Βιβλιοθήκη Sealabs

[pepe]

@Peloponnisios

μια υπεύθυνη δήλωση των Περιστέρη - Σκαρβέλη - Σέμση που καθορίζει το πνευματικό δικαίωμα (ή καλύτερα την απουσία αυτού) σε δύο διάσημους μανέδες.

Συγκεκριμένα, διαβάζουμε:

1. Μανές Τζιβαέρι
2. » Μπουρνοβαλιό
   Αθήνα 30 Απριλίου 1930.
   [υπογραφή Σπύρου Περιστέρη]
   [υπογραφή Κώστα Σκαρβέλη]
   [υπογραφή Δημήτρη Σέμση]
   Δηλώνουμε ότι τα 2 προαναφερθέντα τραγούδια ανήκουν στο public domain [Σ.τ.Μ. είναι
   κοινό κτήμα] και οι στίχοι τους είναι παραδοσιακοί και δεν ανήκουν σε κανέναν και κατά
   συνέπεια είναι ελεύθερα κάθε δικαιώματος.

(Η υπογράμμιση δική μου.) Καλά οι στίχοι. Η μουσική γιατί δεν αναφέρεται;

Ο μανές Τζιβαέρι είχε ήδη ηχογραφηθεί καμιά τριανταριά φορές μέχρι τότε από διάφορους. Προφανώς ήταν προ πολλού δεδομένο ότι η μελωδία του είναι αδέσποτη.

Όσο για τους στίχους, γενικά έχουν χρησιμοποιηθεί πολλοί. Εδώ συγκεκριμένα δεν ξέρω τι λόγια είπαν, αλλά θα ήταν προφανώς κάποιο δίστιχο που επίσης είχε ξαναηχογραφηθεί (όχι κατ’ ανάγκην στον ίδιο μανέ) και ήταν κατοχυρωμένο ως αδέσποτο.

Για το Μπουρνοβαλιό δεν έχω ψάξει, αλλά προφανώς τα ίδια θα ίσχυαν: εξίσου δημοφιλές και πολυτραγουδισμένο, απλώς αυτό δεν είναι μανές.

---

---

@Peloponnisios

ιδιωτικό συμφωνητικό μεταξύ Φραγκούλη – Σέμση και The Gramophone Company Limited, το οποίο μας δίνει μια μικρή ιδέα για το πόσο ασφυκτικά ελεγχόμενες ήταν οι ηχογραφήσεις και οι πληρωμές των καλλιτεχνών από τις εταιρείες δίσκων

Εδώ, αυτό που διαβάζουμε είναι:

…(α) Το εν λόγω ποσοστό επί των δικαιωμάτων θα είναι πληρωτέο για όσο ζω
[εφόσον] δεν ηχογραφήσω το εν λόγω τραγούδι ΤΟ ΓΚΑΖΕΛΙ ΤΟΥ ΦΘΙΣΙΚΟΥ για
φυσικό πρόσωπο, εταιρεία ή οργανισμό διαφορετικό από την εν λόγω The Gramophone
Company, Limited.
(β) Εάν προβώ σε παράβαση του παραπάνω όρου δεν θα έχω πλέον δικαίωμα να
λάβω καμία άλλη πληρωμή του εν λόγω ποσοστού δικαιωμάτων.

Το Γκαζέλι του Φθισικού με τον υπέροχο Δημήτρη Φραγκούλη είναι αυτό:

ΤΟ ΓΚΑΖΕΛΙ ΤΟΥ ΦΘΙΣΙΚΟΥ - ΦΡΑΓΚΟΥΛΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ

Και πράγματι, δεν το ξαναηχογράφησε ούτε ο ίδιος ούτε άλλος κανείς, παρόλο που κυκλοφόρησαν αρκετοί άλλοι μανέδες με παρεμφερείς τίτλους.

[pepe]

@anon84791074

Και μια απορία -για όποιον γνωρίζει.
Στο συμφωνητικό για το “Γκαζέλι” γίνεται λόγος για δίσκο διπλής όψεως και για ποσοστό δικαιωμάτων εφ’ εκάστης επιφανείας του δίσκου. Από την άλλη πλευρά του δίσκου ποιο τραγούδι άραγε υπήρχε; (νομίζω κάπου έχει ανέβει η ετικέτα, οπότε όποιος την ανέβασε και έχει τον δίσκο θα μπορούσε να μας πει).

Είναι ασαφές το κείμενο του συμφωνητικού. Αφενός ο Φραγκούλης δεσμεύεται να ηχογραφήσει το Γκαζέλι του φθισικού, χωρίς να αναφέρεται άλλο τραγούδι, και δεσμεύεται επίσης να μην το ξαναηχογραφήσει αλλού (και πάλι, χωρίς να αναφέρεται άλλο τραγούδι). Αφετέρου αναφέρεται ρητά ότι θα παίρνει 5% από κάθε δίσκο, δηλαδή (κι αυτό ρητά) 2,5% για την κάθε πλευρά. Η άλλη πλευρά τι είχε;

Εδώ είναι άπαντα τα σωζόμενα στο Σίλαμπς του Φραγκούλη. Δεν είναι και πολλά, δέκα καταχωρίσεις μεταξύ των οποίων φαίνεται να περιλαμβάνονται και κάποιες διπλές (δεν τις άκουσα για να σιγουρευτώ). Καμία εκτός από το Γκαζέλι του Φθισικού δεν έχει την ίδια χρονολογία κυκλοφορίας (1927) ή τον ίδιο αριθμό δίσκου (ΑΟ-217 από HMV).

Στην ατομική σελίδα της συγκεκριμένης ηχογράφησης διαβάζουμε ένα σχόλιο, που το παραθέτω ολόκληρο:

“Ποιος φθισικός μάνα μ’ έγιανε να’ χω κι εγώ ελπίδα, όλο τον κόσμο γύρισα και σωτηρία δεν ηύρα”. Πρώτη εκτέλεση στη σελίδα με τον Δημήτρη Φραγκούλη. Δίσκος His Masters Voice AO-217 / BF-832. (Ο Μανιάτης έχει καταγράψει ακόμη 4 τραγούδια με τον Δ. Φραγκούλη, δυο δημοτικά(Δέσπω και Τσέλιος) και δυο μανέδες, Νιχαβέντ μανές «τον χάρο τον παρακαλώ, να 'ρθει» και Χετζάζ μανές «Ήλπιζα και απελπίστηκα και πλέον».)

Όπως βλέπουμε στη σελίδα με τα «άπαντα» παραπάνω, τα δύο δημοτικά είναι στον ίδιο δίσκο και οι δύο μανέδες, Χετζάζ και Νιχαβέντ, κι αυτοί στον ίδιο δίσκο μεταξύ τους. Το Γκαζέλι περισσεύει. Άρα ούτε κι ο Μανιάτης έχει εντοπίσει την πίσω πλευρά του.

Το Σίλαμπς έχει εντοπίσει περισσότερες ηχογραφήσεις του Φραγκούλη απ’ όσες βρήκε ο Μανιάτης, και πάλι όμως όχι την πίσω πλευρά του Γκαζελιού.

Κι όμως, ξέρουμε από το συμφωνητικό ότι η πίσω πλευρά υπήρχε και ότι ήταν πάλι με τον Φραγκούλη.

Θα έστεκε άραγε να υποθέσω ότι έχει εντοπιστεί μία μόνο κόπια, ότι είναι αυτή του Μανιάτη, ότι από κει προέρχεται (δεν ξέρω πώς) η ηχογράφηση του Σίλαμπς και του ΥΤ, και ότι η πίσω πλευρά είναι κατεστραμμένη (οπότε δε σώζεται ηχογράφηση) ΚΑΙ με σβησμένη ετικέτα (οπότε δε σώζεται ούτε ο τίτλος) ή, ενδεχομένως, η πίσω πλευρά είναι σώα αλλά έχει σβηστεί η ετικέτα, οπότε η ηχογράφηση υπάρχει αλλά είναι αταύτιστη;

[fotis_anikanopoihtos (Φώτης Χατζίδης)]

@pepe

Η άλλη πλευρά τι είχε;

Μανές Ραστ – 1927

[nikos_politis (Νίκος Πολίτης)]

@pepe

Προφανώς ήταν προ πολλού δεδομένο ότι η μελωδία του είναι αδέσποτη.

Όχι, Περικλή. Ενώ βεβαίως όλοι ήξεραν ότι κάποιες μελωδίες, μεταξύ των οποίων και αυτή, είναι αδέσποτες, η δισκογραφία δεν σκάμπαζε περί τα τοιαύτα, οπότε όστις προελάμβανεν, τον Κύριον και εγνώριζεν, με άλλα λόγια καπάρωνε τη μελωδία για πάρτη του, και η δισκογραφία απλά το κατέγραφε και κατέβαλλε και τα εκάστοτε προκύπτοντα δικαιώματα. Πασίγνωστο είναι ότι το πασίγνωστο τσάμικο της «Ιτιάς» κατοχυρώθηκε στο όνομα έξη διαφορετικών συνθετών αφού κανένας, μετά την πρώτη «κατοχύρωση», δεν φρόντισε να ενημερώσει τα (αν όχι ανύπαρκτα, σίγουρα πάντως ατακτοποίητα) σχετικά αρχεία.

[pepe]

Καλά, το να κατοχυρώθηκε σε πολλούς ήταν απλώς κάτι που δεν ελέγχθηκε. Ενδεχομένως επειδή τίποτε δεν ελεγχόταν ποτέ, ή σχεδόν ποτέ. Τυπικά όμως μόνο σε έναν μπορούσε να κατοχυρωθεί: σ’ όποιον προλάβαινε πρώτος.

Επομένως, για να δηλώνουν το Τζιβαέρι και το δίστιχο για αδέσποτο, πιθανολογώ ότι θα είχαν ήδη καταχωρηθεί έτσι. Αλλιώς, γιατί να μη διεκδικήσουν τουλάχιστον τα λόγια; Κορόιδα ήταν;

---

@23, Φώτη:

Ώπα, τι γίνεται εδώ; Αφού δεν υπάρχει Φραγκούλης στην πίσω πλευρά, από πού παίρνει τα 2,5 + 2,5 % ;

[icetelli (babis)]

Προφανώς έπαιρνε μόνο 2,5 από αυτόν τον δίσκο.

[pepe]

Μα γι’ αυτόν συγκεκριμένα τον δίσκο λέει ότι θα παίρνει 2,5 + 2,5 % :

Le payement pour ledit disque sera fait à raison d’une redevance de 5 %% (cinq pour cent) payable pendant ma vie sur le prix de vente au détail de chaque disque double face d’après les prix du catalogue ang lais, c’est-à-dire 21/2 /% pour chaque face du disque

Η πληρωμή για τον εν λόγω δίσκο θα γίνεται βάσει ποσοστού 5% (πέντε τοις εκατό) επί των δικαιωμάτων πληρωτέου για όσο ζω στη λιανική τιμή πώλησης κάθε δίσκου διπλής όψεως σύμφωνα με τις τιμές του αγγλικού καταλόγου, δηλαδή 2½% για κάθε πλευρά του δίσκου

Στο “prix de vente au détail de chaque disque / λιανική τιμή πώλησης κάθε δίσκου”, «κάθε δίσκος» σημαίνει κάθε αντίτυπο του συγκεκριμένου δίσκου. Δεν είναι ο γενικός, πάγιος τρόπος πληρωμής, που δε θα είχε κανένα λόγο να αναφέρεται σφήνα μέσα στο συμφωνητικό συγκεκριμένου δίσκου.

Άσε που, ακόμη κι αυτό να ήταν, δε θα διευκρίνιζε «κάθε πλευρά στην οποία συμμετέχω»;

Βάσει του κειμένου, όπως το καταλαβαίνω, ο Φραγκούλης θα πρέπει να πληρώθηκε και για τη β πλευρά, χωρίς να συμμετέχει. Γιατί ήταν ομορφόπαιδο;

Είναι βέβαιο ότι ο δίσκος στο #22 είναι αυτός για τον οποίο έγινε το συμφωνητικό; Μήπως είναι επανέκδοση με άλλη β πλευρά;

[icetelli (babis)]

Πέπε, “δηλαδή 2,5% για κάθε πλευρά του δίσκου” δλδ είναι αυτονόητο ότι δεν θα πληρωθεί για την πλευρά που δεν τραγούδησε (αν δεν τραγούδησε).

Η λιανική τιμή αφορά και τις δύο πλευρές του δίσκου (αφού και τις δύο αγοράζει ο πελάτης) αλλά ακριβώς εκεί μπαίνει το 2,5% ανα πλευρά, για να εξηγήσει ότι αν έχεις τραγουδήσει στη μια πλευρά, δεν θα πάρεις 5%, αλλά 2,5.

[pepe]

Μα ναι, σαν λογικοί άνθρωποι προφανώς και καταλαβαίνουμε ότι δε θα πληρωθεί για τραγούδια που δεν συμμετέχει. Επιμένω ωστόσο ότι η διατύπωση του συμφωνητικού είναι κακή και δε λέει αυτό που ήθελε να πει. (Εκτός αν τυχόν ισχύει το #27-τέλος.)

@icetelli

(αν δεν τραγούδησε)

Εφόσον μιλάμε για τον δίσκο ΑΟ 217 του μηνύματος 23, δεν τραγούδησε. Ο Αραπάκης τραγούδησε.