Αποτελέσματα έρευνας-χαρτογράφησης της κοινότητας των μουσικών που δραστηριοποιούνται στο χώρο του λαϊκού πολιτισμού

Η έρευνα της ΑΠΤΑΛΙΚΟ ΑΜΚΕ αποτελεί την πρώτη προσπάθεια χαρτογράφησης της κοινότητας των καλλιτεχνών που δραστηριοποιούνται στον ελλαδικό χώρο και σχετίζονται με τα μουσικά ιδιώματά του, καθώς και με αυτά των Βαλκανίων και της ανατολικής Μεσογείου.

Τα στοιχεία που συλλέχθηκαν αφορούν την πραγματικότητα των μουσικών τόσο πριν το ΠΡΩΤΟ lockdown του Μαρτίου του 2020, όσο και αμέσως μετά. Συγκεκριμένα, η έρευνα πραγµατοποιήθηκε από την 10η Αυγούστου έως την 5η Σεπτεµβρίου του 2020. Χρησιµοποιήθηκε δοµηµένο ηλεκτρονικό ερωτηµατολόγιο, το οποίο διακινήθηκε ποικιλοτρόπως µε σκοπό να έχει τη µεγαλύτερη δυνατή διάχυση. Λάβαμε 1112 ολοκληρωµένες απαντήσεις και έχουν εκπροσωπηθεί επαρκώς όλες οι Περιφέρειες της χώρας, οι ηλικιακές οµάδες και τα δύο φύλα.

Αφορμή για την πρωτοβουλία αυτή στάθηκε το ξέσπασμα της πανδημίας του ιού COVID-19, που έπληξε σοβαρά και έφερε στο φως χρόνια προβλήματα, τόσο οικονομικά όσο και κοινωνικά, της κοινότητας των ανθρώπων του λαϊκού πολιτισμού. Εν μέσω αυτής της βαθιάς ανθρωπιστικής κρίσης, κρίναμε απαραίτητο κι επείγον να καταγραφεί ο τρόπος ζωής των μουσικών, καθώς και ο τρόπος που ασκούν την τέχνη τους. Μας είχε γίνει εμφανές από την κρίση των προηγούμενων ετών ότι, λόγω της έλλειψης μιας ολοκληρωμένης βάσης δεδομένων, οι εκπρόσωποι της κοινότητας παραμένουν “αόρατοι” από δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς που θα μπορούσαν παρέχουν λύσεις.

Στόχος της έρευνας είναι να αναδειχθούν οι ανάγκες της κοινότητας και ο ρόλος της, τόσο στην μουσική εκπαίδευση και διάδοση των εν λόγω ιδιωμάτων, όσο και στην δημιουργική οικονομία των κοινοτήτων στις οποίες δραστηριοποιούνται τα μέλη της. Μέσω της διερεύνησης των συνθηκών εργασίας τους επιθυμούμε να αναδειχθούν οι πρακτικές της αγοράς και να δοθεί έτσι η δυνατότητα να προταθούν συγκεκριμένοι τρόποι βελτίωσης των εργασιακών συνθηκών των μουσικών στο φυσικό, αλλά και στο ψηφιακό περιβάλλον το οποίο αποκτά πρωτόγνωρη σημασία λόγω των ειδικών συνθηκών που δημιούργησε η πανδημία.

Ως ομάδα έρευνας δεν επιθυμούμε να επιστρέψει η πραγματικότητα που βίωναν οι μουσικοί της κοινότητάς μας πριν την πανδημία. Επιθυμούμε να διαμορφωθεί μια νέα πραγματικότητα που θα αντικατοπτρίζει και θα σέβεται τη συμβολή των εκπροσώπων του λαϊκού πολιτισμού στην καλυτέρευση της ζωής όλων των ανθρώπων. Θεωρούμε ότι πρέπει να γίνουν τα δέοντα ώστε να προστατευτεί η ταυτότητα, ο τρόπος ζωής τους και τα είδη τα οποία εκπροσωπούν, και να διασφαλιστεί ότι θα μπορούν να ζήσουν αξιοπρεπώς ασκώντας την τέχνη τους

(Για ευκολότερη περιήγηση με περιεχόμενα - links, κατεβάστε το αρχείο στον υπολογιστή σας)

5 Likes

Έχετε βέβαια «εξ ορισμού» εξασφαλίσει τα ειλικρινά συγχαρητήρια όλων μας, φαντάζομαι, για τη σημαντικότατη αυτή δουλειά, ένα σκέτο «μπράβο» θα ήταν πολύ λίγο.

Θεωρώ πολύ σημαντική και τολμηρή, τη θέση που παίρνετε με την τελευταία παράγραφο του κειμένου σας και συμφωνώ απόλυτα, να εστιάσουμε όλοι μας προς κάποια τέτοια κατεύθυνση. Είναι όμως βέβαιο ότι θα βγούν μπροστά πάρα πολλές δυσκολίες. Μία απ’ αυτές, ήδη νομίζω ότι έγινε καταφανής: με δεδομένα αυτά που σημειώνονται στην πρώτη σας παράγραφο θα συμπεράνω, και διορθώστε με αν χρειάζεται, ότι εστιάζετε κυρίως στους μουσικούς του ρεμπέτικου – λαϊκού – σμυρναίικου κλπ. κλπ. και σε εκείνους του δημοτικού, αφήνοντας απ’ έξω τους μουσικούς που ασχολούνται με άλλα είδη και βέβαια, ότι απευθυνθήκατε στους καλλιτέχνες εκείνους που από τη μουσική βγάζουν το μεγαλύτερο κομμάτι του ψωμιού των οικογενειών τους και των ίδιων. Ακόμα κι έτσι, 1112 απαντήσεις είναι πολύ λίγες, νομίζω. Αν θεωρήσουμε ότι η διάχυση που επιδιώχθηκε, επέτυχε σε κάποιον αποδεκτό βαθμό, τότε η υποψία που αμέσως έρχεται στο μυαλό το δικό μου, τουλάχιστον, είναι ότι κάποιο σημαντικό τμήμα των μουσικών που κάλυψε η «καμπάνια» σας, είχαν λόγους να μην συμπληρώσουν και καταθέσουν το ερωτηματολόγιο. Τους λόγους τους φαντάζεται νομίζω εύκολα ο καθένας μας, αλλά αν πράγματι είναι έτσι, τότε φοβάμαι μήπως η προσπάθεια πέσει στο κενό.

υ.γ. το αρχείο δεν το μελέτησα ακόμα.

1 Like

από ότι βλέπω καλύπτει και ελαφρό μεσοπολέμου, και έντεχνο (μελοποιημένη ποίηση σε λαϊκές φόρμες), και βυζαντινή και οθωμανική μουσική. Και αναφέρεται ότι πολλοί από τους μουσικούς δραστηριοποιούνται και σε άλλα είδη, τζαζ, metal, κλασσική κλπ.

οποτε ποιο θα ειναι το επομενο βημα σας απο εδω και περα…?

Nαι, είπα ήδη παραπάνω ότι ακόμα δεν έχω διαβάσει το ερωτηματολόγιο. Τώρα, διαβάζοντας σιγά σιγά, βλέπω ότι πράγματι “παίζουν” και άλλα είδη μουσικής.

Στον χάρτη που δείχνει πού μένουν οι ερωτηθέντες, ανά γεωγραφική περιφέρεια, μου είχε κάνει ιδιαίτερη εντύπωση πόσο πολλοί μένουν στα Κήθυρα! Μετά βέβαια θυμήθηκα ότι είναι περιφέρεια Αττικής και την έχουν ολόκληρη κοκκινισμένη.

Στο ζήτημα αυτό (του πού μένουν) η ίδια η ομάδα σημειώνει ότι τα αποτελέσματα δεν είναι ενδεικτικά της γενικότερης μουσικής πραγματικότητας. Για παράδειγμα, η Κρήτη έχει εκατοντάδες μουσικούς, που θα είχαν πολλά να μας πούνε για ζητήματα όπως ηχοληψία, καταλληλότητα χώρων, πόσο προσέχει ο κόσμος κλπ.

Πάντως σαν επιλογή για το χάρτη είναι όντως πρόβλημα οι περιφέρειες. Όχι μόνο για το συγκεκριμένο νησί, η Θεσσαλονίκη π.χ. χάνεται μέσα στην Κεντρική Μακεδονία που είναι τεράστια έκταση σε σύγκριση με την Αττική. Αλλά ίσως με χαρτογράφηση των δήμων να υπήρχαν άλλα θέματα. Πάντως φαίνεται προσεγμένη δουλειά η έρευνα μπράβο. Το μόνο λάθος που πρόσεξα ήταν στη σελίδα 77-78 όπου κόπηκε το «συνθέ» και φαίνεται μόνο το «της τραγουδοποιός»