Κυρίως για άλλους λόγους, όπως εξηγεί ο N. Pappas:
Δεν υπάρχει σχεδόν καμία αμφιβολία ότι οι εκτελεστές στα καφέ-αμάν ένιωσαν να απειλούνται μετά το 1932 από τον ενθουσιασμό με τον οποίο η τοπική αγορά αγκάλιασε το μπουζούκι, έπειτα από δεκαετίες απαγορεύσεων και διώξεων εις βάρος των εκπροσώπων του, που προέρχονταν σε μεγάλο βαθμό από τον υπόκοσμο. Ακριβώς σε αυτή τη συγκυρία ακούστηκε για πρώτη φορά στις ηχογραφήσεις τους το «ψευτομπουζούκι», καθώς οι πιέσεις της αγοράς άσκησαν αναπόφευκτα την επιρροή τους σε μια ανασφαλή προσφυγική κοινότητα, για την οποία η επιτυχία της ηχογραφημένης μουσικής της ήταν ίσως ένα από τα λίγα παρήγορα παράγωγα της αναγκαστικής εξόδου της από τη Μικρά Ασία. Έχοντας επίγνωση ότι έπρεπε να φαίνεται πως παρακολουθούν τις τελευταίες μουσικές τάσεις, οι πρόσφυγες εκτελεστές, ίσως και κατόπιν παρότρυνσης των δισκογραφικών εταιρειών, επιχείρησαν εμφανώς στις νέες ηχογραφήσεις τους να πείσουν το κοινό τους ότι παιζόταν μπουζούκι σε περιπτώσεις όπου στην πραγματικότητα δεν ακουγόταν κανένα. Ο Ρούκουνας θυμόταν αργότερα ότι ο Περιστέρης παρότρυνε τους κιθαρίστες και τους μαντολινίστες να μιμούνται τον ήχο του μπουζουκιού στις ηχογραφήσεις. Ακόμη και οι ετικέτες των δίσκων αναφέρονταν σε «συνοδεία μπουζούκι» όταν ήταν ολοφάνερο ότι δεν παιζόταν μπουζούκι. Γιατί συνέβαινε αυτή η εξαπάτηση και τι μας αποκαλύπτει για το δίλημμα ταυτότητας της προσφυγικής κοινότητας που συζητήθηκε νωρίτερα; Το πιο προφανές είναι ότι το αγοραστικό κοινό των δίσκων δεν ήταν ακόμη, γενικά, εξοικειωμένο με τον ακριβή ήχο του μπουζουκιού — τουλάχιστον σύμφωνα με τους πρόσφυγες εκτελεστές και τους υπεύθυνους των ηχογραφήσεων. Υπήρχε πράγματι η ελπίδα ότι μια απλή ενθουσιώδης αναφορά στο όργανο ή μια σημείωση στην ετικέτα του δίσκου θα έπειθε τους ακροατές, που ανυπομονούσαν να αποκτήσουν ηχογραφήσεις με μπουζούκι, ότι αυτό που άκουγαν ήταν πράγματι μπουζούκι; Παραδόξως, φαίνεται πως έτσι ήταν, και ορισμένοι, ιδίως στην Ελλάδα, όταν έρχονται σήμερα αντιμέτωποι με αυτές τις ηχητικές αναντιστοιχίες, εξακολουθούν να προβάλλουν τραβηγμένες εξηγήσεις που αντανακλούν μια κυρίαρχη παράδοση του μπουζουκιού.
(N. Pappas, «Έννοιες της ελληνικότητας: Η ηχογραφημένη μουσική των Ελλήνων της Ανατολίας μετά το 1922», Journal of Modern Greek Studies, Τόμος 17, 1999).
Στην πρώτη εκτέλεση του “Πασατέμπου” πάντως (Γεωργακοπούλου 1946) δεν συνέβη τίποτα από αυτά. Ο Χιώτης αναγράφεται για την κιθάρα του και παίζει συνειδητότατα κιθάρα, δεν μιμείται μπουζούκι. Και με πένα, όχι με τα δάχτυλα βεβαίως.
Καταλαβαίνω τι εννοείς και από εμπειρία μου δηλαδή με την κιθάρα. Ακριβώς το ίδιο είχα πάθει όταν ξεκίνησα 200 ευρώ κιθάρα της πλάκας και μετά που να την πουλήσεις, και δώσε μετά τα 5πλασια να πάρεις ένα όργανο της προκοπής… Έχω αρχίσει να πιστεύω ότι όντως είναι πιο πολύ ταλαιπωρία να παίρνεις φθηνά όργανα, παρά να πηγαίνεις κατευθείαν στο ακριβό-ποιοτικό όργανο…
Γιαυτον ακριβως το λογο πας σε μεταχειρισμενο καλου μαστορα. Του βαρλα οποτε και αν μεταπωλουνται ειναι στα πλαισια των 1500-2000 ευρω τα μεταχειρισμενα. Νομιζω εχει και καινουργια σε εκεινα τα λεφτα το εργαστηριο του. Ειναι ξακουστος μαστορας.
Πριν λίγο καιρό είχα πέσει σε μια παλιά συζήτηση εδώ στο φόρουμ. Παραφράζω από μνήμης:
Ο Μυστακίδης (είναι μέλος!) ανέλυε τις συγχορδίες κάποιου κομματιού. Ένας άλλος τού λέει «στο τάδε σημείο όμως δεν έχει τη συγχορδία που λες, γιατί δεν έχει καθόλου συγχορδία». Κάτι άλλο είχε: μπασογραμμή, ντουμπλάρισμα της μελωδίας, δε θυμάμαι. Και απαντά ο Μυστακίδης: «αυτή τη συγχορδία θα είχε αν υπήρχε συγχορδία. Το τι όντως παίχτηκε είναι άλλο θέμα.»
Δηλαδή: θεωρητικά για κάθε κομμάτι υπάρχει μία σειρά από συγχορδίες. Τις έχεις στο μυαλό σου ως μπούσουλα, αλλά πάνω σ’ αυτό τον μπούσουλα υπάρχουν χίλιες δυο επιλογές για το τι θα παίξεις τελικά στην πραγματικότητα.
Υπάρχουν κάποια σημεία που δεν αποδίδονται με κάποιο συγκεκριμένο ακκόρντο, ή που ακούγεται εκτός ύφους το υποτιθέμενα αντιστοιχούμενο ακκόρντο. Για παράδειγμα, κάποιες γέφυρες του Τούντα όταν αλλάζει μακάμι (πχ Λιλή η σκανταλιάρα) ή όταν αλλάζει 4/5χορδα από την ίδια βάση (πχ Στην Δραπετσώνα).
Θέλω να πω ότι το να βλέπεις την τροπική μουσική αποκλειστικά κλιμακοκεντρικά και με βάση τις συγχορδίες κάποιες φορές βγάζει σε αδιέξοδα. Στην αρχή φαίνεται πιο οικείο, στην πραγματικότητα όμως εμποδίζει την βαθειά κατανόηση.