Τραγούδια Ρωμαίικα

Μουσική θεωρία
1

Φίλες και φίλες του Φόρουμ εύχομαι σε όλους καλή χρονιά.

Αντιγράφω από την εφημερίδα “Πολιτεία” της 2/7/1932.

[b]Εκδόσεις

Όλα τα δημοτικά τραγούδια, όπου ο Α.Πάσσωβ συνέλεξε προ 72 ετών και τα οποία εξέδωσε εις ογκώδη τόμον υπό τον τίτλο “Τραγούδια Ρωμαίικα”, πρόκειται να εκδώση προσεχώς εις δευτέραν έκδοσιν ο εκδοτικός οίκος του κ. Γεωργίου Βασιλείου, συμπληρούμενα τη επιμελεία του συναδέλφου κ. Γρηγορίου Στεφάνου.
Η εργασία είναι μεγάλη αλλά και η εκλογή των νέων τραγουδιών, τα οποία θα συμπληρώσουν την πρώτην έκδοσιν, γίνεται μετά προσοχής και επιμελείας. Ιδού ένα δείγμα:

[i]Ήρθαν τρεις σπανοί απ τη Πόλη
πέντε τρίχες είχαν όλοι
Ήρθε κι ένας Τηνιακός
πέντε τρίχες μοναχός

Οι σπανοί όταν τον είδαν
πήγαν και τον συνεπήραν.
Βρε καλός τον πολυγένη
κι από πούθε κατεβαίνει;

Απ’ τη Πόλη κατεβαίνω
και στη Βενετιά πηγαίνω
θέλω να αγοράσω χτένια
γιατί μ΄εφαγαν τα γένεια
(Αιγίνης)

[/i]Εκ της δημοσιευθείσης ήδη αγγελίας πληροφορούμεθα, ότι το εκ δύο τόμων τούτο βιβλίο, το οποίον σήμερον είνε σπανιώτατον, θα κυκλοφορήση εις πολυτελή έκδοσιν εντός του τρέχοντος έτους.

[/b]Εδώ το παραπάνω δημοσίευμα (http://srv-web1.parliament.gr/display_doc.asp?item=41143&seg=) (πρέπει να πατήσετε την σελίδα 7 πάνω δεξιά)

Θα ήθελα λοιπόν να ρωτήσω αν γνωρίζετε κάτι για τα τραγούδια του Α.Πάσσωβ τα οποία σύμφωνα με το δημοσίευμα εκδόθηκαν το 1860.

Ευχαριστώ εκ των προτέρων.

2

Η συλλογή του Arnold Passow βρίσκεται εδώ για ελεύθερο κατέβασμα.

3

Ο Πάσσοφ θεωρείται από τις “κλασικές” συλλογές ελληνικών δημοτικών τραγουδιών τον 19ο αιώνα. Βέβαια, τότε, η προσέγγιση δεν ήταν από επιστημονικής άποψης κοντά στη σημερινή αντίληψη που έχουμε, για το πώς θα πρέπει να έχει δημιουργηθεί μία συλλογή δημοτικών τραγουδιών.

4

Να σε ευχαριστήσω φίλε koutroufi για την παραπομπή. Σημαντική εργασία Νίκο για το 1860 ακόμη και αν δεν προσεγγίζει τα σημερινά επιστημονικά στάνταρ, θα την μελετήσω εν καιρώ.

5

Έπεσε, μετά από χρόνια, ξανά στο μάτι μου μία παραγωγή του «Αρχείου Ελληνικής Μουσικής» με τίτλο «Ρωμέικα – Μουσικές καταγραφές από ξένους περιηγητές στον ελληνικό χώρο (18ος – 19ος αι.)» . Μουσικολογική έρευνα – κείμενα: Γιώργος Κωνστάντζος.

Πρώτη, στη σειρά, καταγραφή: «Χορός «ROMAIKA», (Οργανικό)». Πρόκειται για ένα τετράσημο συρτό με γρηγορούτσικο τέμπο (αλλέγκρο, χοντρικά περίπου 160) με εύθυμη ματζόρε μελωδία. Ο επιμελητής της έκδοσης κ. Κωνστάντζος σχολιάζει σχετικά:

«Χορός «Romaika»: Ανάμεσα στις μουσικές καταγραφές που μας άφησαν οι ξένοι περιηγητές [ … ] ο χορός Romaika αναφέρεται για πρώτη φορά το 1746, [ … ] το 1768, [ … ] και ακολουθεί πληθώρα περεταίρω αναφορών στον «χορό ρομάικα» ή, σπανιότερα, rumaika. Ο χορός απαντούσε στην Κων/λη, νησιά Αρχιπελάγους, Μάνη, Αθήνα, Μικρά Ασία, στους Έλληνες της Αιγύπτου.

Αν κάποιος / - α έχει ακούσει για ύπαρξη χορού με αυτό το όνομα, παρακαλώ να με ενημερώσει με σχετικά στοιχεία. Επειδή προσωπικά δεν έχω ακούσει κάτι τέτοιο, τείνω να υποθέσω ότι ενώ, αποδεδειγμένα βεβαίως*, χορός με τέτοιο όνομα δεν υπήρξε, είναι πολύ πιθανό Ευρωπαίοι περιηγητές 19ου (κυρίως, αλλά και 18ου ) που έβλεπαν ανθρώπους να χορεύουν σε πανηγύρι, γάμο κττ, να ρώταγαν τους «συγχαζεύοντες» ντόπιους κάτι σαν «Πώς λέγεται ο χορός που χορεύουν;» και η συνηθέστερη απάντηση να ήταν «Ε, τα ρωμαίικα χορεύουν». Εξ ού και «Η Romeika» των μεταφραστών των περιηγητών.

( * )
Η ολιγόλογη σχετική αναφορά στην οποίαν αναφέρθηκα, χωρίς βεβαίως παράθεση σχετικών γραπτών στοιχείων, στο ένθετο κάποιου δίσκου, απλά δεν με πείθει.

6

Τα ξανάπαμε πριν ένα χρόνο, και δόθηκαν και κάποιες πηγές. Το σημείο του μακρότατου νήματος όπου η συζήτηση στρέφεται σ’ αυτό το σημείο, τα Ρωμαίικα, αρχίζει με τη χαρακτηριστική φράση «πρέπει να το έχουμε συζητήσει αυτό, αλλά δεν βρήκα τίποτα σχετικό»!

(Ταυτόχρονα συζητιούνται και ο Πυρρίχιος και άλλοι χοροί, καθώς και άλλα άσχετα θέματα που συνεχίζονται από προηγούμενα σημεία του νήματος. Αν πέσεις σε άσχετη απάντηση, προχώρα απτόητος και σε λίγο θα έρθει και η σχετική.)

1 «Μου αρέσει»