Αρχεία εφημερίδων

#21

Η οφιοειδής τρομπέτα λέγεται serpent (που στα γαλλικά σημαίνει φίδι). Δεν είναι είδος τρομπέτας αλλά μάλλον συγγενές όργανο προς την κορνέτα. https://en.wikipedia.org/wiki/Serpent_(instrument)

Όσο για τον Αϊνστάιν που παίζει βιολί, μοιάζει τελείως μυθιστορηματικό!

Μυθιστορηματικός χαρακτήρας, που επίσης έπαιζε βιολί αλλά βασικά ήταν γνωστός για τις πνευματικές του επιδόσεις, είναι ο Σέρλοκ Χολμς. Θα αναρωτιόταν κανείς μήπως ο Κόναν Ντόιλ (ο συγγραφέας του Σέρλοκ Χολμς) εμπνεύστηκε αυτή τη λεπτομέρεια από τον Αϊνστάιν, αλλά τσέκαρα ότι οι ημερομηνίες δεν ταιριάζουν (στην πρώτη εμφάνιση του Σέρλοκ Χολμς ο Αϊνστάιν ήταν πολύ μικρός).

0 Likes

(Νίκος Πολίτης) #22

Ναι, guslar είναι ο ίδιος ο αφηγητής. Και είναι χαρακτηριστικό ότι το όργανο κράτησε μέχρι τις μέρες μας την ιδιαιτερότητα της μοναδικής χορδής, ακριβώς επειδή το «ζουμί» του δρώμενου που επιτελούσε ο guslar ήταν (και είναι) οι ιστορίες που αφηγείται, ενώ η οργανική μουσική είναι απλά ένα βοήθημα.

Πάντως, τα γεωμετρικά χαρακτηριστικά του οργάνου πλησιάζουν στο μακρυμάνικο ταμπουροειδές μάλλον και όχι στα χαρακτηριστικά της λύρας.

Να σημειωθεί ότι, στους ερευνητές του εξωτερικού, τα σέρβικα επικά τραγούδια είναι περισσότερο γνωστά και ερευνημένα από τα ελληνικά / κυπριακά.

0 Likes

#23

Σε αυστηρά οργανολογική γλώσσα, ο όρος είναι πράγματι «λαούτο». Λαούτο είναι κάθε όργανο που έχει έστω και υποτυπώδες μπράτσο, πάνω στο οποίο γίνονται δακτυλισμοί που αυξομειώνουν το μήκος της χορδής και άρα τον τόνο (σε αντιδιαστολή με την άρπα, το σαντούρι, το πιάνο, που κάθε χορδή δίνει μία και μόνη νότα). Ακόμη και η ελληνική λύρα, η θρακιώτικη λ.χ. που μετά βίας έχει λαιμό, είναι bowed lute, τοξωτό λαούτο.

Αν ο λαιμός είναι πιο μακρύς, πάμε στα μακριά [τοξωτά] λαούτα, άρα κατά κάποιον τρόπο στα τοξωτά ταμπουροειδή.

Λυροειδές το χαρακτήρισα πιο πρακτικά, από την άποψη του τρόπου παιξίματος.

Νομίζω ότι έχει και καπάκι από μεμβράνη, όπως και αρκετά άλλα τοξωτά (και κάποια, λιγότερα, νυκτά).

0 Likes

(Φώτης Χατζίδης) #27

ΠΡΩΪΑ 10/10/1937
%CE%A0%CE%A1%CE%A9%CE%AA%CE%91%2010-10-1937

ΑΘΗΝΑΪΚΗ 13/1/1923
13-1-1923

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΛΟΓΟΣ 24/6/1923

ΠΡΩΪΑ 6/7/1936

%CE%A0%CE%A1%CE%A9%CE%AA%CE%91%206-7-1936

0 Likes

(Φώτης Χατζίδης) #28

2 Likes

(Νίκος Σαρηγιάννης) #29

Ευχαριστούμε Φώτη! Στην δεύτερη βλέπω σάζι και στην τρίτη βλέπω λύρα. Πιο λεπτομερής δεν μπορώ να γίνω…

1 Like

(Νίκος Πολίτης) #30

οι φωτογραφίες αυτές υπήρχαν σε παλαιότερες αναρτήσεις του Φώτη, επειδή όμως χάθηκαν κατά την αλλαγή πλατφόρμας τις ανέβασε ξανά. Είχαμε τότε (ο Περικλής κι εγώ) σχολιάσει ότι το “λυροειδές” είναι το σέρβικο gusla, ένα μονόχορδο μακρυμάνικο λαουτοειδές που παίζεται με δοξάρι και συνοδεύει αφηγήσεις επικών τραγουδιών.

2 Likes

(Νίκος Σαρηγιάννης) #31

Συγγνώμη, δεν μου ήρθε καθόλου deja vu…

1 Like

(Φώτης Χατζίδης) #32

O Άλμπερτ Αϊνστάιν σε μία άλλη φωτογραφία να κρατάει βιολί. Δημοσιεύτηκε στο “Έθνος” στις 6-3-1930, δύο (2) μήνες πριν την προηγούμενη φωτογραφία.

0 Likes

(Φώτης Χατζίδης) #33

0 Likes

(Φώτης Χατζίδης) #34

0 Likes

(Νίκος Πολίτης) #35

Πάρα πολύ ενδιαφέρον, μπράβο Φώτη! Ναι, κανείς δεν έχει το βλέμμα του στραμμένο προς τον χορευτή, ούτε νομίζω ότι ο καφετζής κατάφερε να στρέψει όλα σχεδόν τα βλέμματα προς εκείνον. Απλά, μάλλον τη στιγμή που τραβήχτηκε η φωτογραφία, κάτι έλεγε ή ετοιμαζόταν να πει ο τιμώμενος επισκέπτης.

Έχει όμως πολύ ενδιαφέρον η φωτογραφία, διότι ο χωρικός που χορεύει, ζεϊμπέκικο φυσικά, δεν είναι Ζεϊμπέκης, της φυλής δηλαδή των Ζεϊμπέκων, χαρακτηριστικά μέλη της οποίας παρουσιάζονται, με τις παραδοσιακές τους φορεσιές και τον απαραίτητο στολισμό της κεφαλής, με φεσάκια το ένα πάνω στο άλλο, τόσα όσους ο φορών έχει σκοτώσει μέχρι σήμερα, στην παρακάτω φωτογραφία. Αυτό αποδεικνύει κάτι που σήμερα έχει πλέον με βεβαιότητα πιστοποιηθεί από Τούρκους ερευνητές, ότι δηλαδή, πριν ο Κεμάλ περιλάβει τον ζεϊμπέκικο, τον ονομάσει «Εθνικό Τουρκικό χορό», τον χορογραφήσει και επιβάλλει τη διδασκαλία του στα σχολεία, όπως περίπου διδάσκονταν σ’ εμάς ο καλαματιανός και ο τσάμικος, υπήρχαν περιοχές της Τουρκίας, εκτός του φυσικού χώρου των (καθεαυτού) Ζεϊμπέκων, στα βουνά πάνω από το Αϊβαλί και το Αϊδίνι αλλά και πολύ μακρύτερα, όπου χορευόταν ο χορός αυτός παραδοσιακά.

Ναι, ο φωτογράφος δεν μας έκανε τη χάρη να συμπεριλάβει και την ορχήστρα στο κάδρο του, αλλά είναι πλέον ή βέβαιον ότι αυτή περιλάμβανε ζουρνάδες και νταούλια και τίποτε άλλο. Τραγούδι, γιόκ.

1 Like

#36

Πάντως να θυμηθούμε ότι και στην Ελλάδα οι ζουρνάδες παίζουν αποκλειστικά οργανικά, κι αυτό δε σημαίνει κατ’ ανάγκην ότι πρόκειται για οργανικές μελωδίες. Παίζουν και τραγούδια, απλώς η έντασή τους είναι τόση ώστε θα εξαφάνιζαν τελείως τις φωνές, οπότε οι φωνές δεν μπαίνουν καν στον κόπο να προσπαθήσουν. (Μιλάμε για τραγούδια που μπορεί στα ίδια χωριά να τραγουδιούνταν κανονικά με σκέτες φωνές ή με πιο σιγανά όργανα, και να χορεύονταν εξίσου κανονικά, αλλά που στον μεγάλο χορό, με τους ζουρνατζήδες, απλώς ακούγεται μόνο η μελωδία τους.)

[Έχω υπόψη μου και κάποιες εξαιρέσεις, π.χ. τραγούδια της τάβλας στο Μεσολόγγι με εναλλαγή ανάμεσα σε ασυνόδευτο τραγούδι από την παρέα και σε αποκλειστικά οργανικά μέρη, αλλά ο γενικός κανόνας είναι ο παραπάνω.]

Θέλω να πω, γιατί να μην υπήρχε το ίδιο ζεϊμπέκικο και σε εκδοχή με τραγούδι και σάζι, ας πούμε, και σε εκδοχή με ζουρνάδες χωρίς τραγούδι;

1 Like

(Φώτης Χατζίδης) #37

Μία ακόμη φωτογραφία με τον Άϊνσταιν και το αγαπημένο του βιολί.

0 Likes

(Φώτης Χατζίδης) #38

Η Μανδολινάτα και η χορωδία των Πατρών στο τέλος του 1932.

1 Like

(Φώτης Χατζίδης) #39

Η φιλαρμονική της Τρίπολης το 1908.

1 Like

(Φώτης Χατζίδης) #40

Στο θέμα Ρεμπέτικη φρασεολογία και άγνωστες λέξεις ο καλός φίλος Κώστας @Peloponnisios, είχε ανεβάσει το τραγούδι των Γούναρη-Καμβύση “Τα μπρούτζινα καρφιά”, με τους Απ.Χατζηχρήστο και Γ.Παπαιωάννου, το οποίο αναφέρεται στα μπρούτζινα καρφιά που είχαν οι δρόμοι στις διαβάσεις των πεζών.

Ο πολύπειρος Ν.Πολίτης, στην απάντηση του, θυμόταν (πολύ καλά θα έλεγα) τα μπρούτζινα καρφιά που εμείς οι νεότεροι :sunglasses: δεν προλάβαμε ποτέ.

Ας θυμηθούμε την κατατοπιστική ανάρτηση του Ν.Πολίτη για τα μπρούτζινα καρφιά στους δρόμους.

Τα πρόλαβα τα καρφιά και τα θυμάμαι χαρακτηριστικότατα. Έχω μάλιστα κρατήσει και ένα, που το «διέσωσα» από τα μπάζα που περίμεναν να φορτωθούν σε φορτηγό. Ως σκέτα «καρφιά» τα ήξερα, χωρίς τον επιπλέον προσδιορισμό «μπρούτζινα» που όμως πράγματι μπρούτζινα ήταν. Θυμάμαι μάλιστα και χαρακτηριστικές αφίσες όπου αστυφύλακας (νομίζω σκιτσαρισμένος από τον Φ. Δημητριάδη) δείχνει «αυστηρά» με το χέρι του την οριοθετημένη με τα καρφιά διάβαση πεζών λέγοντας (χωρίς «συννεφάκι», αυτό ήρθε αργότερα με τα μίκυ μάους) «Από τα καρφιά!!!».

Η συχνότερη χρήση ήταν να οριοθετείται το σημείο όπου ο πεζός θα έπρεπε να διασχίσει την άσφαλτο για να φτάσει στη νησίδα ασφαλείας («καταφύγιο» λεγόταν) που υπήρχε στις μεγάλες, όχι σε όλες τις στάσεις του τράμ: έναν υπερυψωμένο χώρο όπου ο πεζός νοιώθει ασφαλής, περιμένοντας το τραμ. Καρφιά διέθεταν όμως και διαβάσεις ολόκληρου του δρόμου, με χαρακτηριστικότερη εκείνη που την θυμάμαι ακόμα, στα «Χαυτεία»: τέσσερεις λωρίδες πεζών στη διασταύρωση των οδών Πανεπιστημίου και Αιόλου / Πατησίων, με το «φανάρι» της τροχαίας να κρέμεται ψηλά ακριβώς στη μέση της διασταύρωσης. Ίσως το σημείο της Αθήνας με τη μεγαλύτερη κυκλοφοριακή συμφόρηση. Το φανάρι, τετράπλευρο με τρεις λάμπες (κόκκινη, κίτρινη, πράσινη) σε κάθε του όψη και με έναν αστυφύλακα στη γωνία Πατησίων και Παν/μίου, να περιστρέφει έναν διακόπτη διαστάσεων στρογγυλού πόμολου πόρτας ξενοδοχείου, φυτευμένου στον τοίχο. Φυσικά όμως, οι πεζοί δεν συμμορφώνονταν και κάποια στιγμή, για λίγους μόνο μήνες, τοποθετήθηκε στα Χαυτεία και δεύτερος αστυφύλακας οπλισμένος –όχι με πόμολο αλλά, με… μικρόφωνο, από το οποίο φώναζε «Η κυρία με το ριγέ άσπρο /βυσσινί φόρεμα, να επιστρέψει στο πεζοδρόμιο αμέσως!».

Τα καρφιά ξηλώθηκαν, μαζί με τις γραμμές του τραμ, όταν απέκτησε αυτόματη (χωρίς πόμολα!) σηματοδότηση και «Πράσινο κύμα» το κέντρο της Αθήνας με τους βασικούς άξονες (Σταδίου / Παν/μίου / Ακαδημίας) και όλους τους κάθετους και παράλληλους σε αυτές δρόμους να μονοδρομούνται και να αποκτούν πλέον σηματοδότες σε όλες τις γωνίες τους. Τότε καθιερώθηκε και η σηματοδότηση της διάβασης πεζών με φανάρια και οριοθετήθηκε αυτή όχι με καρφιά βέβαια, θα ήταν πανάκριβο, αλλά με δύο κάθετες προς το οδόστρωμα άσπρες λωρίδες στην άσφαλτο (οι φαρδιές, κατά μήκος της κίνησης λωρίδες ήρθαν πολύ αργότερα). Η σηματοδότηση γινόταν με τα ανθρωπάκια που «επιβιώνουν» μέχρι σήμερα και σύντομα ονομάστηκαν «Σταμάτης» (το κόκκινο) και «Γρηγόρης» (το πράσινο, που πριν κοκκινίσει άρχιζε να αναβοσβήνει».

Το «καρφί» είχε τη μορφή τεράστιας πινέζας, με το πομπέ κεφάλι της διαμέτρου περίπου 12 εκατοστών να καταλήγει σε ένα «καρφί» που πράγματι πρέπει να καρφωνόταν στην άσφαλτο. Δεν είδα ποτέ τη σχετική διαδικασία. Να σημειώσω επίσης ότι το «καρφί» που έχω στο σπίτι μου το «διέσωσα» όχι από διάβαση πεζών αλλά από ανακατασκευή δρόμου που, σε κάποια φάση, έχασε τη γραμμή τρόλεϊ που μέχρι τότε είχε. Η ΗΛΠΑΠ χρησιμοποίησε τα άχρηστα και μάλλον παραπεταμένα καρφιά ως «οδηγούς», καρφώνοντας ένα και μοναδικό καρφί στο οδόστρωμα, εκεί πού ακριβώς πρέπει να πατήσει «ντεμπραγιάζ» ο οδηγός, ώστε να ενεργοποιηθεί στην εναέρια γραμμή τροφοδοσίας η αλλαγή κατεύθυνσης των κεραιών, όταν πρέπει το τρόλεϊ να αλλάξει πορεία προς τα δεξιά ή τα αριστερά.

Γιατί όμως όλα αυτά;

Γιατί βρέθηκε φωτογραφία με τα “Μπρούτζινα καρφιά”, που όπως προκύπτει, πρέπει να καθιερώθηκαν το 1935. Σε αυτά τα μπρούτζινα καρφιά αναφέρονταν ο Γιώργος Καμβύσης, που έγραψε το 1940 τους στίχους του τραγουδιού.

Όλο το ρεπορτάζ για τα “Μπρούτζινα καρφιά” από την εφημερίδα “Ακρόπολις”, στις αρχές του 1935 εδώ.

ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ 9-1-1935.pdf (361,2 KB)

Να σημειώσω ότι το θέμα ανέβηκε εδώ γιατί το αρχικό νήμα της κουβέντας έχει κλείσει.

0 Likes

(Φώτης Χατζίδης) #41

0 Likes

#42

Αυτή η φωτογραφία είναι γνωστή από τον Πετρόπουλο, ο οποίος δίνει ένα χαρακτηρισμό του τύπου «μια ετερόκλητη / απροσδόκητη (κάτι τέτοιο) ορχήστρα στη Μυτιλήνη». Δεκαετίες μετά, οι επιτόπιες έρευνες που έδωσαν τα βιβλία-με-σιντί «Λέσβος Αιολίς» και «Μουσικά σταυροδρόμια στο Αιγαίο» αποκάλυψαν μια μουσική κανονικότητα στην οποία εντάσσεται ομαλότατα η ορχήστρα της φωτογραφίας.
Να συμπληρώσω ότι ο τοπικός όρος γι’ αυτά τα συγκροτήματα, που στην πληρέστερη εκδοχή τους μπορούν να περιλαμβάνουν διάφορα χάλκινα, κλαρίνο, βιολί, κιθάρα, σαντούρι και κρουστά, είναι «Μουσική» (π.χ. έπαιζε η μουσική των Τάδε - έπαιζαν δύο μουσικές σε δύο πλατείες κλπ.), αν και εδώ στη λεζάντα μάλλουν «μουσική» σημαίνει αυτό που όλοι ξέρουμε.

1 Like

(Νίκος Πολίτης) #43

Δεν ισχύει πάντως, στη συγκεκριμένη περίπτωση το “Τρεις λαλούν και δυο χορεύουν”, τρεις χορεύουν (εκτός κι αν ο τρίτος δεν χορεύει, κάτι που προδίδει και η στάση του σώματος και το κρεμασμένο και όχι γυρισμένο πίσω από την πλάτη αριστερό χέρι)

0 Likes