μόνο την εμπορευματοποίηση του σώματος και του έρωτα, αλλά και για την ανθρώπινη υπόσταση που καταντά αντικείμενο.

Για το τραγούδι αυτό, μια αναφορά στον παρακάτω σύνδεσμο:

https://www.ogdoo.gr/diskografia/stigmes/tha-sas-po-mia-istoria-ladadika

1 «Μου αρέσει»

Εκτενές και εξαιρετικό σχετικό κείμενο του Καλυβιώτη:

2 «Μου αρέσει»