Γιαμο ή Υιαμο ή κάτι τέτοιο

[system]

Από "Μνήμες-η Μουσική Σκηνή του Σμυρναίικου Τραγουδιού 1907-1939 (cd2)
Προσπαθώ να βγάλω τους στίχους (δε βάζω μυαλό) γιατί οι μεταγράψαντες τους στίχους τους έχουν κάνει μαντάρα.

Μήπως έχει δώσει κανείς σημασία στο εξαίρετο αυτό τραγούδι της Ρόζας; Αν έχει κανείς βγάλει τους στίχους (στο cooledit ίσως) θα είμαι ευγνώμων.

ΥΙΑΜΟ

Αθήνα, 28 ή 29 Δεκεμβρίου 1934
Τραγούδι, ζίλια: Ρόζα Εσκενάζυ,
κεμεντζές: Λάμπρος Λιονταρίδης,
ούτι: Αγάπιος Τομπούλης
Σύνθεση: Ρόζα Εσκενάζυ
Μακάμ: Ουσάκ, τσιφτετέλι

Ερωτικό τραγούδι, στο οποίο ο ερωτευμένος υπόσχεται στην αραπίνα αγαπημένη του πως θα ταξιδέψουν μαζί στην Αθήνα και την Αίγυπτο. Η μελωδία του πρώτου μέρους μοιάζει με το τραγούδι «Θα σπάσω κούπες» που περιλαμβάνεται στον πρώτο δίσκο της συλλογής με τίτλο «Τσιφτετέλλη». Εξωτική φαντασίωση που συναντιέται συχνά σε Ελληνικά τραγούδια.

-Ααααχ Τομπούλη μου, μ’ έκαψες με το ούτι σου.
(Η Ρόζα απευθύνεται στον Αγάπιο Τομπούλη)

ʼλι, γιάμο, γιάμο, γιάμο για αϊνί, αχ γιάμο
ʼντε, γιάμο, γιάμο, γιάμο ζαλάνε λέις γιάμο
Έλα, γιάμο, γιάμο, γιάμο
Αραπίνα θα πεθάνω

Έλα, έλα βρε τσαχπίνα
Θα περνάς με μένα φίνα

Αραπίνα σκλάβος θα ‘μαι
Και στην Αίγυπτο θα πάμε
Πάμε φουργκιά Αλισκαντρίγια(από το έντυπο)
Με μαχμούρικες (???)(αυτό ακούω εγώ, το παρακάτω;)
Για χαμπίμπι αχ Μαρία

(δεν το βγάζω)

(επίσης κι εδώ έχω συσκολία)

ʼντε γιάμο, γιάμο, γιάμο

-Αααχ Γειά σου Λάμπρο μου!
Αμάν γιάλα
Ω, ω, ω, ω γιάλα, γιάλα, γιαΐνι
Αμάν γιασίντι

[pepe]

15 χρόνια μετά, η ως άνω παράδοξη μεταγραφή αποδεικνύεται περίπου ολόσωστη. Προφανέστατα, ένα μέρος των στίχων είναι σε ξένη γλώσσα. Βάσει νοήματος (Αραπίνα, Αίγυπτος, Σκεντερία) θα πρέπει να είναι αραβικά, αλλά μήπως αντ’ αυτού είναι ισπανοεβραίικα;

Το τραγούδι υπάρχει εδώ στο ΥΤ και εδώ στο σιλαμπς. Παραθέτω τους στίχους όπως τους δίνει ο ανεβάστορας του ΥΤ:

Άντε, γιάμο, γιάμο,γιάμο,για αϊνί, αχ γιάμο
Άντε, γιάμο, γιάμο,γιάμο,ζαλάνες λέις γιάμο

Έλα, γιάμο, γιάμο, γιάμο
Αραπίνα θα πεθάνω

Έλα έλα βρε τσαχπίνα
θα περνάμε μέσα φίνα (1)

Αραπίνα σκλάβος θα’μαι
και στην Αίγυπτο θα πάμε

Θα μας πουν και σκεντερία (2)
Για χαμπίμπι αχ Μαρία (3)

Άντε γιάμο, γιάμο, γιάμο

(1): Λάθος, εδώ είναι πιο σωστή η καταγραφή του άγνωστου παλιού φορουμίτη: θα περνάς μ’ εμένα φίνα.
(2): Σκεντερία είναι η Αλεξάνδρεια, αλλά η φράση «θα μας πουν και Σκεντερία» δε βγάζει νόημα, παρόλο που κι εγώ το ίδιο ακούω. Πάντως λογικά πιστεύω ότι η φράση πρέπει να αποτελείται από δύο τοπωνύμια της Αιγύπτου, τύπου ξερωγώ «Κάιρο και Σκεντερία».
(3) Εδώ ακολουθεί το μέρος που ο φορουμίτης λέει «δεν το βγάζω». Ούτε ο ανεβάστορας προφανώς το βγάζει. Ούτε εγώ, αλλά ελληνικά δεν είναι.

[nikos_politis (Νίκος Πολίτης)]

@pepe

ξερωγώ «Κάιρο και Σκεντερία».

Μάλλον “Νταμανχούρ και Σκεντερία” πρέπει να λέει, πράγματι τοπωνύμιο, μάλλον προάστειο, δίπλα στην Αλεξάνδρεια.

[elenh (Ελένη)]

Με την ευκαιρία που το ξαναβλέπουμε:

Άντε, γιο άμο, γιο άμο, γιο άμο, για αϊνί, αχ γιο άμο
Άντε, γιο άμο, γιο άμο, γιο άμο, για λέιλι, γιο άμο

Έλα, γιο άμο, γιο άμο, γιο άμο
αραπίνα, θα πεθάνω

Έλα έλα, βρε τσαχπίνα
θα περνάς με μένα φίνα.

Αραπίνα, σκλάβος θα’ μαι
και στην Αίγυπτο θα πάμε

Νταμανχούρ και Σκεντερία
Για χαμπίμπι, ???

Άντε γιο άμο, γιο άμο, γιο άμο.

[Από αραβικό παραδοσιακό τραγούδι επηρεασμένο, έτσι στα αραβικά:
Yo amo =αγαπώ
Ya ayni = ω, μάτια μου
Ya leil / leili = ω, νύχτα / νύχτες μου
Υα Habibi = αγάπη μου
Νταμανχούρ (μπράβο, Νίκο!!!) πόλη της Αιγύπτου, ΒΔ του Καΐρου

Λέγεται πως αυτό το “για λέιλι/ γιαλελέλι” ή όπως αλλιώς δεν έχει κάποια κυριολεκτική σημασία, αλλά συνηθίζεται, είναι μια ευκαιρία να δείξει ο τραγουδιστής τη φωνητική του δεινότητα.].

[pepe]

@pepe

θα πρέπει να είναι αραβικά, αλλά μήπως αντ’ αυτού είναι ισπανοεβραίικα;

@elenh

Yo amo =αγαπώ

Αυτό σίγουρα είναι ισπανικό. Η συμπροφορά «γιο άμο» > «γιάμο» θα μπορούσε να είναι της ισπανοεβραίικης διαλέκτου.

[fotis_anikanopoihtos (Φώτης Χατζίδης)]

@system

Σύνθεση: Ρόζα Εσκενάζυ

Ο δίσκος 78 στροφών δεν δίνει ως συνθέτρια την Ρόζα παρά μόνο ως τραγουδίστρια. Κανείς από τους συντελεστές -Ρόζα-Τομπούλης-Λεονταρίδης- δεν υπογράφει την σύνθεση.

[Kanonaki]

Θα σας διαλευκάνω τις απορίες εγώ λοιπόν!

Επειδή είναι σχεδόν αδύνατον για πολλούς να διαβάσουν αραβικά , θα τα γράψω στα ελληνικά ( εκείνα που είναι στα ελληνικά ) και τα υπόλοιπα και στα αραβικά με λατινικούς χαρακτήρες για πιο ευκολία με μετάφραση στα ελληνικά .

Δεν είναι και τόσο περίπλοκα τα λόγια , όμως φανταστείτε ότι η συντριπτική πλειοψηφία των παλαιοτάτων τραγουδιών έχουν καταγραφεί στο γραμμόφωνο, με άλλες συνθήκες ηχογράφησης, ο κόσμος καταλάβαινε τουρκικά, αραβικά όπως και άλλες γλώσσες, και φυσικά δεν είχαν την πιστότητα των σημερινών μέσων.

Πάμε λοιπόν…

يامو

هيدي يامو،يامو،يامو Haydi Yamo , yamo , yamo (άιντε , μάνα μου ) *σημείωση : δεν αναφέρεται στην μάνα του αλλά είναι έκφραση πάθους , θαυμασμού, όπως και σήμερα.

يا قلبي ،آه ياموYa elbi, ah yamo ( καρδιά μου , αχ μάνα μου)

هيدي يامو،يامو،يامو Haydi yamo , yamo , yamo (άιντε , μάνα μου Χ3 )

يلا يا بلاش، يامو Yalla ya balash yamo (έλα είναι δωρεάν)* Έκφραση πλανόδιων πωλητών για να προκαλέσουν το ενδιαφέρον στους υποψήφιους πελάτες. Στην περίπτωση μας φλέρτ, κόρτε , προς την κοπέλα. Ακούγεται σαν “καλάμπιλές” από την Ρόζα.

Έλα (αν και θα μπορούσε να είναι أنا Ana ( εγώ δηλαδή , απλά το φωνήεν ακούγεται στα αραβικά καμμιά φορά σαν α και ε ανάμεσα ) yamo , yamo , yamo ( παραλείπω να τα γράψω πάλι στα αραβικά ) ,

Αραπίνα θα πεθάνω.

‘Ελα, έλα βρε τσαχπίνα, حبيتك بالصيف،هَيَّا بِنَا habeytak bissayf hayya bina ή yalla bina (Σ’αγάπησα το καλοκαίρι , έλα πάμε ) *αν και είναι πιο επίσημη έκφραση το hayya bina , σε αντίθεση με το yalla bina που είναι καθομιλουμένη αιγυπτιακή , μια και αναφέρεται στην Αίγυπτο το τραγούδι.

Αραπίνα σκλάβος σ(-ου) θά ‘μαι , και στην Αίγυπτο θα πάμε.

Θα μας πουν και إسكندرية Iskandareyya (Αλεξάνδρεια)

يا حبيب، اخبارك ايه؟ Ya habibi ekhbar eiah ? (Αγαπημένε μου ή φίλε μου , τι κάνεις; ή τί χαμπάρια , τι νέα;)

أما بحبك، أما بحبك Ama behabek , ama behabek (Πόσο σ’αγαπώ, πόσο σ’αγαπώ)

أما بحبك Ama behabek (Πόσο σ’αγαπώ)

يا قلبي ،آه يامو Ya elbi, ah yamo (Καρδιά μου , αχ μάνα μου)

Οι υπόλοιπες εκφράσεις είναι παρακινητικές , ενθαρρυντικές και υπάρχουν σε όλη την Ανατολή όπως το γιάλα ( Εξ’ ου και το αγαπημένο τραγούδι , Αμάν ντα γιάλα) يا الله που σημαίνει Ω Θεέ μου, αλλά χρησιμοποιείτε ως , εμπρός, κουνήσου , πάμε.

Άλλες τέτοιες εκφράσεις είναι το يا سيدي ya sidi ( κύριε μου ) , يا روحي ya rouhi (ψυχή μου) και το یا عيني ya aayni (μάτια μου).

Καλή σας απόλαυση πλέον με την αποκωδικοποίηση και την απόδοση, αγαπητές και αγαπητοί φίλοι !!!