Στο πνεύμα των εορτών που έρχονται, για κάθε παιδί μικρό ή μεγάλο που κρύβει ο καθένας μας μέσα του… ελληνικά και ξένα χριστουγεννιάτικα τραγούδια:
AI-generated summary
Η συζήτηση επικεντρώνεται στα χριστουγεννιάτικα τραγούδια και περιλαμβάνει διάφορες απόψεις και ιστορίες για τα κάλαντα και τις παραδόσεις. Η Ελένη σημειώνει τη σημασία των εορταστικών τραγουδιών, ενώ η Μάρθα μοιράζεται την ιστορία του τραγουδιού “Άγια Νύχτα”. Ο Κώστας Κ. παραθέτει μια ιστορία για την προέλευση των ασυνήθιστων στίχων των Πρωτοχρονιάτικων καλάντων.
Ο Ισαάκ και η Alessia προσφέρουν προτάσεις για μουσικά κομμάτια και μελωδίες, με την Ελένη να αναφέρει πόσο τις εκτιμά. Ο Σπύρος αναφέρει εναλλακτικές πηγές για χριστουγεννιάτικη μουσική στο διαδίκτυο. Ο pepe και ο Νίκος Πολίτης συζητούν τη σημασία των τσακισμάτων στους παραδοσιακούς στίχους, με τον pepe να επισημαίνει την παγανιστική διάσταση του Άη Βασίλη.
Η κουβέντα κλείνει με έναν διάλογο για τις διασκευές παραδοσιακών τραγουδιών από τη Νεανική Χορωδία Έδεσσας, όπου εκφράζονται διαφορετικές απόψεις σχετικά με την απόδοση των παραδοσιακών μελωδιών σε σύγχρονη χορωδιακή μορφή. Ο pepe εκφράζει την εκτίμηση του για την εμπνευσμένη διασκευή, ενώ ο Νίκος Πολίτης επισημαίνει την απόσταση από την παραδοσιακή παράδοση.
Μπράβο Ελένη!
Ίσως έχει ενδιαφέρον η ιστορία του πιο γνωστού χριστουγεννιάτικου τραγούδιού του κόσμου…(«άγια νύχτα» στα ελληνικά).
Λέγεται ότι λίγες μέρες πριν τα χριστούγεννα 1818 σ’ ένα μικρό φτωχό αυστριακό χωριό είχε χαλάσει το όργανο (το εκκλησιαστικό όργανο). Γι’ αυτό αυτός που έπαιζε το όργανο μελοποιήθηκε γρήγορα ένα ποίημα το οποίο είχε γράψει ο δάσκαλος του χωριού δυο χρόνια πριν. Είχε έξι στροφές (εμείς τραγουδάμε 1,2,6) και λένε ότι περιέχει έντονα την επιθυμία για ειρήνη στην εποχή μετά το Napoleon τότε.
To τραγούδι γράφτηκε για κιθάρα. Οι δυο άντρες που δημιούργησαν το κομμάτι αυτοί το τραγούδησαν με χορωδία πρώτη φορά δημόσια στην εκκλησία του χωριού τη νύχτα των χριστουγέννων. Ήταν και κάτι σαν «επανάσταση» γιατί τότε στην εκκλησία τραγούδουσαν μόνο στα λατινικά και όχι στα γερμανικά. Το τραγούδι άρεσε πάρα πολύ και γρήγορα έγινε δημοφιλής.
Πρώτη φορά σημειώθηκε το 1832 (νόμισαν ότι πρόκειται για ένα «παραδοσιακό» τραγούδι). Αργότερα στο τέλος του αιώνα οι ιεραπόστολοι διάδιδαν το ωραίο τραγούδι σ’ όλο τον κόσμο. Μεταφράστηκε σε 300 γλώσσες και συγκίνει όλους τους ανθρώπους στην καρδιά τους - παντού στον κόσμο.
Martha
Έχει κυκλοφορήσει ευρέως σε emails και το παραθέτω αυτούσιο, όπως το έλαβα. Τα συμπεράσματα δικά σας:
"Μια ιστορία που κυκλοφορεί τελευταία είναι και αυτή της εξήγησης του πώς προέκυψαν τα “ασυνάρτητα” κάλαντα που λέμε την παραμονή της Πρωτοχρονιάς. Άλλο ένα love story που έμεινε στην ιστορία έστω με αυτόν τον περίεργο τρόπο.
Πρώτα από όλα ας θυμηθούμε λίγο τα κάλαντα της Πρωτοχρονιάς (γιατί έχουμε και κάποια χρόνια να τα πούμε)!
[i] Αρχιμηνιά κι Αρχιχρονιά
ψιλή μου δεντρολιβανιά ()
Κι αρχή καλός μας χρόνος
εκκλησιά με τ’ άγιο θόλος ()
Αγιος Βασίλης έρχεται
και δε μας καταδέχεται ()
από την Καισαρεία
συ σ’ αρχόντισσα κυρία ()
Βαστάει πένα και χαρτί
Ζαχαροκάντυο ζυμωτή ()
Χαρτί χαρτί και καλαμάρι
δες κι εμέ το παλικάρι ()[/i]
Εσείς βγάζετε νόημα; Εγώ πάντως όχι! Ιδού λοιπόν η εξήγηση…
Η ιστορία μας διαδραματίζεται στον Μεσαίωνα. Σε εκείνα τα χρόνια οι φτωχοί και χαμηλών στρωμάτων άνθρωποι δεν είχαν το δικαίωμα να μιλούν στους αριστοκράτες παρά μόνο σε γιορτές όπου μπορούσαν να τους απευθύνουν ευχές.
Ήταν, λοιπόν, ένας νεαρός (βλέπε Ρωμαίος και Ιουλιέτα - Μοντέγοι και Καπουλέτοι) αλλά φτωχό παλικάρι, που είχε ερωτευθεί μια όμορφη αριστοκράτισσα. Σκαρφίστηκε λοιπόν το εξής ώστε να εκφράσει τον έρωτά του με τρόπο που να μην γίνει αντιληπτός όμως από τους υπόλοιπους.
Σου λέει, θα παω την πρωτοχρονιά να της πω τις ευχές μου για το νέο έτος αλλά θα φτιάξω ένα δικό μου ποίημα που θα έχει ένα στίχο από τα κάλαντα, ένα στίχο που θα απευθύνεται στη γκόμενα (!) και έτσι δεν θα με πάρουν χαμπάρι!
Αρχίζει λοιπόν και βάζει ενδιάμεσους στίχους (αυτούς που εμφανίζονται με αστεράκια). Την αποκαλεί ψηλή, σαν δεντρολιβανιά. Επειδή τότε οι αριστοκράτισσες φορούσαν ψηλά κωνικά καπέλα με τούλι στην κορυφή, την παρομοιάζει με Εκκλησιά με το Άγιο Θόλος (θόλος εκκλησίας). Της λέει ότι δεν τον καταδέχεται (ο Αι Βασίλης δεν έχει να κάνει!) γιατί είναι αρχόντισσα κυρία. Τέλος κλείνει με τις γαλιφιές! Την λέει ζαχαροκάντυο ζυμωτή, δηλαδή φτιαγμένη από ζάχαρη (γλυκιά μου) και την παρακαλεί να του ρίξει μια ματιά.
Έτσι λοιπόν μια καψούρα έγινε τραγούδι και για αιώνες εμείς πιτσιρικάδες το τραγουδάγαμε και κονομάγαμε."
Χα, χα!.
Είναι τα λεγόμενα “καψουροκάλαντα”, μια “παραλλαγή” με αρκετή διακωμώδηση. Κάλαντα με… βωμολοχίες ψάλλονταν σε πολλά μέρη παλιότερα…
Τα πρώτα “κάλαντα” τα έχουμε από την αρχαία Ελλάδα, όταν προς τιμή του Θεού Διόνυσου τριγυρνούσαν από πόρτα σε πόρτα και τραγουδούσαν ύμνους γι΄αυτόν, κρατώντας ένα χάρτινο ομοίωμα καραβιού στο χέρι, για να συμβολίσουν τον ερχομό του θεού. Αυτό το «καραβάκι», θα το δούμε σε κατοπινές εποχές, όταν στα σπίτια στόλιζαν καραβάκια, αντί για δέντρα.
Η λέξη «κάλαντα» παραπέμπει στην αρχαία ρωμαϊκή πρωτοχρονιά, που γιορταζόταν στις Καλένδες (Calendae) του Ιανουαρίου, δηλαδή στην πρωτοχρονιά. «Καλένδες» στην αρχαία Ρώμη, οι γιορτές για την αρχή κάθε μήνα, καθώς «calendae» σημαίνει νεομηνία. Ωστόσο να σημειώσουμε ότι ακόμα παλιότερα, η ρωμαϊκή πρωτοχρονιά δεν άρχιζε Ιανουάριο (Το μήνα Ιανό δηλαδή, κατά τους Ρωμαίους) αλλά Μάρτιο. Και να λάβουμε υπόψη μας επίσης ότι στα αρχαία ρωμαϊκά χρόνια, οι μήνες δεν είχαν τη διάρκεια, με την οποία τους υπολογίζουμε σήμερα, αλλά αντιστοιχούσε καθένας τους με μία περίοδο περιφοράς της σελήνης γύρω από τη γη (σεληνιακοί μήνες). Έτσι σε κάθε αρχή ενός τέτοιου σεληνιακού μήνα γιόρταζαν τις λεγόμενες Καλένδες.
Οι χριστιανοί, προκειμένου να εξοβελίσουν από τη ζωή τους κάθε τι που θύμιζε τον ειδωλολατρικό κόσμο, χρησιμοποιούσαν λέξεις που σχετίζονταν με τελετουργίες ειδωλολατρικών ρωμαϊκών εορτών αλλά και επέλεγαν να γιορτάζουν τις δικές τους γιορτές σε ημερομηνίες που γιορτάζονταν μεγάλες και λαμπρές ειδωλολατρικές γιορτές, στα παλαιότερα χρόνια, έτσι ώστε να αισθάνονται ότι έχουν σβήσει από τη μνήμη τους κάθε τι που μπορεί να θυμίζει το «αντίθεο» γιʼ αυτούς ρωμαϊκό παρελθόν.
Αυτός εξάλλου είναι και ο λόγος που ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Α΄, κατά την περίοδο του Βυζαντίου, επέλεξε να γιορτάζεται στις 25 Δεκεμβρίου η γέννηση του Χριστού, για να αντικαταστήσει την αρχαία γιορτή που γιόρταζαν παλιότερα οι Ρωμαίοι προς τιμήν του θεού Ήλιου ή Μίθρα και αντίστοιχα τα Φώτα καθιέρωσε να γιορτάζονται στις 6 Ιανουαρίου, την ημέρα δηλαδή που γιορταζόταν στα ρωμαϊκά χρόνια ο θεός Χρόνος.
Και οι “επίσημοι” στίχοι:
Αρχιμηνιά κι αρχιχρονιά
ψηλή μου δεντρολιβανιά
κι αρχή καλός μας χρόνος
εκκλησιά με τʼ άγιο θρόνο
Αρχή που ήρθε ο Χριστός
Άγιος και Πνευματικός
στη γη να περπατήσει
και να μας καλοκαρδίσει.
Άγιος Βασίλης έρχεται
και δεν μας καταδέχεται,
από την Καισαρεία,
συ ʼσαι αρχόντισσα κυρία.
Βαστάει εικόνα και χαρτί,
ζαχαροκάντιο, ζυμωτή,
χαρτί και καλαμάρι,
δες και με το παλικάρι.
Το καλαμάρι έγραφε,
τη μοίρα του την έλεγε,
και το χαρτί ωμίλει,
Άγιε μου, Άγιε μου, Άγιε Βασίλη
Γειά σου Web μάστορα με τους φίλους με την οργιώση φαντασία. Μάλλον στο στείλε ο συγγραφέας του Eragon :019:
Ευχαριστούμε Ελένη για τα ωραία κάλαντα. Τα γράφουμε να τα πούμε με το γιοκάκι μας, γιατί μας λείπουν μερικές χιλιάδες ευρώπουλα να ξεχρεώσουμε την οικοδομή, κάτι συμπαθέστατες καρτούλες, εορτοδάνεια, διακοποδάνεια, κλπ, κλπ.:089:
Χρόνια πολλά σε όλους τους φίλους του Forum!!
Μέσα στο πνεύμα των ημερών κι εγώ, προτείνω το cd “Μουσικό Ανθολόγιο Σχολικών Εορτών” (Μόνο μελωδίες σε τόνους για παιδιά). Την ενορχήστρωση έκανε ο μαέστρος Γιώργος Κωνσταντινίδης. Μπορείτε να κατεβάσετε τις μελωδίες από τη διεύθυνση www.aap.gr
Χρόνια πολλά, Alessia.
Ωραίες οι μελωδίες! :110:
σ΄ευχαριστούμε πολύ…
Καλημέρα, Ελένη!
Σου εύχομαι ό,τι καλύτερο για το 2007.
Με πολλές μελωδίες και χρήσιμες πληροφορίες.
Anatolikos.net may no longer exist, but Christmas music is here.
the ana
Oh my God! I had no idea this text was in here too.
It’s a complete load of bollocks (which, of course, is no reflection on @webmaster, who brought it over way back in the distant and innocent year of 2006). We’ve already debunked it a whole bunch of times, yet here it is in front of us again. I can’t be bothered to repeat myself; if anyone wants to see why none of this holds water, search for a distinctive phrase from the text and take a look at the other threads.
Well, do explanations need to be given as well? If so:
my tall rosemary: Praise for the lady, who is listening at the open door.
Saint Basil is coming, but he does not deign to accept us: Something had to be added to complete the verse. We certainly do not take anything in cash. We only say…
You are a noblewoman, my lady!: A second word of praise.
Sugar candy, kneaded sweet: I hope the little sweet you will treat us to is ready, along with the kneaded ring of bread you will give us for our trouble, so that we can take it home.
Look at me too, young man: Pay attention to me; perhaps that will persuade you to give a little more.
And as for the rest, similar approaches, with papers and pens of suitably Saint-Basilian standing, writing your good fortune, my good people—so give a little more.
A perfectly logical text; it couldn’t be any more logical…
Especially if we realise that all of these are interpolations which, if removed, leave us with a perfectly sound 15-syllable verse:
The first of the month, the first of the year, and may the year be a good one for us
And the beginning when Christ came forth upon the earth to walk
etc.
A corruption of the older „lords, do you know it?“ Further on, in a passage that we don’t sing in the nationwide carols but which survives in countless local variations, it says something like: „Basil, where do you come from, and where are you heading down from? / I’m coming from my mother’s house and I’m going to my school / Sit down and eat, sit down and drink, sit down and sing / But I was learning my letters; I don’t know any songs“ etc. And in the line „…where do you come from?“, the interpolation is „and you do not deign to visit us“. It fits somewhat better here: where are you off to in such a hurry, and why don’t you stay and have a chat with us?
And from there it spread to the other line as well.
1 Like
Oh, absolutely!!!
(and the necessary ςερλτξ ;ςεργ ςεργ…)
He carries an icon and paper, paper and an inkwell,
the inkwell was writing and the paper was speaking.
The saint, who as a real historical figure was a teacher and scholar, is presented as a benevolent spirit of knowledge. The paper and the inkwell are his magical emblems. Further on from the passage I quoted, they tell him, “and if you know your letters, recite the alphabet for us”, and as soon as he begins to recite it, he magically fertilises nature: his dry staff sprouts shoots, becomes a tree, little birds fly onto its branches, water flows at its roots, and so on.
The illiterate populations—even, it seems, populations that were predominantly illiterate, but in which someone or other knew a few letters—regarded writing and reading as something magical, since they could store knowledge and convey words, eliminating distances in space and time. That is why English has a word that means both “to spell” and “a magic incantation”: spell.
Saint Basil therefore possessed this magic and used its power to awaken nature from its winter hibernation.
As far as I know, nowhere else in the Greek tradition is there anything like this about Saint Basil, as found in the words of the carol. Deeply pagan.
Yes, quite right! There is also the phrase casting my spell on …, which essentially means “casting a spell on someone”.
And of course, let’s not forget that the exact date when Christ was born was not (and is not) known, but his birth had to be celebrated. And where in the year did they choose to place it? Why, on the shortest day of the year, which (as they believed at the time) was the 25th, not the 23rd of December—the turning point of the year and therefore the (joyful!) announcement of nature’s rebirth, which would come with spring, arriving in due course,.
As for the original topic, …
I would recommend the Edessa Youth Choir. Traditional Greek carols from various regions, in contemporary choral arrangements that result in interesting and exceptionally well-executed adaptations—truly creative ones.
I have very rarely heard such an approach to folk tradition, and one that is so successful at that.
1 Like
Hmm… (Greek!) A folk tradition—and such a successful one at that—in Western four-part harmony? It doesn’t sit right with me, at least…
Who said anything about folk tradition? It’s contemporary choral music. The melodies and lyrics originate from folk tradition, but that’s another matter. We might not even know it, just as we don’t know, for each of the classic European Christmas songs, whether they come from folk tradition—and if so, from which country—or from a named composer, and who that was or when they composed it. But we listen to how each of the thousands who have recorded them sings them, and either we like them or we don’t. For example, I don’t like the versions by Zouzounia. I like those by the Vienna Boys’ Choir and the Mormon Tabernacle Choir. Various jazz arrangements: depending on the case, sometimes yes, sometimes no.
But nobody needs to mention it—the Greek carols are a folk tradition. Now, how this tradition is presented is another matter. Exactly: contemporary choral music. And, simply put, whoever likes it, likes it.