Όμπι όμπι μπι

Να πούμε και για το στίχο «όμπι όμπι μπι, στη μηχανή θα μπει».

Η μηχανή, αλλιώς της μηχανής το φόρεμα, είναι το σκάφανδρο. Ο δύτης που βουτάει με σκάφανδρο (σε αντιδιαστολή με τους παλιότερους γυμνούς δύτες) λέγεται μηχανικός. Άρα ο στίχος σημαίνει «θα βάλει το σκάφανδρο».

Και όπως λέει και το πασίγνωστο καλυμνιώτικο,

“Η μηχανή εινʼ η μάνα μου, η ρόδα η αδερφή μου,
και στον κολαουζέρη μου κρέμεται η ζωή μου” κι ακόμα,
“Για σένα βάζω φόρεμα, για σε τραβώ μαρκούτσα,
για σένα μου φορέσανε τα σιδερέ* παπούτσια”

(*)
ε, αυτό, δεν αξιώθηκαν ακόμα “τα κορίτσια να το ταιριάξουν”…

1 «Μου αρέσει»

Στο μουσείο Σπογγαλιείας στην Κάλυμνο έχω δει ένα παλιό, χιλιοφθαρμένο σκάφανδρο, με την εξής λεζάντα:

«Μέσα σ’ αυτό το σκάφανδρο πέθανε την τάδε χρονιά ο Α. Β. Τάδε, μετά από (λέω) 15 χρόνια ο γιος του ο Β.Α. Τάδε, και μετά από άλλα 15 ο εγγονός του ο Α.Β. Τάδε.»

2 «Μου αρέσει»

Είναι πραγματικά πολύ ενδιαφέρουσα η ιστορία ,με τεράστιο πολιτισμικό- πολιτιστικό πλούτο και πολύ πόνο…
Ίσως στα πολύ συγκεκριμένα νησιά ο πιο μακρόβιος και αδυσώπητος πόλεμος να ήταν αυτός με τη θάλασσα.

óöïõããáñÜäåò.jpg
Αφίσα του 1883 ,εισαγωγέα σφουγγαριών στις Η.Π.Α.Οι σφουγγαράδες είναι χωρίς σκάφανδρο.Συλλογή κλ.Β.Μπουντούρη.Στήν δεξιά πάνω γωνιά είναι γραμμένο με το χέρι:
Δ.Ν.Λεμπέσης Υδραίος εις Νεαν Υόρκη Αμερικής Προμηθευτης

2 «Μου αρέσει»

Ακούγοντας το γνωστό τραγούδι ‘‘Η τράτα μας η κουρελού’’, διαπίστωσα πως έχει τον ίδιο ρυθμό στην εκφορά των συλλαβών του κουπλέ με τα μέρη εκτός του ρεφρέν από το ‘‘Όμπι όμπι μπι’’. Από όσο ξέρω το τραγούδι αυτό είναι από την Λέρο, το οποίο δείχνει το βαθμό συγγένειας και την αλληλεπίδραση που είχαν - έχουν στη μουσική τους τα νησιά της Δωδεκανήσου.

Εδώ από το συγκρότημα του Σταμάτη Χατζηδάκη από την Λέρο, στις πρώτες, ίσως και αυθεντικότερες ερμηνείες των τραγουδιών αυτών.
https://https://www.youtube.com/watch?v=kLI0EhhH_ZM

Εδώ το ‘‘Όμπι όμπι μπι’’

Η εκτέλεση των αδελφών Χατζηδάκη (1949) πιθανόν να είναι όντως αυθεντικότερη, αλλά όχι η πρώτη. Του Δούσα είναι αρκετά παλιότερη, 1932.

Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι μεταξύ των Δωδεκανήσων υπάρχουν και στενές μουσικές συγγένειες -είτε από αλληλεπίδραση είτε από κοινή προέλευση- αλλά και ξεχωριστός, συνάμα, μουσικός χαρακτήρας του κάθε νησιού. Αλλά δε νομίζω ότι η συγκεκριμένη ομοιότητα δείχνει τίποτε: έχουμε μια ρυθμική ομοιότητα, που έτσι κι αλλιώς είναι κοινότατη, ανάμεσα σε δύο τραγούδια που το ένα δεν ξέρουμε (εμείς εδώ τουλάχιστον) αν είναι δωδεκανησιακό, παρά μόνο ότι μια παραλλαγή του που δεν έχει τη συγκεκριμένη ρυθμική ομοιότητα ηχογραφήθηκε από επαγγελματίες τραγουδίστριες Κώτισσες. (Και οι Χατζηδάκηδες της Λέρου, επαγγελματίες ήταν. Οι ηχογραφήσεις τους δεν αποτελούν μουσικολαογραφικό τεκμήριο. Άμα ξέραν ένα ωραίο τραγούδι θα το έλεγαν κι ας μην ήταν από τη Λέρο.)

— Νέο μήνυμα προστέθηκε στις 20:58 ::: Το προηγούμενο μήνυμα δημοσιεύθηκε στις 20:47 —

Διόρθωση: δεν ήταν αδελφές, ήταν μάνα και κόρη.

— Νέο μήνυμα προστέθηκε στις 21:08 ::: Το προηγούμενο μήνυμα δημοσιεύθηκε στις 20:58 —

Και ακόμη παλιότερη ηχογράφηση, 1927, με τον Σωτήρη Στασινόπουλο.

Κι αυτός επαγγελματίας, Μωραΐτης (αν δεν απατώμαι) στην καταγωγή. Βγάλε συμπέρασμα από πού ήταν το τραγούδι…

καλησπερα να πο και εγο οτη εχη βγαλη και ο στρατος ο παγιουμτζης η σφουγκαραδες,
σας δηνο ενα βηντεακη για τον χορο τον σφουγκαραδον οπος λεγετε στην ιστορια
ενας σφουγκαρας που ηταν παραλητος απο την επηθημια του για χοροψη που δεν μπορουσε
εντλη πεταξε την μαγκουρα και χορεψε απο οσο ξερο για τον χορο αυτον.

και εδο του στρατου,

  1. Η έκφραση “Όμπι όμπι μπι” (φαντάζομαι σημαίνει κάτι σαν “όπα όπα”) σε ποιες νησιωτικές περιοχές εντοπίζεται και συνηθίζεται; Εκτός από την παλιά ηχογράφηση του Περδικόπουλου και των αφών Καραμπεσίνη η έκφραση εμφανίζεται και σε νεο-νησιώτικο (γνωστό και από τον Πάριο) της δεκαετίας του 80: “Παναγιά μου ένα παιδί -όμπι όμπι ομπι μπι” κλπ κλπ
  2. Άλλη μια σχετική ηχογράφηση με “τρεχαντήρα” αλλά χωρίς σφουγγαράδες από το 1930 στο πλαίσιο των ηχογραφήσεων του ΜΛΑ της Μ. Μερλιέ.
    Η εκτέλεση αυτή είναι ενταγμένη στην ομάδα των σκοπών από τη Σίφνο κατά την έρευνα του ΜΛΑ. Δεν ξέρω αν ο σκοπός ήταν τότε ήταν δημοφιλής στη Σίφνο αλλά σήμερα δεν ακούγεται (τουλάχιστον έτσι). Επίσης το σαντούρι δεν υπήρχε στη Σίφνο (τουλάχιστον όλο τον 20ο αιώνα). Μάλλον επιστρατεύθηκε ο σαντουριέρης Δ. Βλαχόπουλος λόγω αδυναμίας συμμετοχής Σιφνιού λαουτιέρη στην Αθήνα κατά τις ηχογραφήσεις αυτές. Δεν αποκλείω και την περίπτωση γενικότερης συνεργασίας του βιολιτζή Γιάννη Αντιλαβή με το σαντουριέρη στην Αθήνα.

Ξαναθυμήθηκα την παλιά συζήτηση γι’ αυτόν τον ενδιαφέροντα σκοπό, κι έκανα άλλη μια αναζήτηση να δω τι μπορώ να βγάλω, πέρα από τα όσα είχαμε ήδη πει τότε, ότι δηλαδή πιθανόν να είναι 12νησιακός και μάλιστα ίσως κώτικος, αλλιώς μάλλον από κάποιο άλλο σφουγγαράδικο νησί, και πάντως ότι στην εκτέλεση των ρεμπέτηδων ο τρόπος που κατανέμονται οι συλλαβές στη μουσική δεν παραπέμπει καθόλου σε 12νησα.

Πρώτα απ’ όλα, να προσθέσω ότι και η εναλλαγή τριών τονικοτήτων, Σι (περ. Σεγκιάχ) και Ντο (περ. Τσαργκιάχ) για τις στροφές και Λα (Ουσάκ) για το τσάκισμα, επίσης δε θυμίζει ούτε 12νησα ούτε καμία άλλη τοπική παράδοση, και μου μυρίζει επέμβαση του Περιστέρη.

Έχουμε λοιπόν και λέμε:

Αυτή εδώ η εκτέλεση είναι στην ίδια μελωδία με των Καραμπεσίνηδων που είχαμε προαναφέρει. Δηλαδή, αν πάρουμε ως τονική το Λα (ουσάκ), έχουμε γύρισμα μόνο σε Σι, κι όχι εναλλάξ Σι και Ντο. Οι στίχοι δεν είναι 15σύλλαβοι όπως στις άλλες δύο εκτελέσεις, είναι πιο σύντομα τσακίσματα και μάλιστα μετρικώς ιδιόρρυθμα. Στο ΥΤ δε δίνεται κανένα στοιχείο, αλλά ίσως όσοι ακούν νησιώτικα να αναγνωρίσουν τη φωνή, πρέπει να είναι κάποια από τις γνωστές μεγάλες τραγουδίστριες του επαγγελματικού νησιώτικου. Θα μου έκανε για κώτικο.

Μια άλλη, τωρινή εκτέλεση, είναι της Καίτης Κουλλιά. Ποιος είναι αυτός που τραγουδάει, ο Τσιαμούλης; Εδώ έχουμε κάτι σαν επανεκτέλεση της εκδοχής των ρεμπέτηδων (με τις πολλές τονικές εναλλαγές), σε ύφος όμως που φέρνει περισσότερο σε νησιώτικο, και με όχι ακριβώς τα ίδια δίστιχα - κάποια είναι δανεισμένα από την ηχογράφηση των Καραμπεσίνηδων. Υπάρχει η ένδειξη ότι το τραγούδι είναι από τη Σύμη - δεν ξέρω πόσο έγκυρη είναι.

Τωρινή είναι και η εκτέλεση των Δυνάμεων. Πιστεύω ότι αυτοί σίγουρα θα γράφουν κάποια πληροφορία στο φυλλάδιο του δίσκου τους, αλλά δεν τον έχω. Εδώ μοιάζει να έχουμε ένα συγκερασμό ανάμεσα στις εκτελέσεις των ρεμπέτηδων, των Καραμπεσίνηδων, και την ανώνυμη νησιώτικη: μουσικά, τα γυρίσματα είναι μόνο δύο, Σι και Λα (όπως στις δύο τελευταίες), αλλά οι στίχοι είναι 15σύλλαβοι συν τσάκισμα, όπως στους ρεμπέτες και στις Καραμπεσίνηδες, και εκφέρονται όπως στους ρεμπέτες. Εδώ υπάρχει κι ένα παρ’ ολίγον στοιχείο για την πιθανή προέλευση του τραγουδιού: ένα δίστιχο επικαλείται τον Άγιο Νικόλα των Μυρών (ή Μοιρών). Σκέφτεται κανείς ότι σ’ όποιο νησί υπάρχει τέτοια εκκλησία, από κει θα είναι και το τραγούδι. Έλα όμως που ο ίδιος ο Άγιος Νικόλαος, ως ιστορική προσωπικότητα, ήταν επίσκοπος των Μύρων της Λυκίας και αναφέρεται ως Άγιος Νικόλαος των Μύρων! Αν σε κάποια λαϊκή παραφθορά αυτό το όνομα έχει γίνει «των Μυρών», αυτό μπορεί να συνέβη οπουδήποτε, και δε θα βγάλουμε άκρη. Πάντως ναό που να λέγεται «Άγιος Νικόλας των Μυρών» ή «Μοιρών» (ως τοποθεσία, όπως λέμε ξέρω γω στο Χριστό στο Κάστρο), δεν εντόπισα. Ωστόσο, βρήκα ότι υπάρχει ένα (άσχετο) τραγούδι από το Καστελλόριζο που και πάλι επικαλείται τον Άγιο Νικόλα των Μυρών. Άρα, αν και στο Καστελλόριζο δε φαίνεται να υπάρχει τέτοια εκκλησία (στα σάιτ θρησκευτικού τουρισμού δεν τη βρήκα), ίσως τον ίδιο τον Άγιο να συνηθίζεται να τον λένε έτσι. Αν λοιπόν υποθέσουμε ότι οι Δυνάμεις άκουσαν αυτή τη μαντινάδα στο σκοπό του Όμπι μπι, και όχι σε άλλο τραγούδι -όπως θα μπορούσαν κάλλιστα-, τότε μπορεί το τραγούδι να είναι (και;) από το Καστελόριζο.

Συμπέρασμα: περισσότερα στοιχεία, περισσότερη αβεβαιότητα. Συμβαίνει συχνά. Πάντως, κάπου στα 12νησα παραμένουμε.

Παιδιά συγνώμη αλλά τα τελευταία κομμάτια μου θύμησαν αυτό https://www.youtube.com/watch?v=KHa8pnIJJQI, το οποίο δε μ’αρέσει!Αλλά θα έλεγα πως γενικώς το Όμπι μπι μπι είναι ένα πολύ ωραίο τραγούδι που μου θυμίζει και λίγο ρεμπέτικο, τουλάχιστον όπως το 'χω ακούσει και ίσως να έχει επηρεαστεί αφού τα Δωδεκάνησα βρίσκονται κοντά στην Τουρκία. Πάντως θα ήθελα να μάθω αν πραγματικά ξέρει κανείς τι σημαίνει η φράση και πως προήλθε!Ευχαριστώ εκ των προτέρων!

Αλίκη, καλώς όρισες στην παρέα μας! Οι στίχοι «στη μηχανή θα μπεί» έχουν εξηγηθεί ήδη αναλυτικότατα, δεν έχεις παρά να διαβάσεις τις δημοσιεύσεις απ’ την αρχή, θα βρεις και άλλες ενδιαφέρουσες πληροφορίες. Αν ρωτάς για το «Όμπι όμπι μπι», η δική μου ερμηνεία θα ήταν ότι πρόκειται απλά και μόνο για μία προσπάθεια των «κατασκευαστών» του τραγουδιού, να βρουν κάτι που να ριμάρει με την επόμενη φράση (…. θα μπει), ταιριάζοντας συγχρόνως και με το μέτρο του κομματιού. Τώρα, για το κατά πόσον οι στίχοι (ή η μουσική) θυμίζουν ρεμπέτικο, εγώ δεν βλέπω καμμία σχέση, ούτε Τουρκική επιρροή βλέπω. Και να δηλώσω, με την ευκαιρία, ότι η επιλογή αυτών των «επιφωνημάτων» για τον συγκεκριμένο σκοπό, δεν θεωρώ ότι ήταν το καλύτερο δυνατό…

Αλίκη καλωσήρθες, κι από μένα.

Η κυπριακή «Βράκα» είναι μία από τις πολλές παραλλαγές του σκοπού «Κόνιαλη». Ο Κόνιαλης λογικά προέρχεται από το Ικόνιο, αφού αυτό σημαίνει ο τίτλος. Παίζεται ως τραγούδι ή ως οργανικό σε διάφορες παραδόσεις, ελληνικές και τούρκικες, και μεταξύ πολλών άλλων έχει ηχογραφηθεί και από καλλιτέχνες του ρεμπέτικου (Ρόζα Εσκενάζι, νομίζω κι από άλλους). Εκτός από τον συνήθη τίτλο Κόνιαλης, έχει και άλλους τίτλους: Βράκα στην Κύπρο, Λαΐσιος στη Θράκη, Γιαβρί μου στη Λέρο, και σε κάποια εκτέλεση από τον χώρο του επαγγελματικού παλιού λαϊκού Παστουρμάς. Είμαι σίγουρος ότι κάπου στο φόρουμ θα υπάρχει ειδική συζήτηση γι’ αυτό τον σκοπό, ο οποίος πιστεύω ότι είναι αρχικής προέλευσης τούρκικης. Συγκριτική παρουσίαση πολλών εκτελέσεων εδώ κι εδώ.

Δεν έχει κάποια ιδιαίτερη συγγένεια με το Όμπι μπι, απλώς αν τα ακούσεις και τα δύο παιγμένα από τους ίδιους ή του ίδιου είδους μουσικούς θα έχουν παρόμοιο στιλ.

«Όμπι όμπι μπι» σημαίνει «τραλαλά». Συμφωνώ με τον Νίκο ότι ακούγεται λίγο χαζό, αλλά μια συνήθεια είναι όλα. :slight_smile: Τα υπόλοιπα εξηγούνται στα παλιότερα μηνύματα.

Pepe Eυχαριστώ πολύ!

Ο τίτλος στην ετικέτα είναι “Το παληό τρεχαντήρι”. Ηχογραφήθηκε ή τον Σεπτέμβριο ή τον Οκτώβριο του 1940 και είναι ο προτελευταίος δίσκος της ODEON πριν κυκλοφορήσουν οι δίσκοι με τις πολεμικές ηχογραφήσεις.

1 «Μου αρέσει»

Και έχει υπότιτλο “ΟΜΠΙΟΜΠΙΜΠΙ”, μια έκφραση την οποία εκλάμβανα πάντοτε ως ηχομιμητική, χωρίς ωστόσο να έχω κάπου να το βασίσω αυτό. Θεωρώ δηλαδή ότι πιθανώς να αναφέρεται στον ήχο της μηχανής της τρεχαντήρας. Αλλά δεν ξέρω καθόλου από αυτά. Έχουν/είχαν όλες οι τρεχαντήρες μηχανή; Και τι μπορεί να εννοεί όταν λέει “στη μηχανή θα μπει”;

1 «Μου αρέσει»

Διάβασέ το ολόκληρο το θέμα, Κώστα!

1 «Μου αρέσει»

Πράγματι, ξαναδιαβάζοντας προσεχτικά, βρήκα την απάντηση που έψαχνα. Διαβάζοντας διαγώνια μου είχε ξεφύγει. Είναι και που έχει γραφτεί ένας σωρός μηνύματα. Σε όλα τα θέματα, όχι μόνο εδώ. Ευχαριστώ, κ. Νίκο!

Λοιπόν, βρέθηκαν τα στοιχεία: Τραγουδάει η Νικολέτα Ροδίτου-Ψύλλια, στον δίσκο «Τραγούδια και χοροί από τα Δωδεκάνησα» (1977) που έκανε με τον πατέρα της Σταμάτη Ροδίτη.

Ο δίσκος υπάρχει ολόκληρος εδώ, και τον άκουσα διαγώνια. Πολύ καλοπαιγμένος, αλλά σε καμία περίπτωση ενδεικτικός οποιουδήποτε τοπικού ύφους. Τα τραγούδια (που υπογράφονται τα μισά από τον πατέρα και τα άλλα μισά από την κόρη) μου δίνουν την εντύπωση ότι είναι «ελαφρές» διασκευές διάφορων τοπικών 12νησιακών, πιθανώς με προέλευση (οι «ελαφρές διασκευές») από το πανδωδεκανησιακό χωνευτήρι της πόλης της Ρόδου - προσωπική μου εικασία.

Τραγουδάει η Νικολέτα, βιολί ο Σταμάτης. Παίζουν ακόμη σαντούρι ο γνωστός υπερτοπικός Νίκος Καρατάσος, λαούτο ο Σταύρος Ανδριανός (που τον έχουμε ξαναμνημονεύσει κάπου), και κιθάρα ο άγνωστος σ’ εμένα Κώστας Πίτσος.

Μου το υπέδειξε ένας φίλος που διάβασε τη συζήτηση εδώ, ο οποίος είναι εμβριθέστατος γνώστης της μουσικής του Αιγαίου, τόσο της παραδοσιακής όσο και της επαγγελματικής. Μου πρόσφερε δε και ένα bonus track:

Ένα άλλο Όμπι μπι εδώ:
Ο σκοπός είναι τελείως άλλος, ναξιώτικος - από κείνους που έγιναν ευρέως γνωστοί από τον Κονιτόπουλο. Από τα δίστιχα, τα δύο είναι από τη γνωστή Τρεχαντήρα από την οποία πρωτοξεκίνησε η παρούσα συζήτηση (αλλά με τα μαντζαρόλια επιτέλους σωστά - ανάσταση!), και το τρίτο, με τα κουκιά, είναι μια παραδοσιακή καλύμνικη μαντινάδα των γυναικών των σφουγγαράδων ή των ξενιτεμένων. Αλλά έχουμε και το τσάκισμα με το Όμπι όμπι μπι, στη γνωστή μελωδία, και με λόγια σε παραλλαγή …προεκλογική!

Τραγουδάει ο Μαθιός Βεντούρης, βιολί ο μέγας (ήδη από το 1978!!) Νίκος Οικονμίδης.

3 «Μου αρέσει»

Καλησπέρα σας. Είμαι νέο μέλος εδώ και μπράβο για τα όσα πολύ χρήσιμα γράφετε. Μήπως κάποιος φίλος εδώ γνωρίζει για τον Μαθιό Βεντούρη και τον Ερμόλαο Κόνσολα πότε έφυγαν από την ζωή? Ευχαριστώ.