Καλησπέρα. Όταν γίνεται αναφορά σε περιόδους του ρεμπέτικου τραγουδιού εννοείται προπολεμική, μεταπολεμική κλπ; Δηλαδή ο Τσιτσάνης για παράδειγμα θα λέγαμε ότι ανήκει στην μεταπολεμική περίοδο; Ευχαριστώ
Ο Τσιτσάνης ανήκει και στις δύο περιόδους. Υπάρχει και προπολεμικώς και μεταπολεμικώς.
Ενδεικτικό παράδειγμα της προπολεμικής :
Και της μεταπολεμικής περιόδου αντίστοιχα:
3 «Μου αρέσει»
ευχαριστω πολυ. Υπαρχει καπου καποιο αρθρο αν γνωριζει κανεις που να αναλυει λεπτομερως, δηλαδη τι επιρροες ειχε η καθε μεταβαση και αλλα ιστορικα δεδομενα
Κάθε περιοδολόγηση είναι πάντα συμβατική. Υπάρχει χρονολογία όπου τελειώνει η αρχαιότητα και αρχίζει ο μεσαίωνας, αλλά αυτό δε σημαίνει ότι οι ίδιοι άνθρωποι κοιμήθηκαν αρχαίοι και ξύπνησαν μεσαιωνικοί!
Στην περίπτωση της περιοδολόγησης του ρεμπέτικου το όριο του ΒΠΠ εξυπηρετεί, πέρα από άλλους λόγους, και για τον πρακτικό-τεχνικό ότι στη διάρκεια του πολέμου είχαν κλείσει οι δισκογραφικές και για μερικά χρόνια δε βγήκαν δίσκοι (στην Αμερική όμως θα έβγαιναν).
Αισθητικά, υφολογικά, υπάρχει διαφορά ανάμεσα στο πριν και στο μετά. Αλλά αυτό δε σημαίνει πως μετά τον πόλεμο ούτε ένα τραγούδι δε θύμιζε τα πριν τον πόλεμο. Κατά μέσον όρο όμως υπήρξε μετακίνηση από το πιο παραδοσιακό στο πιο νεωτερικό.
2 «Μου αρέσει»
Εκτός από τον πόλεμο, σημαντικό ρόλο έπαιξε και η λογοκρισία του Μεταξά το 1937. Επίσης προσωπικά βάζω και ένα ακόμα όριο, την λήξη του εμφυλίου (και λίγο μετά, μέχρι το 1950 ή το πολύ 1955). Επίσης ένα ορόσημο ήταν και η είσοδος του μπουζουκιού στην δισκογραφία το 1932.
2 «Μου αρέσει»
Πω πω! Δηλαδή χασικλήδικα μπουζουκοτράγουδα έβγαιναν για μια πενταετία όλο κι όλο!!
Δεν το είχα συνειδητοποιήσει.
3 «Μου αρέσει»
Ναι, αλλά παίζονταν πολύ πριν (ως αδέσποτα) και πολύ μετά (μέχρι σήμερα). Επίσης ηχογραφήθηκαν κάποια μόλις άνοιξε η Κολούμπια μετά το πόλεμο, και κάποια γράφτηκαν αργότερα αλλά δεν μπόρεσαν να κυκλοφορήσουν (τουλάχιστον όχι με τους αρχικούς στίχους).
2 «Μου αρέσει»
Ναι, οκέι. Και θα υπάρχουν και ηχογραφήσεις προ του 1932 με βιολιά και χασικλήδικο στίχο. Αλλά ο σκληρός πυρήνας της παράδοσης του χασικλήδικου τραγουδιού είναι όπου συνυπάρχουν τέσσερα στοιχεία:
- παλιό, όχι νεότερο
- ηχογραφημένο, όχι προφορικό
- χασικλήδικο (προφανώς!)
- με μπουζουκομπαγλαμάδες
Ε λοιπόν αυτά συνέβησαν μέσα σ’ ένα εντυπωσιακά σύντομο διάστημα, αν σκεφτεί κανείς ότι ο απόηχός τους κρατάει σχεδόν έναν αιώνα!
Και πάλι, βέβαια, η Αμερική εξαιρείται, αφού δεν είχε λογοκρισία και άρα θα βγήκαν και μετά το ‘37 χασικλήδικα. Που μπορεί να μην έφτασαν ως την Ελλάδα στον καιρό τους, εκτός ίσως στος βαλίτσες κανενός παλιννοστούντος μετανάστη, αλλά εμάς σήμερα αυτό δε μας κάνει διαφορά.
2 «Μου αρέσει»
Επειδή όλα αυτά ισχύουν, νομίζω ότι δεν υπάρχει μία και μόνη περιοδολόγηση, που να συμφωνούν όλοι. Μπορεί να βρεις κάτι του τύπου «προδρομικό - πρώιμο - κλασικό - ύστερο ρεμπέτικο προς λαϊκό», μπορεί μια διαίρεση σε σχέση με τις σχολές (πειραιώτικη - σμυρναίικη - το πιο μετά που δεν ήταν ούτε το ένα ούτε το άλλο), μπορεί απλά «προπολεμικό - μεταπολεμικό» ή με υποδιαίρεση στο σημείο της λογοκρισίας του Μεταξά, κλπ.
Όποιος λέει κάτι από τα παραπάνω, ή κάτι εκτός από τα παραπάνω, σίγουρα κάτι εννοεί. Όπου τα βρεις, προσπάθησε να καταλάβεις τι εννοεί ο καθένας, πώς ορίζει τις περιόδους και γιατί, και (ιδανικά) άκου και ό,τι κομμάτια βάζει ως παραδείγματα, αν βάζει. Το να διαλέξεις μία περιοδολόγηση και να τη μάθεις στην εντέλεια θυμίζει διαγώνισμα Ισοτρίας.
1 «Μου αρέσει»
Ένα κριτήριο που εμένα με βοηθάει σαν μπούσουλας, είναι οι στιχουργικές τεχνικές:
Από την πρώτη εμφάνιση των μπουζουκιών, όλα τα τραγούδια αποτελούνται από δίστιχα με ίδιο αριθμό συλλαβών, ίδιους τονισμούς, και από ομοιοκαταληξία την απλούστερη δυνατή: ο πρώτος στίχος με τον δεύτερο και τέρμα. Απλά, παραδοσιακά πράγματα. Οι Σμυρνιοί βέβαια, πιο έντεχνοι, είχαν χρησιμοποιήσει και πιο σύνθετα στιχουργικά σχήματα.
Από κάποια φάση όμως και μετά, αυτά τα πιο σύνθετα σχήματα εισάγονται και στα μπουζουκοτράγουδα. Ο Τσιτσάνης π.χ. έχει απίστευτη ευρηματικότητα στο πώς να ταιριάζει τους στίχους σε στροφές. Έρχονται λοιπόν τραγούδια όπου τα λόγια κουμπώνουν αποκλειστικά στη συγκεκριμένη μουσική (ή αντιστρόφως), ενώ στον Βαμβακάρη, τον Μπάτη, τα ανώνυμα, αλλά και πολλά Παπαϊωάννου, παλιά Τσιτσάνη κλπ. μπορείς θεωρητικά να βάλεις τα λόγια του ενός στη μουσική του άλλου και να ταιριάζουν. (Και μάλιστα στα ανώνυμα αυτό δεν είναι μόνο θεωρητικό, γίνεται και στ’ αλήθεια.)
Ψάξε επίσης μες στο φόρουμ να βρεις μια εξαιρετικά διαφωτιστική τοποθέτηση που είχε κάνει κάποτε ο Μπάμπης @icetelli σχετικά με τη διάκριση ρεμπέτη από μπουζουξή.
Με το διάβα του χρόνου και των εξελίξεων οι δημιουργοί αρχίζουν να σκέφτονται διαφορετικά από τους προκατόχους τους. Αντίστοιχα και το κοινό.
2 «Μου αρέσει»
Το πράγματι πολύ σύντομο διάστημα χάνει πολλήν απ’ την εντυπωσιακότητά του, αν σκεφτούμε πότε ξεκίνησαν οι ηχογραφήσεις μπουζουκομπαγλαμάδων (αρχές δεκαετίας ΄30) και πότε επεβλήθη λογοκρισία.