Στη βιογραφία του ο Βαμβακάρης αναφέρει ότι βρέθηκε στη Σαλαμίνα μεγάλος για να παίξει. Μήπως κάποιος μελετητής εδώ κι ερευνητής μπορεί να μας διαφωτίσει πότε περίπου; Έστω και εντός ποιάς δεκαετίας;
Σε ποια σελίδα τα λέει αυτά;
Το παράθεμα του Μάρκου (Αυτοβιογραφία, σελ. 58)
«Η Κούλουρη είναι ονομασμένη για το χασάπικό τους. Άριστοι οι Κουλουριώτες στο χασάπικο. Εγώ έλαχα να πάω στην Κούλουρη μεγάλος, να πάω να παίξω και χόρεψα ζεμπέκικο και με παρατηράγανε όλοι, τι είναι αυτό το πράμα. Δεν μποράγανε οι Συριανοί να χορέψουνε χασάπικο όμως τέτοιο που χορεύανε οι Κουλουριώτες, ούτε κι οι Κουλουριώτες το ζεμπέκικο το συριανό»
2 «Μου αρέσει»
Πολύ ωραία και πολύ σωστά τα λέει ο Μάρκος, ως βεβαίως ανεμένετο, όμως ο (η) εκάστοτε καταγράφων τα όσα έλεγε, δεν είχε δυστυχώς τη δυνατότητα (και το χάρισμα!..) να βάλει κατάλληλες ερωτήσεις την κατάλληλη στιγμή και να πάρει την κατάλληλη διαφωτιστική απάντηση. Μάλιστα, αν το έκανε, μπορεί και να του χάλαγε τον ειρμό της σκέψης και να πειραζόταν η φυσιολογική και τόσο πηγαία εξιστόριση από μέρους του.
Είναι πάρα πολύ δύσκολο, αδύνατον ουσιαστικά, να εκτιμήσουμε με ακρίβεια χρονικές περιόδους. Η Κούλουρη είναι μισή ωρίτσα δρόμος απ’ τον Πειραιά και είναι λογικό να σκεφτεί ο οποιοσδήποτε, ότι συχνά φώναζαν τον Μάρκο να παίξει εκεί, ή και ο ίδιος αποφάσιζε να πάει σε κάποιο συγκεκριμένο μαγαζί. Τα ακριβή και λεπτομερή «πότε;» όμως, δυστυχώς, δεν θα τα μάθουμε ποτέ. Και στα νιάτα του υπήρξαν σίγουρα αρκετές τέτοιες περιπτώσεις, και στα γεράματά του, όμως τίποτα δεν καταγράφηκε με λεπτομέρεια.
Το «κουλουριώτικο χασάπικο» όμως, που αναφέρει ο Μάρκος, είναι πράγματι ιδιαίτερο και πασίγνωστο. Είχα προσωπικά την τύχη να γνωρίσω, μπόλικες δεκαετίες νωρίτερα βέβαια, μία παρέα ντόπιων νεαρών χορευτών του χασάπικου που είχαν μεταξύ τους «αριθμίσει» τις πιο εντυπωσιακές φιγούρες. Κατά τη διάρκεια του χορού, ο «αρχηγός» ψυθίριζε στους διπλανούς του κάθε τόσο κάποιον αριθμό, και αμέσως χορευόταν κάποια συγκεκριμένη φιγούρα.
1 «Μου αρέσει»
Και πώς χόρευε συριανό χασάπικο ο Μάρκος; Το ‘χε μάθει πιτσιρικάς πριν φύγει από το νησί; Δεν μπορεί να ήταν λιγότερο από 17-18 όταν ξεκίνησε να χορεύει ζεϊμπέκικο, σχεδόν βέρος Πειραιώτης πλέον.
1 «Μου αρέσει»
Στη Σύρο είχε ξαναπάει όμως, έγραψε και σχετικό κομμάτι (Η Σύρα).
1 «Μου αρέσει»
Δεν ψιθύριζε ούτε ψιθυρίζει ποτέ κανείς. Εξάλλου είναι αδύνατον να γίνει αυτό. Κι ο τρίτος ή τέταρτος πώς θα άκουγε;
Η αλλαγή από τη μια φιγούρα στην άλλη γίνεται με μια ελαφρά πίεση στον ώμο ταυτόχρονα από τον αρχηγό ως τον τελευταίο χορευτή. Η σειρά είναι γνωστή. Κι αν οι χορευτές είναι ήδη φίλοι και στον χορό δεν χρειάζεται ούτε αυτό! Το πάνε αυτόματα!
Για πόσα διαφορετικά τραγούδια έχουν έτοιμες σειρές από φιγούρες; Ή θα τα χορεύουν όλα ίδια, ή θα ετοιμάζουν ούτε ξέρω πόσες οιονεί χορογραφίες (σειρές από φιγούρες), ή αλλιώς αυτό που λέει ο Νίκος, αν το κατάλαβα κι εγώ σωστά: ότι για κάποιο τραγούδι που δεν το έχουν έτοιμο, αναδιατάσσουν τις διαθέσιμες φιγούρες που έχουν στο απόθεμά τους.
Δεν ξέρω αν και πώς ισχύει. Δεν έχω καμία επαφή με το άθλημα. Αυτή όμως η περιγραφή θυμίζει ακριβώς τον τρόπο που παίζονται ορισμένα οργανικά κομμάτια (όχι χασάπικα, άλλα): δεν υπάρχει σύνθεση, υπάρχει ένα απόθεμα από δομικά στοιχεία, μικρές υποτυπώδεις μελωδιούλες, που αναδιατασσόμενες αυτοσχέδια κάθε φορά -χωρίς όμως οι ίδιες οι μελωδιούλες να είναι αυτοσχέδιες- συγκροτούν μια συνολική σύνθεση που δεν είναι ούτε η ίδια με τις προηγούμενες φορές που παίχτηκε, ούτε όμως και καινούργια.
Οπότε, εδώ καταλαβαίνω ότι η ίδια λογική ακολουθείται στον χορό.
Οι φιγούρες είναι από 13 οι βασικές και φτάνουν τις 18.
Η σειρά είναι δεδομένη. Άγνωστοι μεταξύ τους δύσκολα να χορέψουν. Κι αυτό το κάνει σπάνιο να το δείτε σε γλέντια εκτός νησιού. Οι παρέες μεταξύ τους προσθέτουν τα “τσαλίμια” που κι αυτά τα ξέρουν ή τα συνεννοούνται λίγο πριν. Ίσως προηγηθεί κάποια πρόβα στη ζούλα - απ’ έξω ή κάπου αλλού αν έχουν πολύ καιρό να συν-χορέψουν.
Τα τραγούδια συνήθως είναι κάποια συγκεκριμένα - υπάρχει το αργό Χασάπικο και το γρήγορο ή Χασαποσέρβικο.
Συριανό ζειμπέκικο χόρευε ο Μάρκος και όχι χασάπικο.
Εδώ θα δείτε και θα ακούσετε ενδιαφέροντα πράγματα.
Μόλις πριν λίγες μέρες είδε το φως της δημοσιότητας!
1 «Μου αρέσει»
Συριανό ζεϊμπέκικο φυσικά. Αυτό εννοούσα, αλλά το έγραψα αφηρημένος.
Αλλά στο «συριανό» είναι η απορία μου! Μπορεί να αισθανόταν έντονη τη σύνδεση, την αγάπη και το καμάρι για το νησί του, αλλά αντικειμενικά όλη η νεανική και ενήλικη παιδεία του διαμορφώθηκε στον Πειραιά.
Νομίζω ότι απλώς εννοεί καλό ζεϊμπέκικο. Περιγράφει ένα δίπολο, Κουλουρι΄΄ωτες που είναι πρώτοι στο χασάπικο και Συριανοί που είναι πρώτοι αντίστοιχα στο ζεϊμπέκικο, και δεν μπορούν οι μεν να προσεγγίσουν το επίπεδο των δε στον δικό τους (των δε, νετε!) χορό. Δε μου φάνηκε να του έκανε τόση εντύπωση ότι το κουλουριώτικο χασάπικο ήταν αλλιώτικο, απλώς ότι ήταν καλύτερο. Άρα και το «συριανό ζεϊμπέκικο» μπορεί να το εννοεί ως κανονικό ζεϊμπέκικο, αυτό που χορεύουν όλοι, αλλά που μόνο στη Σύρα το έχουν φτάσει σε τόσο ψηλό επίπεδο.
Μ’ αυτή την έννοια μπορεί κάλλιστα να χόρευε κι ο ίδιος «συριανό» ζεϊμπέκκικο, δηλαδή εξαιρετικό ζεϊμπέκικο. Εδώ δεν είναι άσχετο το ότι είναι Συριανός, γιατί η παιδική ηλικία, που την πέρασε στη Σύρα, και προσφορότατη είναι για να συλλέξει κανείς εμπειρίες από -γενικώς- μερακλήκι, ανεξάρτητα από το αν θα μάθει χορό ή όχι, και σίγουρα θα έπαιζε και κάποια πεποίθηση ότι το μερακλήκι πάει κληρονομικά, και μόνο με την καταγωγή (και σήμερα πολλοί πιστεύουν τέτοια πράγματα).
Δεν έχω μπροστά μου την βιογραφία του Μάρκου, αλλά νομίζω ότι λέει ότι χόρευε ζειμπέκικο από μικρή ηλικία και όλοι τον θαυμάζανε. Νομίζω ότι αναφέρεται στα πανηγύρια που γινόντουσαν στο νησί του. Το κουλουριώτικο χασάπικο έχει κάποιες ιδιομορφίες, λογικά και το ζειμπέκικο που χόρευαν στην Σύρο είχε κάποια ιδιαίτερα τοπικά χαρακτηριστικά. Μάλλον σε κάτι τέτοιο αναφέρεται ο Μάρκος και όχι γενικά στους χορούς.
1 «Μου αρέσει»
Μάλιστα. Ωραία λοιπόν. Τώρα μπαίνουν τα πράγματα στη θέση τους. Το ζεϊμπέκικο οι Κουλουριώτες το χορεύουν δύο , τρεις ή τέσσερις αντικριστά. Κι όταν συγκλίνουν στο κέντρο ψιθυρίζει ο “αρχηγός” την επόμενη φιγούρα κι ανοίγουν πάλι. Έχουν ενσωματώσει και κάποιες φιγούρες από το Χασάπικο.
Κρίμα που έχουν χαθεί τα σχετικά βίντεο. Αν κάποιος τα έβλεπε, με εμέναν δίπλα, θα μπορούσα ευκολότατα να του προσδιορίσω τις στιγμές που κάτι λεγόταν απ’ τον επί κεφαλής προς (όλους βέβαια) τους υπόλοιπους.