Συναυλία-παρουσίαση της σμυρναίικης παράδοσης στη Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου από τη Σοφία Μπιλίδη, ελληνοϊταλικής καταγωγής Αμερικανίδα, απόγονο Μικρασιατών προσφύγων.
Συνιστώ να ρίξει κανείς μια ματιά στην περιγραφή και να κάνει 5 λεπτά υπομονή στην αρχή και ν’ ακούσει τους παρουσιαστές της συναυλίας, ώστε να μπει στο κλίμα της συγκεκριμένης εκδήλωσης. Η Σοφία Μπιλίδη (τραγούδι, σαντούρι, ζίλια) μεγάλωσε με Μικρασιάτες πρώτης γενιάς από τους οποίους έμαθε πρώτο χέρι αυτή την παράδοση.
Τρία σημεία που με συγκινούν ιδιαίτερα είναι:
[ul]
[li]η μπρούκλικη προφορά που θυμίζει Κατσαρό[/li][li]το γεγονός ότι ο ουτίστας που τη συνοδεύει είναι Αρμένης (και ίσως και ο τουμπελεκιτζής)[/li][li]η αντιμετώπιση αυτής της παράδοσης από τους διοργανωτές της συναυλίας ως μιας από τις ρίζες της σημερινής Αμερικής.[/li][/ul]Ακούγονται τραγούδια επώνυμα και παραδοσιακά, μεταξύ των οποίων αρκετά που δεν έχω ξανακούσει.
Παρόλο τον ακαδημαϊκό χαρακτήρα της εκδήλωσης βρίσκω το ιβέντ συναρπαστικό. Δεν είναι η μεγαλύτερη φωνή που άκουσα στη ζωή μου, αλλά πιστεύω ότι αν τ’ άκουγα αυτά ιδίοις όμμασι θα ήταν σημαντική εμπειρία. Και από ΥΤ καλή είναι αναλόγως.
O Nagoski όμως συνελήφθη, αρκετά χρονάκια πριν, είναι η αλήθεια, μη ενημερωμένος σχετικά με τα ελληνικά πράγματα:
Σε αμερικάνικη ανατύπωση της ηχογράφησης «Παίξε Χρήστο το μπουζούκι», και για να αποκλειστεί η περίπτωση, ο Τσιτσάνης να διεκδικήσει δικαιώματα, το κομμάτι κατεγράφη ως «Ο Χρήστος» (τίτλος, στον αμερικάνικο δίσκο «O Christos» και όχι με τον κατοχυρωμένο στις ελληνικές ηχογραφήσεις τίτλο «Παίξε Χρήστο το μπουζούκι)». Ο Ναγκόσκι, σε εργασία του, παραθέτει τον τίτλο του κομματιού ως «Οh, Christ!"» (= Ώ, Θεέ μου», δική μου διευκρίνηση).
Και βεβαίως, ο κάθε καλόπιστος παρατηρητής θα σχολίαζε κάτι του τύπου « Εντάξει, ο Ναγκόσκι δεν ήξερε Ελληνικά! Όμως, το ερώτημα που αμέσως θα ακολουθήσει είναι «Ναι, δεν ήξερε. Δεν ρώταγε;.
Hmm… Très bonne, oui, vraiment très bonne. Mais, comparée à Rosa ou à Rita, il lui manque quelque chose : l’espièglerie. Je ne pense pas que l’absence d’espièglerie soit une caractéristique indispensable, absolument essentielle, de l’école smyrniote…
Et encore une chose : quiconque connaît vraiment la tradition smyrniote ne chantera pas « De Karataşı, ma lumière, ou de Kordelio ? », mais « De Karataşı, ma lumière, de Kordelio ». Le disjonctif ya – ya (d’origine turque) faisait partie des caractéristiques des réfugiés d’Asie Mineure.
Si elle avait été invitée à chanter, sois sûr que tout le monde l’aurait applaudie debout pendant de longues minutes, ce qui était interdit par le protocole de la Bibliothèque, à l’époque comme du temps de Mme Bilidi.
Enfin bref, les goûts et les couleurs… Pour ma part, le brio de Bilidi, tout comme le caractère « pur » de son interprétation, m’ont beaucoup plus marqué que sa voix.
