Στο πνεύμα των εορτών που έρχονται, για κάθε παιδί μικρό ή μεγάλο που κρύβει ο καθένας μας μέσα του… ελληνικά και ξένα χριστουγεννιάτικα τραγούδια:
AI-generated summary
Η συζήτηση επικεντρώνεται στα χριστουγεννιάτικα τραγούδια και περιλαμβάνει διάφορες απόψεις και ιστορίες για τα κάλαντα και τις παραδόσεις. Η Ελένη σημειώνει τη σημασία των εορταστικών τραγουδιών, ενώ η Μάρθα μοιράζεται την ιστορία του τραγουδιού “Άγια Νύχτα”. Ο Κώστας Κ. παραθέτει μια ιστορία για την προέλευση των ασυνήθιστων στίχων των Πρωτοχρονιάτικων καλάντων.
Ο Ισαάκ και η Alessia προσφέρουν προτάσεις για μουσικά κομμάτια και μελωδίες, με την Ελένη να αναφέρει πόσο τις εκτιμά. Ο Σπύρος αναφέρει εναλλακτικές πηγές για χριστουγεννιάτικη μουσική στο διαδίκτυο. Ο pepe και ο Νίκος Πολίτης συζητούν τη σημασία των τσακισμάτων στους παραδοσιακούς στίχους, με τον pepe να επισημαίνει την παγανιστική διάσταση του Άη Βασίλη.
Η κουβέντα κλείνει με έναν διάλογο για τις διασκευές παραδοσιακών τραγουδιών από τη Νεανική Χορωδία Έδεσσας, όπου εκφράζονται διαφορετικές απόψεις σχετικά με την απόδοση των παραδοσιακών μελωδιών σε σύγχρονη χορωδιακή μορφή. Ο pepe εκφράζει την εκτίμηση του για την εμπνευσμένη διασκευή, ενώ ο Νίκος Πολίτης επισημαίνει την απόσταση από την παραδοσιακή παράδοση.
Μπράβο Ελένη!
Ίσως έχει ενδιαφέρον η ιστορία του πιο γνωστού χριστουγεννιάτικου τραγούδιού του κόσμου…(«άγια νύχτα» στα ελληνικά).
Λέγεται ότι λίγες μέρες πριν τα χριστούγεννα 1818 σ’ ένα μικρό φτωχό αυστριακό χωριό είχε χαλάσει το όργανο (το εκκλησιαστικό όργανο). Γι’ αυτό αυτός που έπαιζε το όργανο μελοποιήθηκε γρήγορα ένα ποίημα το οποίο είχε γράψει ο δάσκαλος του χωριού δυο χρόνια πριν. Είχε έξι στροφές (εμείς τραγουδάμε 1,2,6) και λένε ότι περιέχει έντονα την επιθυμία για ειρήνη στην εποχή μετά το Napoleon τότε.
To τραγούδι γράφτηκε για κιθάρα. Οι δυο άντρες που δημιούργησαν το κομμάτι αυτοί το τραγούδησαν με χορωδία πρώτη φορά δημόσια στην εκκλησία του χωριού τη νύχτα των χριστουγέννων. Ήταν και κάτι σαν «επανάσταση» γιατί τότε στην εκκλησία τραγούδουσαν μόνο στα λατινικά και όχι στα γερμανικά. Το τραγούδι άρεσε πάρα πολύ και γρήγορα έγινε δημοφιλής.
Πρώτη φορά σημειώθηκε το 1832 (νόμισαν ότι πρόκειται για ένα «παραδοσιακό» τραγούδι). Αργότερα στο τέλος του αιώνα οι ιεραπόστολοι διάδιδαν το ωραίο τραγούδι σ’ όλο τον κόσμο. Μεταφράστηκε σε 300 γλώσσες και συγκίνει όλους τους ανθρώπους στην καρδιά τους - παντού στον κόσμο.
Martha
Έχει κυκλοφορήσει ευρέως σε emails και το παραθέτω αυτούσιο, όπως το έλαβα. Τα συμπεράσματα δικά σας:
"Μια ιστορία που κυκλοφορεί τελευταία είναι και αυτή της εξήγησης του πώς προέκυψαν τα “ασυνάρτητα” κάλαντα που λέμε την παραμονή της Πρωτοχρονιάς. Άλλο ένα love story που έμεινε στην ιστορία έστω με αυτόν τον περίεργο τρόπο.
Πρώτα από όλα ας θυμηθούμε λίγο τα κάλαντα της Πρωτοχρονιάς (γιατί έχουμε και κάποια χρόνια να τα πούμε)!
[i] Αρχιμηνιά κι Αρχιχρονιά
ψιλή μου δεντρολιβανιά ()
Κι αρχή καλός μας χρόνος
εκκλησιά με τ’ άγιο θόλος ()
Αγιος Βασίλης έρχεται
και δε μας καταδέχεται ()
από την Καισαρεία
συ σ’ αρχόντισσα κυρία ()
Βαστάει πένα και χαρτί
Ζαχαροκάντυο ζυμωτή ()
Χαρτί χαρτί και καλαμάρι
δες κι εμέ το παλικάρι ()[/i]
Εσείς βγάζετε νόημα; Εγώ πάντως όχι! Ιδού λοιπόν η εξήγηση…
Η ιστορία μας διαδραματίζεται στον Μεσαίωνα. Σε εκείνα τα χρόνια οι φτωχοί και χαμηλών στρωμάτων άνθρωποι δεν είχαν το δικαίωμα να μιλούν στους αριστοκράτες παρά μόνο σε γιορτές όπου μπορούσαν να τους απευθύνουν ευχές.
Ήταν, λοιπόν, ένας νεαρός (βλέπε Ρωμαίος και Ιουλιέτα - Μοντέγοι και Καπουλέτοι) αλλά φτωχό παλικάρι, που είχε ερωτευθεί μια όμορφη αριστοκράτισσα. Σκαρφίστηκε λοιπόν το εξής ώστε να εκφράσει τον έρωτά του με τρόπο που να μην γίνει αντιληπτός όμως από τους υπόλοιπους.
Σου λέει, θα παω την πρωτοχρονιά να της πω τις ευχές μου για το νέο έτος αλλά θα φτιάξω ένα δικό μου ποίημα που θα έχει ένα στίχο από τα κάλαντα, ένα στίχο που θα απευθύνεται στη γκόμενα (!) και έτσι δεν θα με πάρουν χαμπάρι!
Αρχίζει λοιπόν και βάζει ενδιάμεσους στίχους (αυτούς που εμφανίζονται με αστεράκια). Την αποκαλεί ψηλή, σαν δεντρολιβανιά. Επειδή τότε οι αριστοκράτισσες φορούσαν ψηλά κωνικά καπέλα με τούλι στην κορυφή, την παρομοιάζει με Εκκλησιά με το Άγιο Θόλος (θόλος εκκλησίας). Της λέει ότι δεν τον καταδέχεται (ο Αι Βασίλης δεν έχει να κάνει!) γιατί είναι αρχόντισσα κυρία. Τέλος κλείνει με τις γαλιφιές! Την λέει ζαχαροκάντυο ζυμωτή, δηλαδή φτιαγμένη από ζάχαρη (γλυκιά μου) και την παρακαλεί να του ρίξει μια ματιά.
Έτσι λοιπόν μια καψούρα έγινε τραγούδι και για αιώνες εμείς πιτσιρικάδες το τραγουδάγαμε και κονομάγαμε."
Χα, χα!.
Είναι τα λεγόμενα “καψουροκάλαντα”, μια “παραλλαγή” με αρκετή διακωμώδηση. Κάλαντα με… βωμολοχίες ψάλλονταν σε πολλά μέρη παλιότερα…
Τα πρώτα “κάλαντα” τα έχουμε από την αρχαία Ελλάδα, όταν προς τιμή του Θεού Διόνυσου τριγυρνούσαν από πόρτα σε πόρτα και τραγουδούσαν ύμνους γι΄αυτόν, κρατώντας ένα χάρτινο ομοίωμα καραβιού στο χέρι, για να συμβολίσουν τον ερχομό του θεού. Αυτό το «καραβάκι», θα το δούμε σε κατοπινές εποχές, όταν στα σπίτια στόλιζαν καραβάκια, αντί για δέντρα.
Η λέξη «κάλαντα» παραπέμπει στην αρχαία ρωμαϊκή πρωτοχρονιά, που γιορταζόταν στις Καλένδες (Calendae) του Ιανουαρίου, δηλαδή στην πρωτοχρονιά. «Καλένδες» στην αρχαία Ρώμη, οι γιορτές για την αρχή κάθε μήνα, καθώς «calendae» σημαίνει νεομηνία. Ωστόσο να σημειώσουμε ότι ακόμα παλιότερα, η ρωμαϊκή πρωτοχρονιά δεν άρχιζε Ιανουάριο (Το μήνα Ιανό δηλαδή, κατά τους Ρωμαίους) αλλά Μάρτιο. Και να λάβουμε υπόψη μας επίσης ότι στα αρχαία ρωμαϊκά χρόνια, οι μήνες δεν είχαν τη διάρκεια, με την οποία τους υπολογίζουμε σήμερα, αλλά αντιστοιχούσε καθένας τους με μία περίοδο περιφοράς της σελήνης γύρω από τη γη (σεληνιακοί μήνες). Έτσι σε κάθε αρχή ενός τέτοιου σεληνιακού μήνα γιόρταζαν τις λεγόμενες Καλένδες.
Οι χριστιανοί, προκειμένου να εξοβελίσουν από τη ζωή τους κάθε τι που θύμιζε τον ειδωλολατρικό κόσμο, χρησιμοποιούσαν λέξεις που σχετίζονταν με τελετουργίες ειδωλολατρικών ρωμαϊκών εορτών αλλά και επέλεγαν να γιορτάζουν τις δικές τους γιορτές σε ημερομηνίες που γιορτάζονταν μεγάλες και λαμπρές ειδωλολατρικές γιορτές, στα παλαιότερα χρόνια, έτσι ώστε να αισθάνονται ότι έχουν σβήσει από τη μνήμη τους κάθε τι που μπορεί να θυμίζει το «αντίθεο» γιʼ αυτούς ρωμαϊκό παρελθόν.
Αυτός εξάλλου είναι και ο λόγος που ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Α΄, κατά την περίοδο του Βυζαντίου, επέλεξε να γιορτάζεται στις 25 Δεκεμβρίου η γέννηση του Χριστού, για να αντικαταστήσει την αρχαία γιορτή που γιόρταζαν παλιότερα οι Ρωμαίοι προς τιμήν του θεού Ήλιου ή Μίθρα και αντίστοιχα τα Φώτα καθιέρωσε να γιορτάζονται στις 6 Ιανουαρίου, την ημέρα δηλαδή που γιορταζόταν στα ρωμαϊκά χρόνια ο θεός Χρόνος.
Και οι “επίσημοι” στίχοι:
Αρχιμηνιά κι αρχιχρονιά
ψηλή μου δεντρολιβανιά
κι αρχή καλός μας χρόνος
εκκλησιά με τʼ άγιο θρόνο
Αρχή που ήρθε ο Χριστός
Άγιος και Πνευματικός
στη γη να περπατήσει
και να μας καλοκαρδίσει.
Άγιος Βασίλης έρχεται
και δεν μας καταδέχεται,
από την Καισαρεία,
συ ʼσαι αρχόντισσα κυρία.
Βαστάει εικόνα και χαρτί,
ζαχαροκάντιο, ζυμωτή,
χαρτί και καλαμάρι,
δες και με το παλικάρι.
Το καλαμάρι έγραφε,
τη μοίρα του την έλεγε,
και το χαρτί ωμίλει,
Άγιε μου, Άγιε μου, Άγιε Βασίλη
Γειά σου Web μάστορα με τους φίλους με την οργιώση φαντασία. Μάλλον στο στείλε ο συγγραφέας του Eragon :019:
Ευχαριστούμε Ελένη για τα ωραία κάλαντα. Τα γράφουμε να τα πούμε με το γιοκάκι μας, γιατί μας λείπουν μερικές χιλιάδες ευρώπουλα να ξεχρεώσουμε την οικοδομή, κάτι συμπαθέστατες καρτούλες, εορτοδάνεια, διακοποδάνεια, κλπ, κλπ.:089:
Χρόνια πολλά σε όλους τους φίλους του Forum!!
Μέσα στο πνεύμα των ημερών κι εγώ, προτείνω το cd “Μουσικό Ανθολόγιο Σχολικών Εορτών” (Μόνο μελωδίες σε τόνους για παιδιά). Την ενορχήστρωση έκανε ο μαέστρος Γιώργος Κωνσταντινίδης. Μπορείτε να κατεβάσετε τις μελωδίες από τη διεύθυνση www.aap.gr
Χρόνια πολλά, Alessia.
Ωραίες οι μελωδίες! :110:
σ΄ευχαριστούμε πολύ…
Καλημέρα, Ελένη!
Σου εύχομαι ό,τι καλύτερο για το 2007.
Με πολλές μελωδίες και χρήσιμες πληροφορίες.
Le site anatolikos.net n’existe peut-être plus, mais il y a de la musique de Noël ici.
l’ana
Oh mon Dieu ! Je ne savais pas que ce texte se trouvait aussi ici.
C’est un ramassis de conneries (sans que cela porte atteinte, bien sûr, à @webmaster qui l’a transféré en cette lointaine et innocente année 2006), que nous avons déjà réfuté un nombre incalculable de fois et que nous retrouvons pourtant encore une fois devant nous. Je n’ai pas envie de répéter les mêmes choses ; si quelqu’un veut voir pourquoi rien de tout cela n’est vrai, qu’il recherche une phrase caractéristique du texte pour consulter les autres fils.
Bon, faut-il aussi des explications ? Si oui :
mon grand romarin : Un compliment adressé à la dame, qui écoute à la porte ouverte.
Saint Basile arrive, et il ne daigne pas nous recevoir : Il fallait bien ajouter quelque chose pour compléter le vers. Bien sûr, nous ne recevons rien comptant. Nous disons seulement…
Toi, tu es une noble dame, madame ! : Deuxième compliment
Sucre confit, pâte pétrie : J’espère que la petite douceur que vous nous offrirez et la brioche tressée que vous nous donnerez pour notre peine, afin que nous la rapportions chez nous, sont prêtes.
Regarde-moi aussi, le jeune homme : Fais attention à moi, peut-être seras-tu ainsi incité à donner quelque chose en plus.
et pour le reste, des approches analogues, avec des papiers et des calamars au prestige de saint Basile, pour écrire votre bonne fortune, mes braves gens ; alors, donnez quelque chose en plus.
Un texte on ne peut plus logique, impossible de faire plus logique…
Surtout si l’on se rend compte que tout cela constitue des incises qui, une fois supprimées, nous laissent un vers de quinze syllabes parfaitement cohérent :
Premier jour du mois, début de l’année, que commence notre bonne année,
et le commencement où le Christ est venu marcher sur la terre,
et ainsi de suite.
C’est une déformation de l’ancien « seigneurs, le savez-vous ? ». Plus loin, dans un passage qui ne figure pas dans la version des chants de Noël chantée dans toute la Grèce, mais qui subsiste dans d’innombrables variantes locales, on trouve quelque chose comme : « Basile, d’où viens-tu et d’où descends-tu ? / Je viens de chez ma mère et je vais à mon école. / Assieds-toi pour manger, assieds-toi pour boire, assieds-toi pour chanter. / Mais moi, j’apprenais à lire et à écrire, je ne sais pas chanter », etc. Et à l’endroit où il est dit « …d’où viens-tu », l’incise est « et tu ne daignes pas venir chez nous ». Ici, cela s’intègre un peu mieux : où vas-tu donc si pressé, sans même t’arrêter pour qu’on bavarde un peu ?
Et de là, c’est aussi passé dans l’autre vers.
1 « J'aime »
Eh bien, évidemment !!!
(et les indispensables ςερλτξ ;ςεργ ςεργ…)
Il porte une icône et du papier, du papier et un encrier,
l’encrier écrivait et le papier parlait.
Le saint, qui, en tant que véritable personnage historique, était enseignant et érudit, est présenté comme un esprit bienfaisant du savoir. Le papier et l’encrier sont ses emblèmes magiques. Plus bas dans le passage que j’ai cité, on lui dit : « Et puisque tu sais lire et écrire, récite-nous l’alphabet », et dès qu’il commence à le réciter, il fertilise la nature par magie : son bâton desséché se met à bourgeonner, devient un arbre, des petits oiseaux s’envolent de ses branches, des eaux coulent à ses racines, etc.
Les populations illettrées — et même, semble-t-il, les populations qui étaient majoritairement illettrées, mais dont certains connaissaient tout de même quelques lettres — considéraient l’écriture et la lecture comme quelque chose de magique, puisqu’elles permettent de stocker le savoir et de transmettre des paroles en abolissant les distances dans l’espace et le temps. C’est pourquoi l’anglais possède un mot qui signifie à la fois « épeler » et « lancer un sort » : spell.
Saint Basile maîtrisait donc cette magie et utilisait son pouvoir pour réveiller la nature de son hibernation.
À ma connaissance, nulle part ailleurs dans la tradition grecque ne trouve-t-on quelque chose de semblable au sujet de saint Basile, comme dans les paroles de ce chant de Noël. C’est profondément païen.
Oui, tout à fait ! Il existe aussi l’expression *casting my spell on … * qui signifie en substance « jeter un sort à quelqu’un / quelqu’une ».
Et bien sûr, n’oublions pas que la date exacte de la naissance du Christ n’était pas (et n’est toujours pas) connue ; il fallait néanmoins célébrer sa naissance. Et à quel moment de l’année ont-ils choisi de la situer ? Eh bien, au jour le plus court de l’année, qui (à l’époque, ils pensaient que c’était) le 25 décembre, et non le 23, jour du renouveau de l’année et donc de l’annonce (joyeuse !) de la renaissance de la nature, qui viendra avec le printemps, attendu en temps voulu.
Quant au sujet initial, …
Je vous proposerais la Chorale de jeunes d’Édessa. Des chants de Noël grecs traditionnels de différentes régions, dans un arrangement choral moderne qui donne lieu à des adaptations intéressantes et remarquablement bien interprétées, vraiment créatives.
J’ai très rarement entendu une telle approche de la tradition populaire, et qui plus est aussi réussie.
1 « J'aime »
Hum… (grecque !) Une tradition populaire, et qui plus est si réussie, en harmonie occidentale à quatre voix ? Moi, en tout cas, ça ne me va pas…
Qui a parlé de tradition populaire ? Il s’agit de musique chorale contemporaine. Les mélodies et les textes proviennent de la tradition populaire, mais c’est une autre question. Nous pourrions tout aussi bien ne pas le savoir, tout comme nous ignorons, pour chacune des chansons de Noël classiques européennes, si elles sont issues de la tradition populaire — et de quel pays — ou si elles sont l’œuvre d’un compositeur connu, et lequel, et à quelle époque. Mais nous les entendons interprétées par chacun des milliers de chanteurs qui les ont enregistrées, et soit elles nous plaisent, soit elles ne nous plaisent pas. Par exemple, moi, je n’aime pas les interprétations des Zouzounia. J’aime celles du Chœur de garçons de Vienne et du Mormon Tabernacle Choir. Quant aux divers arrangements de jazz, cela dépend : parfois oui, parfois non.
Mais personne n’a besoin d’en parler
: les chants de Noël grecs sont une tradition populaire. Maintenant, la façon dont elle est rendue, c’est une autre question. Exactement
: de la musique chorale contemporaine. Et, tout simplement, ça plaît à qui ça plaît.